Kantonnaal volksinitiatief – Kanton Wallis

«Voor professionele bescherming van wilde dieren» / «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage»

Wetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp / Initiative constitutionnelle rédigée de toutes pièces

Op grond van art. 33 van de Grondwet van het Kanton Wallis van 8 maart 1907 en van de wet over de politieke rechten

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Opmerking: Het kanton Wallis is tweetalig. Voor de indiening moet de initiatieftekst in het Duits en het Frans beschikbaar zijn. De Franse versie moet vóór de indiening door een juridisch deskundige worden gecontroleerd.

Initiatieftekst

De ondergetekenden, in het kanton Wallis stemgerechtigde personen, dienen het volgende wetgevende initiatief in:

De grondwet van het kanton Wallis van 8 maart 1907 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1 Het uitoefenen van de jacht door particulieren (patentjacht, hobbyjacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Wallis verboden.

2 De bescherming, het beheer en, voor zover noodzakelijk, de regulering van in het wild levende dieren berusten uitsluitend bij vakkundig opgeleide wildlifemanagers in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen als laatste maatregel toegestaan, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of ter afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Het vereist de voorafgaande goedkeuring van de wildlifecommissie.

4 Het kanton stelt een onafhankelijke wildlifecommissie in, die bestaat uit vertegenwoordigers van de dieren- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildlifebeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wilddierenstand, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 Het nadere wordt bij wet geregeld.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

1 Het kanton ziet af van verzoeken tot preventieve regulering van de stand van beschermde wilde diersoorten volgens de federale wet op de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels, in het bijzonder van wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijke en aanzienlijke bedreiging voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Zij moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakdienst van het kanton worden uitgevoerd.

4 In het kader van de interkantonale samenwerking en ten opzichte van de Bondsstaat zet het kanton zich actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wilde diersoorten.

Overgangsbepaling

1 De Staatsraad vaardigt binnen twee jaar na aanneming van deze grondwetswijziging de nodige uitvoeringsbepalingen uit.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij de inwerkingtreding van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar verhouding terugbetaald.

3 De Staatsraad waarborgt de continuïteit van het beheer van wilde dieren tijdens de overgangsfase.

Toelichting

1. Uitgangssituatie

In het kanton Wallis, het op twee na grootste en qua oppervlakte grootste zuiver alpiene kanton van Zwitserland met ongeveer 345’000 inwoners op een oppervlakte van 5’224 km², is de huidige hobbyjacht een systeem dat noch de soortenbescherming, noch een eigentijds beheer van wilde dieren dient. Het is de beoefening van een bloedig vrijetijdsvermaak ten koste van voelende levende wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die een wetenschappelijke toetsing niet doorstaan. De bewering dat zonder hobbyjacht het ecologische evenwicht instort, wordt door het Genève-model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (vgl. het uitgebreide dossier over het jachtverbod in Genève op wildbeimwild.com).

De hobbyjacht wordt in Wallis georganiseerd als vergunningsjacht. Particulieren schaffen een kantonnale vergunning aan en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid over een jachtterrein (vgl. de psychologie van de hobbyjacht in het kanton Wallis alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Het kanton Wallis staat centraal in het nationale wolvendebat. Wallis heeft de meeste wolvenroedels van heel Zwitserland. Geen ander kanton heeft de afgelopen jaren meer wolvenafschot aangevraagd en uitgevoerd. De bever mag sinds februari 2025 op kantonnaal verzoek worden afgeschoten. De lynx is inheems in het kanton. De steenarend broedt in de Walliser Alpen. Wallis herbergt de lammergier, de steenbok en een unieke alpiene fauna. Met het UNESCO-werelderfgoed Jungfrau-Aletsch ligt een van de waardevolste beschermde gebieden van Europa deels in het kanton (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Wallis heeft hier de mogelijkheid om een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van hobbyjacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde diersoorten op kantonaal niveau. Als kanton met de meeste wolvenroedels van Zwitserland zou dit signaal een uitwerking hebben die ver buiten de kantonsgrenzen reikt.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ongeveer twee derde van de kiezers in het kanton Genève voor de afschaffing van de hobbyjacht door milities. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al tientallen jaren verdwenen, van het ree leefden nog maar enkele tientallen exemplaren. Ongeveer 300 hobbyjagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de hobbyjacht.

De ervaringen sinds het hobbyjachtverbod zijn ondubbelzinnig:

– De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is van enkele honderden tot ongeveer 30’000 verveelvoudigd. Genève herbergt vandaag de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.

– De reepopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijkse speciale afschot door professionele wildhoeders van slechts 20 tot 36 dieren.

– In 2005 sprak zich bij een hernieuwde volksstemming 90 procent van de Geneefse stemgerechtigden uit voor het behoud van het hobbyjachtverbod. In 2009 werd in het kantonsparlement een voorstel tot herinvoering met 70 tegen 7 stemmen verworpen.

– De totale kosten van het professionele beheer van wilde dieren in Genève bedragen ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar, verdeeld over ongeveer 600’000 frank voor personeel (ca. drie voltijdse betrekkingen, verdeeld over ongeveer een dozijn milieuverantwoordelijken), 250’000 frank voor preventie en 350’000 frank voor schadevergoeding. Dat komt overeen met ongeveer 2.40 frank per inwoner per jaar.

De Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker, sinds 2001 verantwoordelijk voor het beheer van wilde dieren, omschrijft het hobbyjachtverbod als het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitvoerige uiteenzetting is te vinden in het dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit de directe vergelijking: een professionele wildhoeder in Genève heeft voor een sanitaire afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een hobbyjager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen. De dichtheid aan veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck regeringsraad Zürich).

3. Het concept: professionele wildhoede in plaats van hobbyjacht

Het initiatief vervangt de hobbyjacht niet door een vacuüm, maar door een professioneel wildbeheer volgens het wildhoeder-model. Dit model is gebaseerd op de volgende grondbeginselen:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsplezier. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke grondslag (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratio-principe. Een afschot is alleen toegestaan wanneer alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput.

Democratische controle door een wildtiercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke studies toont aan: wildtierpopulaties reguleren zichzelf in de meeste gevallen vanzelf.

4. Waarom Wallis?

Het kanton Wallis is om meerdere redenen geschikt voor de invoering van een professionele wildbescherming:

Wolvenkanton nr. 1 van Zwitserland. Wallis heeft de meeste wolvenroedels van heel Zwitserland. Geen ander kanton heeft de afgelopen jaren meer wolvenafschoten aangevraagd en uitgevoerd. Het wolvenbeleid van het kanton is nationaal en internationaal omstreden. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord: professioneel wildbeheer en professionele kuddebescherming in plaats van politiek gemotiveerde massa-afschoten. Het tweede artikel over de soortenbescherming maakt het initiatief aantrekkelijk voor natuurbeschermingsverenigingen die in het wolvendebat tot nu toe defensief waren (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

UNESCO-werelderfgoed Jungfrau-Aletsch. De Grote Aletschgletsjer en het omliggende gebied behoren tot het UNESCO-werelderfgoed. Professioneel wildbeheer zou dit unieke beschermingsgebied consequenter beschermen dan de hobbyjacht (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermingsgebieden).

Unieke alpiene fauna. Wallis herbergt lammergieren, steenarenden, steenbokken, gemzen, wolven, lynxen en talrijke andere soorten in een uniek hooggebergtelandschap. Het is het soortenrijkste alpenkanton van Zwitserland (vgl. wildbeimwild.com over predators).

Tweetaligheid als brug. Wallis is tweetalig: ongeveer twee derde van de bevolking spreekt Frans (Onder-Wallis), een derde Duits (Boven-Wallis). Het initiatief verbindt de Geneefse ervaring van de Franstalige Zwitserland met het Duits-Zwitserse debat. De kernboodschappen moeten in het Duits en het Frans werken.

Beschermingsbos en alpenlandbouw. Wallis heeft een hoog aandeel beschermingsbos. De wolf reguleert de reepopulatie op natuurlijke wijze en vermindert de vraatdruk in het beschermingsbos. Voor de alpenlandbouw biedt professionele kuddebescherming betere bescherming dan de hobbyjacht, die predatoren niet effectief weg van veekuddes houdt.

4’000 handtekeningen. Bij 345’000 inwoners zijn 4’000 handtekeningen 1,15 procent van de bevolking. In Sitten/Sion, Brig-Glis, Visp, Monthey, Martigny en Naters kan worden verzameld. Het verzamelen moet in beide talen worden georganiseerd (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bewoond gebied).

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Toeristisch kanton. Zermatt, Saas-Fee, Verbier, Crans-Montana: Wallis is een van de belangrijkste toeristische kantons van Zwitserland. Professionele bescherming van wilde dieren en de coëxistentie met predatoren zijn een argument voor duurzaam toerisme.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1 – Verbod op de hobbyjacht

Het verbod op de patentjacht door particulieren komt overeen met het Geneefse model. De kantonnale bevoegdheid is onbetwist: art. 3 lid 1 JSG. De drie jachtsystemen zijn gelijkwaardig. Genève sinds 1974 in overeenstemming met het federale recht.

Lid 2 – Professioneel wildbeheer

In plaats van hobbyjagers en hobbyjaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders en wildbeheersters in kantonnale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3 – Afschot als ultimum remedium

Een afschot is de uitzondering, niet de regel. Passieve maatregelen hebben voorrang.

Lid 4 – Wilddierencommissie

De onafhankelijke wilddierencommissie is gebaseerd op het Geneefse model. Zij voorkomt dat de Staatsraad zelfstandig uitzonderingen toestaat. In Wallis heeft het wolvenbeleid aangetoond hoe snel politieke druk tot massa-afschot leidt. Een grondwettelijk verankerde wilddierencommissie had dit automatisme voorkomen (vgl. wildbeimwild.com/jagd-fakten).

Lid 5 – Natuurlijke regulering en coëxistentie

De bevordering van coëxistentie omvat in Wallis met name het veiligstellen van het UNESCO-werelderfgoed Jungfrau-Aletsch, het verbinden van de alpiene leefgebieden, professionele kuddebescherming en de voorlichting van de bevolking en de toeristen (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bewoond gebied).

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de Staatsraad voldoende tijd. Het bestaande kantonale bureau voor jacht, visserij en wilde dieren (Service de la chasse, de la pêche et de la faune) kan als institutionele basis dienen. Belangrijk: Wallis is tweetalig. De initiatieftekst moet in beide talen beschikbaar zijn.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

Het tweede artikel is voor Wallis van de grootste actualiteit. Wallis heeft de meeste wolvenroedels en de meeste wolvenafschoten van heel Zwitserland. Het initiatief biedt een grondwettelijke bescherming die voorkomt dat elke wolvenaanwezigheid automatisch tot een afschotbeschikking leidt. De lammergier broedt in Wallis. De steenarend is aanwezig. De lynx is inheems. De formulering «met name» beschermt ook toekomstige terugkeerders, met name de beer, die via Wallis naar Zwitserland zou kunnen terugkeren (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Wallis

Het referentiebudget van Genève

In Genève, dat met 282 km² ongeveer achttien keer kleiner is dan Wallis en ongeveer 500’000 inwoners telt, bedragen de totale kosten ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar.

Conservatieve extrapolatie voor Wallis

Voor Wallis met een oppervlakte van 5’224 km² en ongeveer 345’000 inwoners resulteert de volgende bewust conservatieve kostenraming. Deze rekent ruim en houdt rekening met de bijzondere uitdagingen van het grootste zuiver alpiene kanton:

Personeelskosten: 1’440’000 tot 2’520’000 frank per jaar. Vereist zijn 12 tot 18 voltijdse betrekkingen. Wallis is achttien keer groter dan Genève en topografisch uiterst veeleisend: hooggebergte, talrijke zijdalen, grootschalige alpenlandbouw. De bewoning is echter geconcentreerd op het Rhônedal en de zijdalen. Het hogere aantal betrekkingen houdt rekening met het overgangsbeheer van het edelhert.

Materiële kosten: 350’000 tot 600’000 frank per jaar. In het hooggebergte zijn de materiaalkosten hoger: terreinwagens, alpiene uitrusting, kuddebeschermingsmateriaal, monitoringinfrastructuur en publieksvoorlichting in twee talen.

Schadevergoeding: 250’000 tot 500’000 frank per jaar. Voornamelijk wolvenschade aan landbouwhuisdieren en vraatschade in het beschermingsbos.

Startinvestering kuddebescherming: 700’000 tot 1’200’000 frank. In de eerste drie tot vijf jaar na de systeemwijziging is er een eenmalige startinvestering nodig in de kuddebeschermingsinfrastructuur voor het hele Walliser alpengebied, dat de grootste kuddebeschermingsuitdaging van heel Zwitserland vormt: programma's voor kuddebeschermingshonden, mobiele afrasteringen, nachtkralen, opleiding van herders. Deze investering is niet terugkerend.

Totale kosten: 2’040’000 tot 3’620’000 frank per jaar (bruto). Dat komt overeen met ongeveer 5.90 tot 10.50 frank per inwoner en per jaar.

Overgangsbeheer edelhert

Ook in Wallis zijn de edelhertpopulaties aanzienlijk en worden ze door de hobbyjacht niet duurzaam gereguleerd. De compensatoire voortplanting – dat wil zeggen de door jachtdruk kunstmatig verhoogde voortplantingssnelheid – verhindert een duurzame reductie. Na de systeemwijziging is een gericht overgangsbeheer nodig, dat in het hogere aantal posten is meegerekend (vgl. studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en tegenfinanciering

Daartegenover staan aanzienlijke besparingen: geen jachtexamens, geen patentbeheer, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. In Wallis komen daar vooral de enorme kosten voor de logistiek complexe wolvenafschoten bij: één enkele zinloos gedode wolf kost de samenleving ongeveer 35’000 frank (helikopterinzet, coördinatie, juridische procedures). Bij tientallen afschoten per jaar loopt dat snel op tot honderdduizenden.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de hobbyjacht vervallen de patentvergoedingen van naar schatting 2,5 tot 3,5 miljoen frank per jaar. Daar staan echter de nooit verrekende externe kosten van de militiejacht tegenover – wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in het beschermingsbos, administratieve lasten, politie- en gerechtelijke inzet –, die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974 – zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 hobbyjagers actief, vandaag doen drie voltijdse functies hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschotten door professionele wildhoeders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of een verkeerd begrepen «natuurervaring» van de hobbyjagers. Een volledige kostenberekening toont aan: de militiejacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan zij opbrengt (vgl. «Wat de hobbyjacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Hobbyjagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De hobbyjachtlobby bestrijdt systematisch belangen op het gebied van biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 strandde de door haar mee vormgegeven jachtwet bij de stembus (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessiner jagersvereniging het nationaal park Parc Adula. In de legislatuurperiode 2015 tot 2019 politiseerden hobbyjagers in het parlement in meerderheid tegen milieubelangen. Wie beweert dat hobbyjagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessiner jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De netto-meerkosten zullen vermoedelijk tussen 1’200’000 en 2’500’000 frank per jaar liggen, wat overeenkomt met ongeveer 3,50 tot 7,25 frank per inwoner. Zelfs ruim gerekend: dat is minder dan 0,06 procent van het kantonale budget van ongeveer 4,6 miljard frank (Staatsrekening 2024, EFV). Of anders gezegd: minder dan een kop koffie per persoon per jaar – voor professionele wildbescherming in het wolvenkanton nr. 1 van Zwitserland (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hoger recht

Eerste artikel: afschaffing van de hobbyjacht

Conform het federale recht. Art. 3 lid 1 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. Genève sinds 1974 onbetwist.

Tweede artikel: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht daar niet toe. De afstandname is noch in strijd met het federale recht noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonale wildbeheer en de bescherming van in het wild levende dieren.

9. Anticiperen op te verwachten bezwaren

«Wallis is achttien keer groter dan Genève en een hooggebergtekanton – het model van Genève werkt hier niet»

De feiten: Een groter oppervlak vereist meer vakmensen (10–12 in plaats van 2–3 voltijdbanen). Maar: de bewoning is geconcentreerd in het Rhonedal en de zijdalen. Het grootste deel van het kantonnale oppervlak is hooggebergte zonder permanente bewoning – daar bestaan geen conflicten tussen mens en wild. De absolute kosten (1’200’000 tot 2’500’000 frank) zijn voor een kanton met een miljardenbudget bescheiden (vgl. de Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Wallis).

Korte communicatieformule: «Het Rhonedal is hetzelfde landschap als Genève. En in het hooggebergte zijn er minder conflicten, niet meer.» / «La plaine du Rhône est le même paysage que Genève. Et en haute montagne, il y a moins de conflits, pas plus.»

«De wolf moet gereguleerd worden – Wallis heeft de meeste roedels»

De feiten: Wallis heeft de meeste roedels en de meeste afschotten – en toch nemen de roedels toe. Het afschotbeleid heeft zijn doel gemist. De wolf reguleert de reewildstand op natuurlijke wijze, verlaagt de vraatdruk in het beschermingsbos en verandert het gedrag van de hoefdieren ten gunste van het bos (Landscape of Fear). Professioneel wildbeheer stelt de wolf in staat zijn ecologische functie te vervullen en beschermt tegelijkertijd de veekuddes door professionele preventie.

Korte communicatieformule: «Wallis schiet de meeste wolven af – en heeft toch de meeste roedels. Afschieten werkt niet. Coëxistentie wel.» / «Le Valais tire le plus de loups – et a quand même le plus de meutes. Tirer ne fonctionne pas. La coexistence, si.»

«De kosten per hoofd zijn te hoog»

De feiten: In een groot, alpien kanton met 345’000 inwoners zijn de kosten per hoofd door de aard ervan hoger dan in Zürich. In absolute cijfers: zelfs ruim gerekend: 1’200’000 tot 2’500’000 frank per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonnale budget. Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar. De enorme kosten voor de wolvenafschotten vervallen volledig.

Korte communicatieformule: «Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonnale budget. En de bewerkelijke wolvenafschotten vervallen.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de Walliser bevolking de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op feiten gebaseerd beheer van wilde dieren en een omvattende bescherming van bedreigde diersoorten. Het eerste artikel volgt het al meer dan 50 jaar beproefde Geneefse model. Het tweede artikel is een rechtstreeks antwoord op het Walliser wolvenbeleid: het voorkomt dat elke aanwezigheid van een wolf automatisch een afschotbevel wordt, en beschermt ook de lammergier, lynx, steenarend en toekomstige terugkeerders zoals de beer. Als wolvenkanton nr. 1 van Zwitserland zou een succes in Wallis een nationaal signaal afgeven.

Initiatiefcomité «Voor professionele bescherming van wilde dieren» / «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden volgens kantonaal recht, met woonplaats in het kanton Wallis)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Verdere documentatie

Geneefs model in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot – Uitvoerige weergave van het Geneefse beheer van wilde dieren sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz

Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Wallis: wildbeimwild.com – Psychologie van de hobbyjacht in het kanton VS

Psychologie van de hobbyjacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/category/nationalpark

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/category/wildtiere-im-siedlungsgebiet

Jachtmythen: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt

Aanwijzing bij de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst in het Duits en Frans vóór het begin van de handtekeningeninzameling in bij de Staatskanselarij van het kanton Wallis ter voorafgaande toetsing. Voor het tot stand komen van het initiatief zijn 4’000 geldige handtekeningen vereist. De indieningsmodaliteiten zijn geregeld in de wet op de politieke rechten.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren» – Kanton Wallis Intern werkdocument – Stand maart 2026

Samenvatting

Wallis is het moeilijkste en tegelijkertijd het strategisch belangrijkste kanton van de serie. Wolfskanton nr. 1 van Zwitserland, de meeste roedels, de meeste afschoten. Het initiatief is een tegenoffensief: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerde massa-afschoten. 4’000 handtekeningen bij 345’000 inwoners zijn haalbaar. De tweetaligheid als brug. UNESCO-werelderfgoed Jungfrau-Aletsch. De kernboodschap: «Wallis schiet de meeste wolven af en heeft toch de meeste roedels. Afschieten werkt niet.»

1. Waarom uitgerekend Wallis?

Wolfskanton nr. 1. De meeste roedels, de meeste afschoten, het meeste debat. De soortenbeschermingsparagraaf is het antwoord.

UNESCO-werelderfgoed. Jungfrau-Aletsch. Professionele bescherming voor een werelderfgoed.

Unieke alpiene fauna. Lammergier, steenarend, wolf, lynx, steenbok.

4’000 handtekeningen. 1,15 procent. Haalbaar.

Tweetaligheid. Brug Romandie–Duitstalig Zwitserland.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. «Voor professionele wildbescherming» / «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage».

Wolfdebat als tegenoffensief. Niet defensief («de wolf is niet gevaarlijk»), maar offensief («afschieten werkt niet – coëxistentie wel»).

Absolute kosten. 800’000–1’500’000 frank. Minder dan 0,1 procent van het kantonale budget.

Tweetalige campagne vanaf dag één.

3. Bijzondere uitdagingen

Jachtcultuur. Wallis is een van de kantons van Zwitserland die het sterkst door de jachtcultuur zijn getekend. De campagne moet met feiten werken, niet met emoties.

Wolfpolarisatie. Het debat is in Wallis sterker gepolariseerd dan in enig ander kanton. Het initiatief moet het midden winnen, niet de uitersten.

Alpenweidebeheer. Het alpenweidebeheer is in Wallis cultureel en economisch van betekenis. Het initiatief moet aantonen dat professionele kuddebescherming de kuddes beter beschermt dan de hobbyjacht.

4. Tegenstanderanalyse en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Wallis is te groot en te alpien»

Communicatieve korte formule: «Het Rhônedal is hetzelfde landschap als Genève. In het hooggebergte zijn er minder conflicten.» / «La plaine du Rhône est Genève.»

Tegenargument 2: «De wolf moet gereguleerd worden»

Communicatieve korte formule: «Wallis schiet de meeste wolven af en heeft toch de meeste roedels. Afschieten werkt niet.» / «Le Valais tire le plus de loups et a quand même le plus de meutes.»

Tegenargument 3: «De kosten zijn te hoog»

Communicatieve korte formule: «1’200’000 tot 2’500’000 frank. Minder dan 0,1 procent van het kantonale budget. En de bewerkelijke wolvenafschoten vervallen.»

5. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«Afschieten werkt niet. Co-existentie wel.» / «Tirer ne fonctionne pas. La coexistence, si.»

«Genève doet het al 50 jaar voor.» / «Genève le fait depuis 50 ans.»

«Professioneel in plaats van hobby.» / «Professionnel au lieu de loisir.»

6. Tijdsplanning en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Comitévorming & voorafgaande tekstcontrole	Jurist(e) inschakelen; vertaling; comitéleden uit Boven- en Neder-Wallis	Maand 1–4
Indiening voor voorafgaande controle	Staatskanselarij Wallis (Duitse en Franse tekst)	Maand 4–5
Publicatie & start handtekeningeninzameling	Doel: 5’000+ handtekeningen als buffer; tweetalige inzamelorganisatie	Maand 5
Partijcontacten & coalitievorming	SP, Groenen, GLP; Pro Natura Wallis; WWF Wallis; Fondation Franz Weber; Groupe Loup Suisse	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Staatskanselarij, ambtelijke controle	Na de inzamelingstermijn
Debat in de Grote Raad	Parlementaire verankering; tweetalig mediawerk	Daaropvolgende maanden
Stemmingscampagne	Wolvendebat als tegenoffensief, UNESCO-argument, tweetalig	Vóór de stemming

7. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentarium.
De Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Wallis als achtergrondmateriaal.
Lokale media: Walliser Bote, Le Nouvelliste, Rhone Zeitung, Kanal 9, Radio Rottu.
Infografiek: «Afschoten vs. roedels»-grafiek (afschoten stijgen, roedels stijgen toch). UNESCO-Werelderfgoed als visueel element. Kostenvergelijking VS vs. GE.
Al het campagnemateriaal tweetalig (DE/FR).

8. Aanvullende bronnen

Dit document is een modeltekst van de IG Wild beim Wild. Het kan door activisten, organisaties of initiatiefcomités vrij worden gebruikt en aangepast aan de omstandigheden in het kanton Wallis.

Feitencheck: De beweringen van de hobbyjacht-lobby

De brochure «De jacht in Zwitserland beschermt en is nuttig» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder – maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van «staatstaak» over «biodiversiteit» tot «80% instemming»: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →