Aanslagpleger op groot-wildjacht: de zaak Lavitola toont de donkere kant van de recreatieve jacht

Twee olifantenstieren, een leeuw en een luipaard: deze dieren stonden vermeld op een speciale vergunning die volgens onderzoek van het Italiaanse portaal MowMag op 30 oktober 2025 werd afgegeven door de Parks and Wildlife Management Authority van Zimbabwe.

Als klant staat op het document de Italiaanse zakenman en voormalig uitgever Valter Lavitola vermeld, met een Romeins adres en een Italiaans paspoort.

Slechts twee weken eerder, op 16 oktober 2025, ontplofte er een explosief voor het woonhuis van tv-journalist Sigfrido Ranucci in Pomezia bij Rome. Ranucci presenteert het Rai-programma «Report», een van de bekendste Italiaanse onderzoeksjournalistieke programma's.

Lavitola werd in augustus 2026 aangehouden. Het Openbaar Ministerie van Rome beschouwt hem als de vermoedelijke opdrachtgever van de aanslag; hem wordt onder meer het strafbare feit van "strage" ten laste gelegd, verzwaard door mafiapraktijken. Tijdens zijn verhoor voor de onderzoeksrechter op 12 augustus 2026 zou Lavitola hebben toegegeven de daad te hebben georganiseerd.

Een bekentenis die het gerecht niet overtuigt

Volgens Italiaanse media verklaarde Lavitola dat hij geen explosief, maar schoten op het huis van Ranucci had besteld. Als motief gaf hij aan dat hij zijn vriend Ranucci daarmee meer persoonlijke bescherming had willen bieden, omdat deze naar verluidt gevaar had gelopen.

De onderzoeksrechter in Rome kwalificeerde deze uitleg in haar besluit van 13 augustus 2026 als «fumose, assolutamente generiche e prive di qualsivoglia indicazione concreta suscettibile di riscontro» – vaag, volstrekt onbepaald en zonder enig concreet, controleerbaar aanknopingspunt. Zij hield Lavitola daarom in voorlopige hechtenis en wees het verzoek om huisarrest af; als vluchtgevaar beoordeelde zij onder meer zijn omvangrijke internationale netwerk van relaties.

Een bekentenis is geen rechtsgeldig vonnis, en het uiteindelijke strafrechtelijke oordeel ligt bij de bevoegde rechtbanken. De tot nu toe gezette onderzoeksstappen, de voorlopige hechtenis en de inschatting van de rechter tonen echter aan dat het Italiaanse gerecht de zaak als ernstig beschouwt.

Vergunningsnummer 803/2025

De speciale vergunning droeg volgens MowMag het nummer 803/2025 en stond een jacht toe van 1 tot en met 20 november 2025 in de concessie Mutema in het zuiden van Zimbabwe: een mannelijke olifant, een mannelijke luipaard, een mannelijke leeuw. Daarbij kwam nog een als «bonus» aangeduide olifant in de concessie Chibuwe. Als verantwoordelijke beroepsjager staat een man genaamd Sherpard Katsidzira met licentienummer 169 vermeld, als aanbieder Elephant Trails Safaris.

In het TG1-avondprogramma van de Rai van 24 augustus 2026 werden beelden getoond die Lavitola gewapend in Afrika zouden tonen, alsmede naast gedode dieren. Of daadwerkelijk alle vier de toegestane dieren zijn gedood, is publiekelijk niet definitief bevestigd; de vergunning documenteert in eerste instantie alleen de toestemming om te jagen.

Dergelijke Jachttrofeefoto's horen bij de openbare zelfpresentatie van de wereldwijde Toerisme voor de recreatieve jacht-industrie. Het dode dier dient daarbij als statussymbool, waarmee rijkdom en machtspositie worden getoond.

Een twijfelachtig alibi voor de financiering

Lavitola's voormalige Zimbabwaanse zakenpartner, Benjamin Chimutengo, verklaarde tegenover MowMag dat Lavitola hem had gevraagd zijn privé-jachtreis te betalen met ongeveer 9.300 Amerikaanse dollar uit de middelen van hun gezamenlijke bedrijf Future Awaits, die eigenlijk bestemd waren voor koolstofkredietprojecten. Toen Chimutengo hier bezwaar tegen maakte, zou Lavitola hebben verklaard dat een arts in Italië hem nog maar enkele levensmaanden had gegeven en dat hij daarom op jacht wilde gaan. Chimutengo noemde deze uitleg tegenover MowMag weinig geloofwaardig en het voorval een verduistering van bedrijfsmiddelen.

Deze gegevens zijn afkomstig van een voormalige zakenpartner en zijn niet gerechtelijk vastgesteld. Ze passen echter in een groter beeld: volgens Chimutengo zou Lavitola's interesse in Zimbabwe aanvankelijk gericht zijn geweest op trofeejacht, safari's en de aankoop van ongeveer 5.000 acres landbouwgrond, voordat het zich verlegde naar de blijkbaar lucratievere handel in Carbon Credits, met bedrijven als Future Awaits Zimbabwe, Future Awaits South Africa en Afrocarbon Solutions, uitgebreid tot in Kameroen.

Onderzoek naar vermogen en geldstromen

De Italiaanse opsporingsdiensten proberen Lavitola's vermogen en de herkomst van de middelen voor zijn Afrikaanse projecten te reconstrueren. Precies op dit snijvlak wordt de zaak relevant, verder dan het enkelvoudige geval van een trofeejacht: wanneer grofwildjacht, ondoorzichtige bedrijfsconstructies, internationale geldstromen en een aanslag op een kritische journalist binnen hetzelfde netwerk opduiken, kan de safari niet langer geïsoleerd worden beschouwd als een privé-vrijetijdsbesteding.

Legaal, maar niet onschuldig

De recreatieve jacht op olifanten, leeuwen en luipaarden is in Zimbabwe toegestaan binnen door de autoriteiten vastgestelde quota en vergunningen; geen van de drie soorten geldt daar als «specially protected animal». Het systeem wordt verdedigd met de inkomsten die naar verluidt ten goede zouden komen aan natuurbehoud en lokale gemeenschappen. Legaliteit beantwoordt echter niet de ethische vraag of welvarende reizigers het recht zouden moeten hebben om sociaal complexe en soms ecologisch belangrijke wilde dieren tegen hoge bedragen te laten doden. Het dossier over recreatief jachttoerisme laat zien waarom beloftes van inkomsten van dit soort niet klakkeloos verward mogen worden met werkelijk nut voor dieren of bevolking.

De zaak Lavitola is geen bewijs dat iedereen die op trofeejacht gaat, verwikkeld is in criminele zaken. Hij toont echter exemplarisch een milieu van afgeschermde jachtconcessies, hoge geldbedragen, particuliere bemiddelaars en een cultuur waarin het doden van grofwild wordt vermarkt als een exclusieve, koopbare ervaring – zoals het dossier over trofeejacht als statussymbool dat duidt.