Hobbyjagers als slachtoffer? De escalatie komt van binnenuit

In de openbare communicatie presenteren hobbyjagers zich steeds vaker als de primaire slachtoffers van «haat en ophitsing op het internet».

Verenigingen, jachtmagazines en lobbyorganisaties van de hobbyjacht benadrukken bedreigingen, beledigingen en vermeende geweldfantasieën tegenover de sector en eisen meer bescherming en respect.

Dit slachtofferverhaal werkt mediageniek, omdat het aansluit bij een reëel probleem: haat op het internet neemt toe, treft veel beroepsgroepen en schept een klimaat van intimidatie. Maar wie nauwkeuriger kijkt, ziet al snel dat het verhaal van de uitsluitend bedreigde hobbyjagers slechts een deel van de werkelijkheid weergeeft. Juist op het sterk geladen conflictterrein van hobbyjacht, dier- en natuurbescherming zijn het namelijk niet alleen de hobbyjagers die vijandigheden ervaren, maar evengoed hun critici.

Op wildbeimwild.com staan al jaren berichten over schandalen van de hobbyjacht, misstanden en conflicten tussen hobbyjacht en modern wildbeleid.

Hate speech: een maatschappelijk probleem, niet alleen bij de hobbyjacht

Haatspraak en digitaal geweld zijn allang een structureel probleem van moderne democratieën. Getroffen worden politici, mediawerkers, wetenschappers, activisten, maar ook mensen die zich uitlaten over dieren, klimaat- of natuurbescherming. De toon in commentaarvelden en sociale netwerken wordt grover, de drempel voor beledigingen en bedreigingen daalt.

Wichtig ist die Unterscheidung zwischen scharfer, auch polemischer Kritik und strafbarer Hassrede. Wer die Hobby-Jagd als veraltet, grausam oder ethisch nicht vertretbar bezeichnet, nutzt sein Recht auf Meinungsäusserung, selbst wenn die Hobby-Jägerschaft sich davon angegriffen fühlt. Problematisch wird es dort, wo Menschen gezielt entwürdigt, entmenschlicht oder mit Gewalt bedroht werden.

Für die Debatte rund um Hobby-Jagd und Wildtierpolitik bedeutet das: Eine harte Auseinandersetzung über Abschüsse, Trophäenjagd, den Umgang mit Wölfen oder die Rolle der Hobby-Jagd im 21. Jahrhundert ist legitim und notwendig. Strafbar können jedoch Drohungen, persönliche Beleidigungen oder das gezielte Veröffentlichen privater Daten werden.

Dokumentierte Hetze aus Hobby-Jägerkreisen gegen Kritisierende und Tierschutz

Parallel zur öffentlich gepflegten Opferrolle existiert eine andere Realität: Jagdkritisierende, Tierschützende und Wolfsschutz-Initiativen werden in Teilen der Hobby-Jägerszene seit Jahren als Feindbild aufgebaut. In Kommentarspalten, geschlossenen Gruppen und auf jagdnahen Plattformen der Hobby-Jagd finden sich regelmässig Diffamierungen, Sexismus und Gewaltfantasien.

Tierschutzorganisationen dokumentieren seit Längerem Fälle, in denen Aktivistinnen und Aktivisten als «Psychopathen», «Ökofaschisten» oder «Fanatiker» beschimpft werden. Bürgerinnen und Bürger, die den Abschuss eines Wolfs kritisieren, werden als «Stadtneurotiker» oder «realitätsfremde Gutmenschen» abgekanzelt. Nicht selten tauchen Formulierungen auf, die von «Blei» für Wolfsschützende sprechen, oder man fantasiert öffentlich über angebliche «Unfälle» bei Nacht im Wald.

Solche Kommentare sind keine harmlose Stammtisch-Polemik mehr, wenn konkrete Personen angesprochen, identifizierbar gemacht und mit Gewalt in Verbindung gebracht werden. Sie erzeugen ein Klima der Angst und sollen Widerspruch gegen die Praxis der Hobby-Jagd einschüchtern. Gerade Frauen, die sich für Tiere und den Schutz grosser Beutegreifer einsetzen, berichten über sexualisierte Beleidigungen und entwürdigende Sprüche aus Hobby-Jägerkreisen.

Meinung, Hass, Strafbarkeit: Wo verläuft die Grenze?

Damit die Debatte nicht im gegenseitigen Opferwettbewerb versinkt, lohnt sich ein nüchterner Blick auf die rechtlichen Grenzen. In der Schweiz, in Deutschland und in Österreich gelten ähnliche Grundsätze.

De vrijheid van meningsuiting beschermt ook harde en scherpe kritiek, bijvoorbeeld op hobbyjachtverenigingen, politiek lobbywerk of afzonderlijke praktijken van de hobbyjacht. Niet beschermd zijn belediging, laster en smaad, dus aanvallen op de eer en de persoonlijke integriteit van een persoon. Eveneens strafbaar zijn bedreigingen, het in het vooruitzicht stellen van geweld, oproepen tot strafbare feiten alsook systematische belaging en het publiceren van persoonlijke gegevens met de bedoeling te intimideren. Vaak is de context doorslaggevend: gaat het om algemene kritiek op een praktijk of om een gerichte aanval op een identificeerbaar persoon?

Voor het debat rond de hobbyjacht betekent dit: zowel hobbyjaagsters en hobbyjagers als jachttegenstandsters en jachttegenstanders kunnen slachtoffer worden van strafbaar digitaal geweld, en beide kanten kunnen dader zijn. Wie geloofwaardig wil optreden tegen haat op het internet, moet daarom bereid zijn om ook problematisch gedrag in de eigen gelederen duidelijk te benoemen.

Dubbele maatstaven: verontwaardiging naar buiten, stilzwijgen naar binnen

Verenigingen en lobbygroepen van de hobbyjacht zijn er snel bij om haat en hetze tegen de hobbyjagerij te schandaliseren. Persberichten, interviews en campagnes benadrukken hoe bedreigd en belasterd de hobbyjagerij zich voelt. Wat in deze communicatie echter vaak ontbreekt, is een even duidelijke stellingname ten opzichte van de eigen kringen.

Waar blijft de duidelijke distantiëring van vrouwonvriendelijke, racistische of geweldverheerlijkende reacties uit hobbyjagerskringen? Hoe consequent worden leden ter verantwoording geroepen die zich op sociale media laten verleiden tot «grapschoten» op wolvenbeschermers of brute «opvoedingsmethoden» voor dierenbeschermers? En hoe geloofwaardig is een moraalpreek tegen «haat», wanneer dieren systematisch worden gedevalueerd en beschermingsorganisaties als vijandbeeld worden opgebouwd?

Zolang verenigingen alleen luid worden wanneer het om aanvallen op de hobbyjagerij gaat, en tegelijkertijd wegkijken bij ontspoorde uitspraken uit de eigen gelederen, blijft de roep om respect en de-escalatie ongeloofwaardig. Het probleem is dan niet de haat op zich, maar alleen wie erdoor wordt getroffen.

Criminaliteit van de hobbyjagerij: van jachtovertreding tot geweldsprobleem

Terwijl verenigingen van de hobbyjacht luidkeels klagen over gekwetste gevoelens en harde woorden op het internet, vult de reële criminaliteit uit hobbyjagerskringen sinds jaren hele dossierbergen. Steeds opnieuw worden hobbyjaagsters en hobbyjagers veroordeeld wegens illegale afschoten, verboden technieken, dierenmishandeling of grove overtredingen. In meerdere gevallen liepen acties van de hobbyjagers niet alleen voor wilde dieren dodelijk af, maar ook voor mensen.

De IG Wild beim Wild documenteert dergelijke gevallen voortdurend in de categorie «Criminaliteit & Jacht»: van illegale nachtelijke schietpartijen en stroperij over draadstrikken en verboden vallen tot hobbyjaagsters en hobbyjagers wie het wapenvergunning en de jachtakte worden ontnomen.

Deze gevallen zijn geen betreurenswaardige uitzonderingen, maar een patroon: steeds opnieuw duiken verboden wapens, nachtkijkers en vallen op, steeds opnieuw worden wilde dieren buiten de jachttijden gedood, steeds opnieuw tonen gerechtelijke uitspraken massale kennis- en karaktertekorten in de scene van de hobbyjagers. Daar komen nog gedocumenteerde verbanden bij tussen hobbyjacht en geweld tegen mensen, huiselijk geweld of psychische problemen, die bij wapendragers bijzonder zwaar wegen.

Wie in het openbaar vooral klaagt over «haat op het net», maar over deze vorm van reële criminaliteit en geweld zwijgt, draait de verhoudingen om. Het werkelijke gevaar gaat niet uit van kritische commentaren op het internet, maar van bewapende hobbyjaagsters en hobbyjagers die wetten overtreden, wilde dieren illegaal doden en steeds opnieuw mensen in gevaar brengen en doden. Een serieuze omgang met veiligheid, rechtsstaat en geweld begint ermee de eigen criminaliteitsbalans openlijk te benoemen en niet alleen overgevoelig op kritiek te reageren.

Wat betrokkenen kunnen doen: strategieën tegen digitaal geweld

Mensen die zich kritisch met hobbyjacht, trofeeëncultuur of wolvenbeleid bezighouden, zouden zich niet bij digitaal geweld moeten neerleggen. Er zijn concrete stappen die betrokkenen kunnen nemen.

Beweise sichern: Beleidigende oder drohende Kommentare konsequent dokumentieren, mit Screenshots inklusive sichtbarer URL, Datum und Uhrzeit, Profilname und Kontext. Meldefunktionen der Plattformen nutzen: Facebook, Instagram, X oder YouTube bieten Kategorien für Hate-Speech, Gewaltandrohung, Belästigung und Mobbing. Konsequentes Melden kann dazu führen, dass Beiträge gelöscht und Accounts eingeschränkt werden. Bei klaren Drohungen, hartnäckiger Belästigung oder systematischen Kampagnen gegen einzelne Personen kann zudem eine Strafanzeige sinnvoll sein. Eine vorgängige Beratung bei Beratungsstellen oder spezialisierten Anwältinnen und Anwälten hilft, Chancen und Risiken realistisch einzuschätzen.

Wichtig ist auch, sich nicht isolieren zu lassen. Der Austausch mit Tierschutzorganisationen, Medienprojekten wie wildbeimwild.com oder anderen Initiativen gegen digitale Gewalt stärkt und erhöht den Druck auf Plattformen und Verbände, Verantwortung zu übernehmen.

Konsequente Gewaltkritik statt selektiver Empörung

Hass und Hetze im Netz sind ein reales Problem, auch für Hobby-Jägerinnen und Hobby-Jäger. Wer aber lautstark Respekt und Schutz für die eigene Gruppe einfordert, darf nicht schweigen, wenn aus der eigenen Szene Beleidigungen, sexistische Ausfälle und Gewaltfantasien gegenüber Tierschützenden, Wolfsschützerinnen oder kritischen Bürgerinnen und Bürgern kommen.

Glaubwürdige Gewaltkritik beginnt vor der eigenen Haustür. Wer bei Wolfsschützenden von «Hass» spricht, bei eigenen Gewaltfantasien aber von «Jägerhumor» oder «überspitzter Rhetorik» redet, verspielt jede moralische Autorität. Eine moderne, demokratisch eingebettete Wildtierpolitik braucht keine Opferlegenden, sondern Ehrlichkeit über bestehende Machtverhältnisse, Verantwortung für den eigenen Sprachgebrauch und klare Grenzen gegenüber jeder Form von Entmenschlichung, egal von welcher Seite sie kommt.

Mehr dazu im Dossier: Jagd und Tierschutz