Kinderen en hobbyjacht in Zwitserland: recht, risico's en psychologie

Waarom een minimumleeftijd voor deelname aan dodingshandelingen overdue is.

Redactie Wild beim Wild — 8 april 2026

In Zwitserland bestaat er geen uniforme minimumleeftijd voor de deelname van kinderen aan dodingshandelingen bij de hobbyjacht, hoewel het ontwikkelingspsychologisch onderzoek duidelijk waarschuwt voor de gevolgen.

De hobbyjachtlobby stelt de deelname van kinderen en jongeren voor als pedagogisch waardevol. Ontwikkelingspsychologen en dierenwelzijnsorganisaties spreken dit tegen: het confronteren van kinderen met dodingshandelingen en geweld tegen dieren kan blijvende psychologische sporen achterlaten en normaliseert geweld als een aanvaardbaar middel. In meerdere kantons is het legaal en gebruikelijk om kinderen als toeschouwers, drijvers en in sommige gevallen zelfs als actieve schutters bij de hobbyjacht te betrekken.

Wat staat het Zwitserse recht toe?

Het Zwitserse jachtrecht (JSG en kantonale uitvoeringsbepalingen) bevat geen uniforme, landelijke regeling over de minimumleeftijd voor deelname aan de hobbyjacht. Het jachtpatent kan in de meeste kantons vanaf 18 jaar worden verkregen, in enkele kantons ligt de leeftijdsgrens nog hoger. Dit zegt echter niets over de vraag of jongere kinderen als begeleiders of drijvers aan hobbyjachten mogen deelnemen.

In meerdere kantons bestaan er expliciete jeugdprogramma's die kinderen kennis laten maken met de hobbyjacht. Daarbij worden minderjarigen meegenomen naar schietbanen en betrokken bij jachtevenementen. Het Dossier Jacht en Kinderen toont aan dat een systematische wettelijke beschermingsregeling ontbreekt en dat het betrekken van kinderen bij dodingshandelingen grotendeels aan het oordeel van de jachtgezelschappen wordt overgelaten.

Wat is het verschil tussen begeleiding en actieve deelname?

De hobbyjachtlobby maakt onderscheid tussen passieve begeleiding, waarbij kinderen toekijken hoe volwassenen jagen, en actieve deelname, dus het zelfstandig schieten op wilde dieren. In de praktijk vervaagt deze grens. Kinderen die bij drijfjachten als drijver worden ingezet, zijn fysiek in het jachtproces geïntegreerd. Zij worden rechtstreeks geconfronteerd met bloed, gewonde dieren en het doden, ongeacht of zij zelf schieten of niet.

De hobbyjacht als evenement documenteert hoe jachtgezelschappen de sociale betrokkenheid van kinderen doelgericht bevorderen: als veiligstelling van de aanwas voor een krimpende hobbyjachtgemeenschap.

Wat zeggen ontwikkelingspsychologen?

Het ontwikkelingspsychologisch onderzoek naar geweld en kinderontwikkeling is omvangrijk. Werk van Frank Ascione en Clifton Flynn documenteert dat geweld tegen dieren op kinderleeftijd samenhangt met verminderde empathie en latere gedragsproblemen. Het mechanisme is bekend: wanneer een kind leert dat doden tot trots en erkenning leidt, wanneer de vader na het schot wordt geprezen en het kind deel uitmaakt van die viering, wordt doden als een positief geladen handeling verankerd.

Psychologie van de jacht verklaart dat de hobbyjachtcultuur medeleven met dieren actief als zwakte waardeert. Kinderen die in deze omgeving opgroeien, leren al vroeg empathie te onderdrukken en dierenleed te rationaliseren.

Hoe beïnvloedt de hobbyjachtcultuur kinderen?

Kinderen leren via rolmodellen. Wanneer volwassenen dieren met wapens doden en dat als natuurlijk, traditioneel en maatschappelijk geaccepteerd voorstellen, nemen kinderen dit wereldbeeld over. De hobbyjacht creëert daarbij een gesloten ervaringsruimte: rituelen zoals het «Schüsseltreiben» na de hobbyjacht, de overhandiging van de trofee of het gezamenlijk langslopen van de strecke (de neergelegde dieren) zijn een sociale initiatie, waarbij doden als een gemeenschapsvormende handeling wordt beleefd.

Dat is psychologisch werkzaam, en juist dat is het probleem. Wat als «natuureducatie» wordt verkocht, is in de eerste plaats de vroege normalisering van een gedrag dat zonder deze context als dierenmishandeling zou worden beoordeeld. Alternatieven zoals het observeren van wilde dieren, het zoeken naar sporen en ecologische vorming brengen verbondenheid met de natuur over zonder geweld.

Welke risico's ontstaan door het contact met wapens?

Kinderen in de buurt van vuurwapens lopen een verhoogd risico op ongevallen. Jachtongevallen in Zwitserland tonen aan dat ongevallen bij de hobbyjacht regelmatig ontstaan in situaties die als gecontroleerd gelden: op de hoogzit, tijdens de drijfjacht, in de schemering. Kinderen die bij dergelijke gelegenheden aanwezig zijn, zijn medebetrokkenen in het geval van een ongeval. Tegelijkertijd normaliseert het vroege contact de omgang met wapens als vrijetijdsinstrument.

Een incident in Karinthië in oktober 2025, waarbij een 16-jarige jongere tijdens een drijfjacht door hagel werd geraakt, toont aan hoe reëel deze risico's zijn. Leeftijd beschermt niet automatisch: het gevaar ontstaat door de situatie, niet door de leeftijd van de betrokkene.

Hoe stelt de hobbyjachtlobby de betrokkenheid van kinderen voor?

JagdSchweiz en kantonale jachtverenigingen stellen dat de hobbyjacht kinderen leert waar vlees vandaan komt en respect voor de natuur bevordert. Deze redenering schiet systematisch tekort: kennis over voedselketens laat zich overbrengen zonder dodingshandelingen. Respect voor de natuur ontstaat niet door doden, maar door observatie, begrip en bescherming.

Jachtmythen onthult hoe dergelijke verhalen de eigenlijke functie verhullen: het gaat niet om natuureducatie, maar om de werving van nieuwe aanwas voor een krimpende vrijetijdsgemeenschap.

Wat eist het VN-Kinderrechtenverdrag?

Het VN-Comité voor de Rechten van het Kind heeft in 2023 met «General Comment No. 26» ondubbelzinnig vastgelegd: kinderen moeten worden beschermd tegen alle vormen van fysiek en psychisch geweld, inclusief de confrontatie met geweld tegen dieren. Zwitserland is als verdragsstaat van het VN-Kinderrechtenverdrag verplicht dit recht doeltreffend te waarborgen. Dat betekent: de passieve en actieve deelname van minderjarigen aan hobbyjachtactiviteiten staat haaks op het geldende volkenrecht.

Zijn er politieke initiatieven en internationale voorbeelden?

Polen heeft in 2018 als eerste land van Europa minderjarigen categorisch verboden deel te nemen aan hobbyjachten. Het verbod kwam tot stand na jarenlange druk van kinderpsychologen, pedagogen en dierenbeschermingsorganisaties. In Zwitserland zijn concrete parlementaire initiatieven voor een minimumleeftijd op federaal niveau tot dusver uitgebleven. Op kantonaal niveau zijn er enkele discussies, maar geen landsdekkende wetgeving. Modelteksten voor jachtkritische parlementaire initiatieven bieden kantonsraadsleden concrete formuleringshulp voor dergelijke initiatieven.

Petitie: bestraf hobbyjagers die minderjarigen laten deelnemen

De IG Wild beim Wild heeft een petitie aan bondsraad Albert Rösti gelanceerd. Zij eist een uitdrukkelijk verbod op de deelname van minderjarigen aan de hobbyjacht op federaal niveau, zowel in actieve vorm (meejagen, schieten, nazoeken) als in passieve vorm (aanwezigheid bij dodingshandelingen). Hobbyjagers en jachtorganisaties die minderjarigen aan de hobbyjacht laten deelnemen, moeten consequent worden gesanctioneerd. De petitie steunt op de aanbevelingen van het VN-Kinderrechtencomité in de «General Comment No. 26» en op de talrijke ontwikkelingspsychologische inzichten over de gevolgen van confrontatie met geweld op kinderleeftijd.

→ Onderteken nu de petitie

Conclusie

De betrokkenheid van kinderen bij de hobbyjacht is in Zwitserland nauwelijks gereguleerd. Terwijl de ontwikkelingspsychologie duidelijke waarschuwingen formuleert en het dierenbeschermingsrecht de bescherming van alle levende wezens eist, ontbreekt een eenvormig beschermingskader voor minderjarigen in hobbyjachtcontexten. Wat als traditie en natuureducatie wordt vermarkt, is vanuit wetenschappelijk oogpunt de vroege normalisering van geweld tegen dieren. Een minimumleeftijd voor de deelname aan dodingshandelingen zou een vergelijkenderwijs bescheiden, maar doeltreffende maatregel zijn.

Bronnen

Bondswet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG), SR 922.0
Verordening inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSV), SR 922.01
Dierenbeschermingswet (TSchG), SR 455
VN-Kinderrechtencomité, General Comment No. 26 (2023)
Ascione, F. R. (1993): Children Who Are Cruel to Animals: A Review of Research and Implications for Developmental Psychopathology. Anthrozoos, 6(4), 226–247
Flynn, C. P. (1999): Animal Abuse in Childhood and Later Support for Interpersonal Violence in Families. Society & Animals, 7, 161–172
Flynn, C. P. (1999): Exploring the Link between Corporal Punishment and Children’s Cruelty to Animals. Journal of Marriage and the Family, 61, 971–981
Duitse Bondsjachtwet (BJagdG), § 16