Wald kaufen und jagdfrei halten: Wie Privateigentum zur Schutzzone für Wildtiere wird

Der EGMR hat das Recht längst bestätigt: In Deutschland möglich, in Österreich blockiert, in der Schweiz fehlt nur der politische Wille.

Redaktion Wild beim Wild — 15. Juni 2026

Bos kopen en jachtvrij houden: hoe privé-eigendom een beschermingszone voor wilde dieren wordt

Ein Stück Wald kaufen, die Bäume stehen lassen, der Natur ihren Lauf lassen: Was nach einem teuren Traum klingt, ist erschwinglicher, als die meisten denken.

Ein Bericht des Schweizer Radio und Fernsehens zeigt Privatleute, die genau das tun, aus Liebe zur Natur, nicht aus Gewinnstreben. Für jagdkritische Menschen stellt sich dabei sofort die weiterführende Frage: Kann man auf dem eigenen Wald die sogenannte Hobby-Jagd — Freizeitjagd ohne existenzielle Notwendigkeit — ausschliessen und so eine echte Ruhezone für Wildtiere schaffen?

Wald kaufen ist möglich, aber selten sichtbar

Wer noch nie ein Wald-Inserat gesehen hat, ist damit nicht allein. Waldparzellen werden kaum öffentlich ausgeschrieben, der Handel läuft traditionell still über die örtlichen Revierförster, über Nachbarn und über Erbschaften. Inzwischen gibt es jedoch spezialisierte Marktplätze sowie länderübergreifende Waldbörsen für den gesamten deutschsprachigen Raum. Die Preise variieren stark, die Nachfrage übersteigt das Angebot deutlich, seit der Pandemie ist der Wunsch nach eigenem Wald spürbar gewachsen.

Wichtig zu wissen: Wer Wald kauft, erwirbt kein frei verfügbares Grundstück. Das Waldgesetz schränkt die Eigentumsrechte stark ein. Es gilt ein Bauverbot, das Betretungsrecht für die Allgemeinheit bleibt bestehen, und es kommen Bewirtschaftungspflichten hinzu. Den Wald «privatisieren» kann man also nicht. Was man jedoch erreichen kann, ist der Ausschluss der Hobby-Jagd, und genau hier wird es politisch.

Wo man Wald und Land kaufen kann

Weil Wald nur selten offen ausgeschrieben wird, lohnt sich ein gezieltes Vorgehen. Drei Wege führen am ehesten zum Ziel.

Den lokalen Forstdienst ansprechen. Der klassische und meist empfohlene Weg in der Schweiz: Die zuständige Revierförsterin oder der Revierförster der Wunschgemeinde kennt die örtlichen Besitzverhältnisse und weiss oft, wer verkaufsbereit ist. In Deutschland und Österreich übernehmen die kommunalen oder Landesforstämter eine ähnliche Rolle.

Gespecialiseerde bosmarktplaatsen gebruiken. Inmiddels zijn er platformen die precies de leemte van de openbare advertenties opvullen:

Zwitserland: Wooded.ch (bosmarktplaats met aanbod en gezochte percelen, gratis voor beide partijen) en TerraWald.ch (discrete off-market-bemiddeling).
In de hele DACH-regio: de Wald-Börse met aanbod en gezochte percelen uit Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland.
https://my-forest.de/wald-kaufen/
Algemene vastgoedportalen: Op grote zoekportalen verschijnen bospercelen meestal slechts als onderdeel van grotere eigendommen, maar een zoekopdracht naar «bos» of «bosperceel» met e-mailmelding kan de moeite waard zijn.

Zelf een advertentie plaatsen. Wie een bepaalde regio in het oog heeft, kan een oproep plaatsen in de lokale krant of in vakbladen voor de bosbouw. Aangezien veel boseigenaren een band met de landbouw hebben, zijn ook landbouwadvertentiebladen een zinvolle plek.

Een realistische opmerking: de vraag overtreft het aanbod aanzienlijk; goedkope percelen voor enkele franken per vierkante meter zijn — vooral in het Duitse gebied — eerder de uitzondering dan de regel. Wie koopt, zou zich vooraf moeten informeren over de plichten als boseigenaar, want geduld en plaatselijke kennis zijn vaak belangrijker dan het budget.

De sleutel: jachtvrijstelling om ethische redenen

De juridische grondslag is al lang gelegd, en wel niet door één enkel vonnis, maar door een gevestigde rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In maar liefst drie procedures tegen drie verschillende staten kwam het Hof tot dezelfde conclusie: Chassagnou tegen Frankrijk (1999), Schneider tegen Luxemburg (2007) en Herrmann tegen Duitsland (2012). De kern is telkens dezelfde: wie de hobbyjacht om ethische redenen afwijst, mag niet gedwongen worden deze op zijn eigen grond te dulden. Een dergelijke gedoogplicht is in strijd met de bescherming van het eigendom volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Daarmee is het mensenrechtelijke kader gesteld: staten zijn volgens de rechtspraak van Straatsburg verplicht grondeigenaren een uitzondering op gewetensgronden mogelijk te maken — de precieze uitwerking blijft aan hen overgelaten. Frankrijk, Luxemburg, Duitsland en Portugal hebben hun jachtrecht dienovereenkomstig aangepast. De drie Duitstalige landen trekken daaruit echter tot op heden zeer uiteenlopende conclusies.

Duitsland: de weg ligt open

Duitsland heeft gereageerd. Sinds eind 2013 kunnen grondeigenaren op grond van paragraaf 6a van de Bundesjagdgesetz een verzoek indienen om hun grond om ethische redenen vrij te stellen van het jachtrecht. De weg is in de praktijk moeizaam en vaak langdurig, maar hij bestaat en leidt tot het doel, zoals talrijke succesvolle gevallen aantonen.

Italië: rechtbanken banen de weg

Italië toont sinds 2026 een andere weg, die zonder een grote wetshervorming uitkomt. De bestuursrechtbank (TAR) van Pescara oordeelde met uitspraak nr. 254/2026 dat een grondeigenaar de hobbyjacht op zijn eigen land om ethische redenen kan laten verbieden. De regio mag een dergelijk verzoek alleen afwijzen wanneer zij objectief aantoont dat juist dat perceel onmisbaar is voor de doelstellingen van het regionale wildbeheer- en jachtplan. De rechtbank baseerde zich daarbij uitdrukkelijk op dezelfde rechtspraak van Straatsburg die al tegen Frankrijk, Luxemburg en Duitsland werd uitgesproken. Opmerkelijk is de weg: niet via een nieuwe wettelijke vrijstellingsregel zoals in Duitsland, maar via de consequente uitlegging van de bestaande jachtwet (art. 15 wet nr. 157/1992). Meer hierover in het artikel Italië: rechtbank staat jachtverbod op eigen grond om ethische redenen toe.

Oostenrijk: vasthouden aan de bestaande rechtssituatie

Oostenrijk houdt vooralsnog vast aan de bestaande rechtssituatie. Het Oostenrijkse Grondwettelijk Hof bevestigde in oktober 2017 dat grondeigenaren de jacht op hun grond en het lidmaatschap van een jachtcoöperatie ook tegen hun ethische overtuiging in moeten blijven dulden. Uittreden uit de jachtcoöperatie om gewetensredenen is in Oostenrijk niet mogelijk. Betrokken eigenaren hebben daarom een klacht ingediend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, gesteund op precies die rechtspraak die al tegen Frankrijk, Luxemburg en Duitsland werd uitgesproken.

Zwitserland: het recht staat, de wil ontbreekt

Zwitserland is als verdragsstaat gebonden aan hetzelfde Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens als Frankrijk, Luxemburg en Duitsland. Volgens de huidige uitleg van het EVRM door het Hof zou niemand de hobbyjacht op zijn eigen grond hoeven te dulden wanneer hij die om ethische redenen afwijst. Tegelijk beschikt Zwitserland over een bijzonder directe hefboom: aangezien het jachtrecht kantonaal geregeld is en het federale recht geen enkel kanton verplicht de hobbyjacht in te voeren, volstond in Genève een kantonaal besluit. Wat ontbreekt is niet het recht, maar de politieke wil om eigenaren van privébos het recht toe te kennen hun gronden om ethische redenen jachtvrij te laten maken.

Bos kopen als stille daad van wildbescherming

Hier sluit zich de cirkel. Wie bos koopt om het te beschermen, denkt eerst aan bomen, aan oud hout, aan biodiversiteit. De consequente volgende stap is dit bos ook tot jachtvrije zone te maken. In Duitsland is dat tegenwoordig al mogelijk, Oostenrijk blokkeert het nog, en in Zwitserland ontbreekt enkel de politieke wil om een allang erkend recht in de praktijk te brengen. Eigendom verplicht, zegt men. Maar het kan ook machtigen: tot een stuk land waarop wilde dieren eindelijk rust vinden.

Commentaar van de redactie: Dat een mens het doden op zijn eigen grond mag afwijzen, heeft het EHRM in drie arresten tegen drie staten ondubbelzinnig vastgesteld. Dat Oostenrijk zijn burgers nog steeds dwingt de hobbyjacht te dulden en Zwitserland dit recht zijn grondeigenaren onthoudt, is een anachronisme dat politiek gecorrigeerd hoort te worden.

Van het bos naar de politieke hefboom

Wie in Zwitserland bos bezit en het jachtvrij wil houden, is niet afhankelijk van de goodwill van afzonderlijke instanties, maar kan politiek aanzetten. De IG Wild beim Wild stelt daarvoor een kant-en-klare modeltekst beschikbaar, die grondeigenaren het recht moet geven hun gronden om ethische redenen van bejaging uit te sluiten, uitdrukkelijk naar analogie van regelingen in meerdere EU-staten en het Geneefse model. Zo wordt uit een private gewetenskwestie een kantonaal voorstel dat parlementsleden, partijen en geëngageerde particulieren rechtstreeks kunnen indienen.