Bos kopen en jachtvrij houden: hoe privé-eigendom een beschermingszone voor wilde dieren wordt

Het EHRM heeft het recht allang bevestigd: in Duitsland mogelijk, in Oostenrijk geblokkeerd, in Zwitserland ontbreekt enkel de politieke wil.

Redactie Wild beim Wild — 15 juni 2026

Bos kopen en jachtvrij houden Hoe privébezit een beschermingszone voor wilde dieren wordt

Een stuk bos kopen, de bomen laten staan, de natuur haar gang laten gaan: wat klinkt als een dure droom, is betaalbaarder dan de meesten denken.

Een reportage van de Zwitserse radio en televisie toont particulieren die precies dat doen, uit liefde voor de natuur, niet uit winstbejag. Voor jachtkritische mensen rijst daarbij meteen de vervolgvraag: kan men op het eigen bos de zogenaamde hobbyjacht — vrijetijdsjacht zonder existentiële noodzaak — uitsluiten en zo een echte rustzone voor wilde dieren creëren?

Bos kopen is mogelijk, maar zelden zichtbaar

Wie nog nooit een bosadvertentie heeft gezien, is daar niet alleen in. Bospercelen worden nauwelijks openbaar aangeboden, de handel verloopt traditioneel stil via de plaatselijke jachtopzichters, via buren en via erfenissen. Inmiddels bestaan er echter gespecialiseerde marktplaatsen evenals grensoverschrijdende bosbeurzen voor het hele Duitstalige gebied. De prijzen variëren sterk, de vraag overtreft het aanbod aanzienlijk, sinds de pandemie is de wens naar een eigen bos merkbaar gegroeid.

Belangrijk om te weten: wie bos koopt, verwerft geen vrij beschikbaar perceel. De boswet beperkt de eigendomsrechten sterk. Er geldt een bouwverbod, het betredingsrecht voor het publiek blijft bestaan, en er komen beheerverplichtingen bij. Het bos «privatiseren» kan men dus niet. Wat men echter wel kan bereiken, is het uitsluiten van de hobbyjacht, en juist hier wordt het politiek.

Waar men bos en land kan kopen

Omdat bos slechts zelden openlijk wordt aangeboden, loont een gerichte aanpak. Drie wegen leiden het meest waarschijnlijk tot het doel.

De plaatselijke bosdienst aanspreken. De klassieke en meest aanbevolen weg in Zwitserland: De bevoegde houtvester van de gewenste gemeente kent de lokale eigendomsverhoudingen en weet vaak wie bereid is te verkopen. In Duitsland en Oostenrijk vervullen de gemeentelijke of regionale bosbouwdiensten een vergelijkbare rol.

Gespecialiseerde bosmarktplaatsen gebruiken. Inmiddels zijn er platforms die precies het gat in de openbare advertenties opvullen:

Zwitserland: Wooded.ch (bosmarktplaats met aanbiedingen en vragen, gratis voor beide partijen) en TerraWald.ch (discrete off-market bemiddeling).
In heel het DACH-gebied: de Wald-Börse met aanbiedingen en vragen uit Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland.
https://my-forest.de/wald-kaufen/
Algemene vastgoedportalen: Op grote zoekportalen verschijnen bospercelen meestal alleen als onderdeel van grotere eigendommen, maar een zoekopdracht naar «bos» of «bosperceel» met e-mailmelding kan de moeite waard zijn.

Zelf een advertentie plaatsen. Wie een bepaalde regio op het oog heeft, kan een zoekertje plaatsen in de lokale krant of in vakbladen voor bosbouw. Aangezien veel boseigenaren een band met de landbouw hebben, zijn ook landbouwadvertentiebladen een zinvolle plek.

Een realistische opmerking: De vraag overstijgt het aanbod aanzienlijk, goedkope percelen voor enkele franken per vierkante meter zijn — vooral in het Duitse gebied — eerder de uitzondering dan de regel. Wie koopt, zou zich vooraf moeten informeren over de plichten als boseigenaar, want geduld en lokale kennis zijn vaak belangrijker dan het budget.

De sleutel: jachtvrijstelling om ethische redenen

De juridische grondslag is allang gelegd, en wel niet door één enkel vonnis, maar door een gevestigde rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In maar liefst drie procedures tegen drie verschillende staten kwam het Hof tot dezelfde conclusie: Chassagnou tegen Frankrijk (1999), Schneider tegen Luxemburg (2007) en Herrmann tegen Duitsland (2012). De kern is telkens dezelfde: Wie de hobbyjacht om ethische redenen afwijst, mag niet gedwongen worden deze op eigen grond en bodem te dulden. Een dergelijke gedoogplicht is in strijd met de bescherming van het eigendom volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Daarmee is de mensenrechtelijke richtlijn vastgelegd: volgens de jurisprudentie van Straatsburg zijn staten verplicht grondeigenaren een uitzondering op gewetensgronden mogelijk te maken — de precieze invulling wordt aan hen overgelaten. Frankrijk, Luxemburg, Duitsland en Portugal hebben hun jachtrecht dienovereenkomstig aangepast. De drie Duitstalige landen trekken hieruit echter tot op heden zeer uiteenlopende conclusies.

Duitsland: de weg staat open

Duitsland heeft gereageerd. Sinds eind 2013 kunnen grondeigenaren krachtens paragraaf 6a van de Bundesjagdgesetz een verzoek indienen om hun grond op ethische gronden van de jachtplicht te ontheffen. De weg is in de praktijk moeizaam en vaak langdurig, maar hij bestaat en leidt tot het doel, zoals talrijke succesvolle gevallen aantonen.

Oostenrijk: vasthouden aan de bestaande rechtssituatie

Oostenrijk houdt vooralsnog vast aan de bestaande rechtssituatie. Het Oostenrijkse constitutionele hof bevestigde in oktober 2017 dat grondeigenaren de jacht op hun terrein en het lidmaatschap van een jachtgenootschap ook tegen hun ethische overtuiging in moeten blijven dulden. Uittreden uit het jachtgenootschap op gewetensgronden is in Oostenrijk niet mogelijk. Betrokken eigenaren hebben daarom klacht ingediend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, op grond van precies die jurisprudentie die reeds tegen Frankrijk, Luxemburg en Duitsland is uitgesproken.

Zwitserland: het recht staat er, de wil ontbreekt

Zwitserland is als verdragsstaat aan hetzelfde Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens gebonden als Frankrijk, Luxemburg en Duitsland. Volgens de huidige uitleg van het EVRM door het Hof zou niemand de hobbyjacht op zijn eigen grond hoeven te dulden wanneer hij die op ethische gronden afwijst. Tegelijkertijd beschikt Zwitserland over een bijzonder directe hefboom: aangezien het jachtrecht kantonnaal is geregeld en het federale recht geen kanton verplicht tot het invoeren van de hobbyjacht, volstond in Genève een kantonnaal besluit. Wat ontbreekt is niet het recht, maar de politieke wil om eigenaren van privébos het recht te verlenen hun terrein op ethische gronden van de jachtplicht te laten ontheffen.

Bos kopen als stille daad van wildbescherming

Hier sluit de cirkel zich. Wie bos koopt om het te beschermen, denkt eerst aan bomen, aan oud hout, aan biodiversiteit. De logische volgende stap is om dit bos ook tot een jachtvrije zone te maken. In Duitsland is dat tegenwoordig al mogelijk, Oostenrijk blokkeert het nog, en in Zwitserland ontbreekt alleen de politieke wil om een allang erkend recht in praktijk te brengen. Eigendom verplicht, zo luidt het. Maar het kan ook machtigen: tot een stuk land waarop wilde dieren eindelijk rust vinden.

Commentaar van de redactie: Dat een mens het doden op eigen grond mag afwijzen, heeft het EHRM in drie uitspraken tegen drie staten ondubbelzinnig vastgelegd. Dat Oostenrijk zijn burgers nog steeds dwingt de hobbyjacht te dulden en Zwitserland dit recht zijn grondeigenaren onthoudt, is een anachronisme dat politiek gecorrigeerd dient te worden.

Van bos tot politieke hefboom

Wie in Zwitserland bos bezit en het jachtvrij wil houden, is niet afhankelijk van de goodwill van afzonderlijke autoriteiten, maar kan politiek ingrijpen. De IG Wild beim Wild stelt hiervoor een kant-en-klare modeltekst beschikbaar, die grondeigenaren het recht moet geven hun terreinen om ethische redenen van de bejaging uit te sluiten, uitdrukkelijk analoog aan regelingen in meerdere EU-staten en het Geneefse model. Zo wordt van een persoonlijke gewetensvraag een kantonaal voorstel dat parlementsleden, partijen en betrokken privépersonen rechtstreeks kunnen indienen.