Mooier wonen voor wilde dieren in bebouwd gebied

De lente is er; grote meubelzaken lokken nu met superaanbiedingen. Woontrend 2019: licht hout en zacht groen. Natuur is helemaal in trek! Niet alleen de mens is in de lente in een verfraaiingsrage. Ook de wilde dieren zijn bezig zich gezellig in te richten. Mooi wonen betekent voor velen: ab in de heg! Die is het ideale leefgebied voor egel, hazelmuis, gewone pad, hommel, wilde bij, vlinder en andere dieren.

Heggen en struiken bieden ook een geweldige nest- en voedselplek voor vogels zoals de grauwe klauwier, de geelgors of de heggenmus. Ze vinden in heggen een toevluchtsoord en kunnen er goed verscholen hun jongen grootbrengen. In april en mei begint immers het broedseizoen.

Eva Goris, woordvoerster van de Deutsche Wildtier Stiftung

Hazelmuizen hebben vooral heggen nodig die dicht bij elkaar liggen. «De piepkleine wilde dieren voelen zich niet thuis op open terrein; ze klimmen liever van heg naar heg om nieuw leefgebied te ontdekken.» Daarom steunt de Deutsche Wildtier Stiftung heggenprojecten voor wilde dieren en plant zij onder meer op het stichtingsgoed in Klepelshagen in Mecklenburg-Vorpommern, maar ook elders in Noord-Duitsland, wilde houtgewassen die als «groene stapstenen» samenhangende leefgebieden bieden voor kleine wilde dieren.

En waar letten wilde dieren op bij de «inrichting»? «Daar zijn ze allemaal conservatief», aldus de woordvoerster. De perfecte woonkamer voor wilde dieren is dicht vertakt en bosachtig. Ook groen blad aan de takken, bloesems en een dikke laag bladeren op de grond mogen niet ontbreken. Dat alles trekt insecten en kevers aan – een belangrijke voedselbron voor jonge vogels», zegt Eva Goris.

Wie een heg in de eigen tuin wil planten, kiest het best voor houtgewassen die bij de standplaats passen, zoals hazelaar, kornoelje, sneeuwbal, kardinaalsmuts, duindoorn, lijsterbes, vlier of rozenbottel. Bijzonder geliefd bij vogels zijn meidoorn en sleedoorn, omdat hun stekels en doornen bescherming bieden en de planten tegelijk vruchten dragen. Bestaande heggen moeten worden beschermd, zodat wilde dieren en hun jongen geen schade ondervinden. De Duitse federale natuurbeschermingswet bepaalt in § 39 lid 5: heggen mogen in de periode van 1 maart tot en met 30 september niet worden gerooid, gesnoeid of op de stoof gezet!

Zo wordt het balkon een paradijs voor vogels en insecten

Om insecten en vogels te helpen heb je niet per se een tuin nodig. Ook op balkon en vensterbank kan iedereen iets voor de dieren in de stad doen. „In Duitsland zijn er vele miljoenen balkons en terrassen”, aldus NABU-tuinexpert Marja Rottleb, „Dat levert veel oppervlak op dat waardevol kan zijn voor wilde bijen, vlinders, mezen en mussen. Veel mensen voeren in de winter al vogels op hun balkon en kijken naar hen terwijl ze eten. Maar ook in de zomer kun je hen helpen.”

Bijvoorbeeld door op hete dagen een drinkplaats voor vogels aan te bieden. Nestkasten voor koolmezen, pimpelmezen en huismussen kunnen ook op het balkon worden opgehangen. Wie op de bovenste verdieping woont, kan ook een nestkast voor gierzwaluwen ophangen en zo de woningnood voor gebouwbroeders verlichten. Ze broeden graag op het hoogste punt van een gebouw.

Ook insecten kunnen op het balkon goed worden gesteund. Wie ze wil helpen, plant veel verschillende inheemse planten en kruiden en laat deze ook in de winter staan. „Sommige insecten overwinteren in uitgebloeide plantendelen“, aldus Rottleb. „En de zaadpluimen zijn waardevol voedsel voor vogels, zoals de putter.“

Geschikte planten voor een schaduwrijk balkon zijn bijvoorbeeld klimop, vergeet-mij-nietje, smeerwortel en Chinese kruidenplant (bloedkamfer). Wie een eerder zonnig balkon heeft, kan het best lavendel, hemelsleutel, ooievaarsbek of kamperfoelie planten. „Ze bieden insecten stuifmeel en nectar als voedsel – veel klassieke balkonplanten, zoals geraniums en petunia's, doen dat daarentegen niet“, aldus Rottleb.

Een drinkplaats of minivijver helpt ook zweefvliegen, wilde bijen en andere insecten door hete dagen heen. Rottleb: „Wie dan ook nog een insectenhotel aanbiedt en als aanvulling een balkonbak met zand en leem voor zandbijen en andere solitaire bijen, bij hem of haar zal het op het balkon al snel zoemen en gonzen.“