Berner Hobby-Jäger rebellieren gegen Hess

Der Anlass: Die kantonale Jagdinspektorin Nicole Imesch treibt eine Revision der Berner Jagdverordnung voran, die eine Umstellung auf Blockjagdzeiten für die meisten Tierarten vorsieht.

Was aus wildbiologischer Sicht als sinnvolle Strukturierung des Jagdbetriebs gilt (weniger Dauerdruck auf das Wild, gezieltere Bestandsregulierung), trifft bei der organisierten Hobby-Jägerschaft auf massiven Widerstand. Anstatt diese Regelung inhaltlich zu bekämpfen, richtet die Basis ihren Zorn gegen den eigenen Präsidenten, schreibt die Berner Zeitung.

Hobby-Jägerschaft möchte mehr Mitsprache beim Abschuss

Vordergründig lautet der Vorwurf: Hess habe die Basis nicht früh genug einbezogen, er habe den Draht zu den Vereinen verloren. Hinter verschlossenen Türen geht es aber um etwas anderes. Die geplanten Änderungen bedeuten konkret: weniger freie Jagdtage, mehr Fokus auf weibliche Tiere und Jungtiere statt auf Trophäenstücke, und eine strengere zeitliche Strukturierung der Jagdausübung. Das widerspricht dem, was viele Hobby-Jägerinnen und Hobby-Jäger unter «ihrer» Jagd verstehen, dem möglichst freien Zugang zum Revier während möglichst langer Saison.

Der Präsident des Jägervereins Seeland und ehemalige Zolldirektor Christian Bock spricht in seinem Schreiben an Regierungsrat Ammann von einem «fehlenden Einbezug» der Hobby-Jägerschaft und «intransparenter Information». 17 identische Briefe wurden von 29 Vereinen eingereicht, eine koordinierte Kampagne, die auf den ersten Blick wie eine basisdemokratische Revolte aussieht. Auch Hess‘ Vorgänger Peter Zenklusen mischte sich Anfang Februar ein und schrieb im Namen «altgedienter Berner Jagdfunktionäre» an Ammann, jener Zenklusen, der laut Hess selbst noch in jüngster Vergangenheit eine stärkere Jagdregulierung gefordert hatte.

Wildbiologin zwischen Vernunft und Verbandslobby

Nicole Imesch trad op 1 februari 2024 aan als jachtinspectrice. De wildbeheerder en bos-wild-specialiste beschikt over jarenlange ervaring bij het federale Bureau voor Milieu. Haar vakkundige kwalificatie staat buiten kijf. En toch: nauwelijks begint ze de jachtpraktijk in overeenstemming te brengen met wetenschappelijk onderbouwd wildbeheer, of haar hervormingen worden bestempeld als een «overhaaste verordeningsherziening». Een AI-karikatuur die in de Bernse jachtwereld circuleert en Hess aan de leiband van Imesch toont, illustreert hoe ver de persoonlijke aanvallen gaan.

Het patroon is bekend: zodra een overheidsdienst serieus probeert de wildbescherming te versterken of de jacht ecologisch zinvoller in te richten, formeren de georganiseerde hobby hunters zich tegen de uitvoerders en gebruiken daarbij democratisch klinkende argumenten als «participatie» en «transparantie», die in werkelijkheid blokkade betekenen.

Eén man, vele rollen, en een vos

Hess is geen onbeschreven blad. In 2018 zorgde hij landelijk voor krantenkoppen toen een video opdook die hem toonde terwijl hij een aangeschoten vos met een houten stok doodsloeg. Hess‘ eigen verklaring: zijn geweerloop zou verstopt zijn geweest met aarde. Dierenwelzijnsorganisaties reageerden ontzet. De Weltwoche schreef destijds over een «militant parlementslid op psychopathische vossenjacht». Wie vandaag hoort dat Hess het slachtoffer is van een «feitenvrije stemmingmakerij», zou deze context moeten kennen.

Op nationaal niveau heeft Hess met parlementaire voorstellen er consequent aan gewerkt om het afschot van predatoren te vergemakkelijken: wolf, lynx, vos, de rij is lang. Tegelijkertijd verenigt hij volgens Lobbywatch een dozijn mandaten. En hij heeft zich expliciet uitgesproken tegen een promillegrens voor gewapende hobby hunters, hoewel voor piloten, treinmachinisten en politieagenten vanzelfsprekend een nuchterheidsplicht geldt. De vraag wie Hess als verbondsvoorzitter eigenlijk vertegenwoordigt — de achterban, de hobby hunters, de jachtindustrie of zijn eigen politieke profiel — is daarmee niet alleen retorisch.

Wat Hess over Genève beweert, en wat klopt

In het TeleBärn-strijdgesprek over de interpellatie «Geweldloze alternatieven voor de jacht in Bern» beweerde Hess dat Genève een «leger aan staatsjagers» zou hebben. De realiteit ziet er anders uit: sinds het jachtverbod van 1974 delen in het kanton Genève zo'n tiental wildbeheerders samen amper 3 voltijdfuncties, en doen daarmee voorbeeldig wat vroeger zo'n 420 hobbyjachtvergunningen « afhandelden ». Er zijn jaren waarin in het kanton Genève geen enkel ree, geen vos, geen haas wordt doodgeschoten. De biodiversiteit is meetbaar toegenomen.

In het kanton Bern daarentegen worden jaarlijks zo'n 2’500 vossen en 1’600 reeën door de hobbyjagers doodgeschoten. Dat Hess dit model als zonder alternatief verdedigt en daarbij aantoonbaar onjuiste beweringen over het Genève-model verspreidt, toont hoever de Berner jagersvereniging zich van een zakelijk wildbeheer verwijderd heeft.

Structureel falen, geen incident

Wat binnen de Berner jagersvereniging momenteel zichtbaar wordt, is geen betreurenswaardig bedrijfsongeval. Het is het logische resultaat van een systeem waarin jachtvoorzitters niet op basis van ecologische competentie worden gekozen, maar op basis van politieke netwerken. Hess staat daarbij model voor het patroon dat in heel Zwitserland geldt: een opgeleide PR-adviseur en nationaal parlementslid met een dozijn mandaten, die tegelijkertijd verenigingsvoorzitter is.

Psychologisch laat de interne onrust binnen de BEJV zich ook verklaren door traditie als sociaal afweermechanisme: wie in het kanton Bern is opgegroeid en sinds zijn kindertijd jaagt, ervaart kritiek op de hobbyjacht als een aanval op de eigen identiteit. Zolang dat zo is, worden wildbiologisch zinvolle hervormingen zoals de blokjacht reflexmatig bestreden, en de onvrede richt zich niet tegen de hobbyjacht zelf, maar tegen degenen die de boodschap overbrengen: de jachtinspectrice, de verenigingsvoorzitter, de wetenschap. Het feit dat de grote meerderheid van de critici aan de basis anoniem blijft, is veelzeggend.

Wat er op het spel staat

Hess is nog tot 2027 in functie gekozen en heeft aangekondigd geen vijfde maal te kandideren. De doorslaggevende vraag is niet of hij voortijdig aftreedt. De doorslaggevende vraag is: wie trekt uiteindelijk aan het langste eind, een vakkundig onderbouwd jachtbeheer dat wildbescherming en populatieregulering serieus neemt, of een verenigingslandschap dat elke zinvolle hervorming als een aanval op zijn traditie opvat?

Volgens een biodiversiteitsrapport van de VN is Zwitserland het land met het hoogste aandeel bedreigde soorten. En het zijn jachtlobbyisten zoals Lorenz Hess die biodiversiteitsinitiatieven en een op feiten gebaseerd wildbeheer in de frontlinie bestrijden. Voor het wild in het kanton Bern zou het antwoord belangrijker zijn dan elke interne verenigingsoorlog.

Meer over dit onderwerp op wildbeimwild.com: Misleidt de jagersvereniging de Berner bevolking? · Intervaljacht in het kanton Bern · Schandaal: hobbyjager verzwijgt opnieuw mandaat · Volgt na het wolvenbloedbad een nieuw schandaal met de lynx? · Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Bern · Welke kwalificaties heeft een jachtvoorzitter in Zwitserland nodig?