Berner recreatieve jagers komen in opstand tegen Hess

Aanleiding: de kantonale jachtinspecteur Nicole Imesch zet een herziening van de Berner jachtverordening door, die voor de meeste diersoorten een overgang naar blokjachtperiodes voorziet.

Wat vanuit wildbiologisch oogpunt geldt als een zinvolle structurering van het jachtbedrijf (minder voortdurende druk op de wilde dieren, gerichtere populatieregulering), stuit bij de georganiseerde recreatieve jagers op massief verzet. In plaats van deze regeling inhoudelijk te bestrijden, richt de achterban haar woede op de eigen voorzitter, schrijft de Berner Zeitung.

Recreatieve jagers willen meer inspraak bij het afschot

Op het eerste gezicht luidt het verwijt: Hess zou de achterban niet tijdig genoeg hebben betrokken, hij zou de band met de verenigingen zijn kwijtgeraakt. Achter gesloten deuren gaat het echter om iets anders. De geplande wijzigingen betekenen concreet: minder vrije jachtdagen, meer focus op vrouwelijke dieren en jonge dieren in plaats van op trofeeën, en een strengere tijdelijke structurering van de jachtuitoefening. Dat is in strijd met wat veel recreatieve jaagsters en recreatieve jagers onder "hun" jacht verstaan: zo vrij mogelijke toegang tot het jachtgebied gedurende een zo lang mogelijk seizoen.

De voorzitter van de jagersvereniging Seeland en voormalig douanedirecteur Christian Bock spreekt in zijn brief aan regeringsraadslid Ammann van een "gebrek aan betrokkenheid" van de recreatieve jagers en "ondoorzichtige informatie". 17 identieke brieven werden ingediend door 29 verenigingen, een gecoördineerde campagne die op het eerste gezicht op een basisdemocratische opstand lijkt. Ook Hess' voorganger Peter Zenklusen mengde zich begin februari in de discussie en schreef namens "ervaren Berner jachtfunctionarissen" aan Ammann, diezelfde Zenklusen die volgens Hess zelf nog in het recente verleden had gepleit voor een strengere jachtregulering.

Wildbioloog tussen rede en verenigingslobby

Nicole Imesch trad op 1 februari 2024 aan als jachtinspecteur. De wildbeheerder en specialiste bos-wildbeheer beschikt over jarenlange ervaring bij het Bundesamt für Umwelt. Haar vakinhoudelijke kwalificatie staat buiten kijf. En toch: nauwelijks begint zij jachtpraktijk in overeenstemming te brengen met wetenschappelijk onderbouwd wildbeheer, of haar hervormingen worden bestempeld als een "overhaaste herziening van de verordening". Een AI-karikatuur die circuleert in de Berner jachtscene en Hess aan de lijn van Imesch toont, illustreert hoe ver de persoonlijke aanvallen reiken.

Het patroon is bekend: zodra een overheidsinstantie serieus probeert de Wildbescherming te versterken of de jachtpraktijk ecologisch zinvoller vorm te geven, verenigt de georganiseerde recreatieve jagers zich tegen de uitvoerders en gebruikt daarbij democratisch klinkende argumenten zoals "participatie" en "transparantie", die in werkelijkheid neerkomen op blokkade.

Eén man, veel rollen, en een vos

Hess is geen onbeschreven blad. In 2018 zorgde hij landelijk voor opschudding toen er een video opdook die hem liet zien terwijl hij een aangeschoten vos met een houten stok doodsloeg. Hess' eigen verklaring: zijn geweerloop zou verstopt zijn geweest met aarde. Dierenbeschermingsorganisaties reageerden ontzet. De Weltwoche schreef destijds over een "militante Nationalraad op psychopathische vossenjacht". Wie tegenwoordig hoort dat Hess het slachtoffer is van "stemmingmakerij zonder feiten", zou deze context moeten kennen.

Op nationaal niveau heeft Hess met parlementaire voorstellen consequent gewerkt aan het vergemakkelijken van het afschieten van roofdieren: wolf, lynx, vos, de lijst is lang. Tegelijkertijd combineert hij volgens Lobbywatch een tiental mandaten. En hij heeft zich expliciet uitgesproken tegen een promillegrens voor gewapende recreatieve jagers en jaagsters, terwijl voor piloten, treinmachinisten en politieagenten uiteraard een nuchterheidsplicht geldt. De vraag wie Hess als verenigingsvoorzitter eigenlijk vertegenwoordigt — de achterban, de recreatieve jagers, de jachtindustrie of zijn eigen politieke profiel — is daarmee niet louter retorisch.

Wat Hess over Genève beweert, en wat waar is

In het TeleBärn-debat over de interpellatie «Geweldloze alternatieven voor de jacht in Bern» beweerde Hess dat Genève een «leger aan staatsjagers» heeft. De realiteit is anders: sinds het jachtverbod van 1974 delen in het kanton Genève ongeveer een tiental wildbeheerders slechts 3 voltijdse functies, en zij doen daarmee op voorbeeldige wijze het werk waar vroeger zo'n 420 recreatieve jachtvergunningen voor nodig waren. Er zijn jaren waarin in het kanton Genève geen enkel ree, geen vos, geen haas wordt neergeschoten. De biodiversiteit is meetbaar gestegen.

In het kanton Bern daarentegen worden jaarlijks ongeveer 2.500 vossen en 1.600 reeën door recreatieve jagers doodgeschoten. Dat Hess dit model verdedigt als alternatiefloos, en daarbij aantoonbaar onjuiste beweringen over het Geneefse model verspreidt, laat zien hoe ver de Berner jagersvereniging is afgedwaald van een zakelijk wildbeheer.

Structureel falen, geen op zichzelf staand geval

Wat er nu zichtbaar wordt binnen de Berner jagersvereniging, is geen betreurenswaardig incident. Het is het logische resultaat van een systeem waarin jachtvoorzitters niet worden gekozen op basis van ecologische deskundigheid, maar op basis van politieke netwerken. Hess staat daarbij model voor het landelijke patroon: een opgeleide PR-adviseur en Nationaal Raadslid met een tiental mandaten, die tegelijkertijd verenigingsvoorzitter is.

Psychologisch verklaard is de interne beroering binnen de BEJV ook een gevolg van traditie als sociaal afweermechanisme: wie in het kanton Bern is opgegroeid en al van kindsbeen af jaagt, ervaart kritiek op de recreatieve jacht als een aanval op de eigen identiteit. Zolang dat zo is, worden wildbiologisch zinvolle hervormingen zoals de blokjacht reflexmatig bestreden, en richt de ergernis zich niet tegen de recreatieve jacht zelf, maar tegen degenen die de boodschap overbrengen: de jachtinspecteur, de voorzitter van de vereniging, de wetenschap. Het feit dat de overgrote meerderheid van de critici aan de basis anoniem blijft, is veelzeggend.

Wat er op het spel staat

Hess is verkozen tot 2027 en heeft aangekondigd zich geen vijfde keer kandidaat te stellen. De doorslaggevende vraag is niet of hij voortijdig aftreedt. De doorslaggevende vraag is: wie zet zich uiteindelijk door, een vakkundig onderbouwde jachtadministratie die dierenwelzijn en populatiebeheer serieus neemt, of een verenigingslandschap dat elke zinvolle hervorming opvat als een aanval op zijn traditie?

Volgens een biodiversiteitsrapport van de VN is Zwitserland het land met het hoogste aandeel bedreigde soorten. En het zijn jachtlobbyisten zoals Lorenz Hess die biodiversiteitsinitiatieven en een op feiten gebaseerd wildbeheer in de frontlinie bestrijden. Voor het wild in het kanton Bern zou het antwoord belangrijker zijn dan elke interne verenigingsoorlog.

Meer over dit onderwerp op wildbeimwild.com: Misleidt de vereniging voor recreatieve jacht de bevolking van Bern? · Intervaljacht in het kanton Bern · Schandaal: recreatieve jager verzwijgt opnieuw mandaat · Volgt er na het wolvenmassacre een nieuw schandaal met de lynx? · Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Bern · Welke kwalificaties heeft een jachtpresident in Zwitserland nodig?