Hoge jacht Zwitserland: verloop, dierenwelzijn en kritische duiding

Patentsysteem, jachtstress en de ecologische rechtvaardiging onder de loep.

Redactie Wild beim Wild — 9 april 2026

Elk jaar in september stromen duizenden hobbyjagers en hobbyjaagsters de Zwitserse Alpen in om gemzen, herten en marmotten te schieten, terwijl de wilde dieren weken van uitzonderingstoestand doormaken.

Wat is de hoge jacht?

De hoge jacht duidt op de jaarlijkse hoofdjachtperiode in de patentjachtkantons van de Zwitserse Alpen, namelijk Graubünden, Wallis, Bern, Glarus, Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden, Appenzell Ausserrhoden en Appenzell Innerrhoden. Het systeem werkt via jachtpatenten: wie zo'n patent koopt en het jachtexamen heeft afgelegd, mag tijdens de vastgelegde hoge-jachtperiode in bepaalde gebieden jagen.

Het Dossier hoge jacht Zwitserland geeft een uitgebreide weergave van het systeem, zijn geschiedenis en zijn ecologische gevolgen.

Wanneer en waar vindt de hoge jacht plaats?

In Graubünden begint de hoge jacht begin september en duurt zij ongeveer drie weken. Daarna volgt een korte pauze voordat de bijzondere jacht op edelherten begint. In andere patentjachtkantons variëren de data en de duur. De hoge jacht vindt voornamelijk in het gebergte plaats, op hoogtes waar gemzen, steenbokken en herten hun zomerleefgebied hebben.

De betrokken wilde dieren bevinden zich op dat moment in een cruciale fase van het jaar: ze bereiden zich voor op de winter, leggen vetreserves aan en benutten nog de laatste weken met voldoende voedselaanbod.

Welke diersoorten worden tijdens de hoge jacht geschoten?

Tot de belangrijkste doelsoorten van de hoge jacht behoren gems, edelhert, ree, marmot en alpensneeuwhoen. Terwijl gems en hert als «edele» jachtbuit gelden, worden ook soorten als de marmot in aanzienlijke aantallen gedood, hoewel deze bij het publiek als sympathiek dier wordt beschouwd.

Het Dossier marmot Zwitserland documenteert de tegenstrijdigheid tussen het toerisme-imago van de marmot en haar rol als jachtwild. De Steenbok in Zwitserland is een ander treffend voorbeeld: na zijn uitroeiing en herintroductie is hij vandaag opnieuw vrijgegeven als trofeewild.

De hoogjacht als stresstest voor wilde dieren

Wetenschappelijke studies tonen aan dat intensieve jachtdruk leidt tot enorm verhoogde stresshormonen, veranderd gedrag en gedwongen habitatverplaatsing bij wilde dieren. Gemzen die uit hun oorspronkelijke berggebieden moeten vluchten, riskeren te vallen, zijn verzwakt voor de winter en verliezen hun sociale verbanden.

Het gemzendossier verbindt jachtstress met de klimaatverandering, die de leefomgeving van de gems in het hooggebergte sowieso al beperkt. Een dubbele druk met cumulatieve gevolgen.

Het patentsysteem en zijn logica

Het patentsysteem onderscheidt zich van de revierjacht doordat er niet aan een vast revier gebonden wordt, maar een patent voor een heel jachtgebied verworven wordt. Dat heeft gevolgen: in plaats van weinig, plaatselijk bekende hobbyjagers en hobbyjaagsters stromen tijdens de hoogjacht soms duizenden naar een gebied. Dat verhoogt de jachtdruk, vermindert de kwaliteit van de afschoten en vergroot het ongevalsrisico.

Het dossier Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en mythes vergelijkt de verschillende jachtsystemen en toont wat de cijfers achter de hoogjacht werkelijk zeggen.

Hoogjacht en toerisme: een gebruiksconflict

In Graubünden is september tegelijkertijd hoogseizoen in het wandeltoerisme en het begin van de hoogjacht. Wandelaars, mountainbikers en natuurwaarnemers delen de bergen met duizenden hobbyjagers en hobbyjaagsters. Waarschuwingsborden, verplichtingen om ruim afstand te houden en afgesloten gebieden zijn het gevolg: de openbare infrastructuur wordt beperkt voor een private vrijetijdsactiviteit.

De ecologische rechtvaardiging op de proef gesteld

De hoogjacht wordt regelmatig gerechtvaardigd met populatieregulering. In werkelijkheid toont onderzoek aan dat selectieve afschoten door professionele wildhoeders en wildhoedsters ecologisch doelgerichter zouden zijn. Het dossier Argumentarium voor professionele wildhoeders en wildhoedsters zet uiteen welke beheersmethoden wetenschappelijk beter onderbouwd zijn dan de hoogjacht.

Conclusie

De Hochjagd is een diepgeworteld cultuurfenomeen in bepaalde Zwitserse kantons. Dat verandert echter niets aan de ecologische en dierenrechtelijke problematiek ervan. Voor duizenden wilde dieren betekent zij jaarlijks weken van uitzonderingstoestand, fysieke stress, missers en de dood als prijs ervoor dat hobbyjagers hun vrijetijdsbesteding kunnen uitoefenen. Een eerlijk maatschappelijk debat over deze verhouding blijft uit.

Bronnen

JSG (SR 922.0): Federale wet op de jacht
JSV (SR 922.01): Jachtverordening
Kantonale jachtwetten en patentverordeningen (GR, GL, UR, SZ, OW, NW, AR, AI)
Bureau voor Jacht en Visserij Graubünden: Hochjagd-rapporten en afschotstatistieken
Federale jachtstatistiek (BAFU/Wildtier Schweiz)
BAFU: Uitvoeringshulp Bos en Wild
Zwijacz-Kozica et al.: Jachtstress bij hoefwild (Applied Animal Behaviour Science)