Wilde zwijnen in Zwitserse steden: Waarom hobbyjacht de situatie verergert

In de Midden-Italiaanse stad Ascoli zorgen nieuwe waarnemingen van complete roedels voor opschudding.

De autoriteiten van gemeente, provincie en regio reageren met de gebruikelijke crisisreflex: vangkooien van het type «Pig Brig», zogenaamde selectieschutters en mogelijke afschoten. De Lega Abolizione Caccia bekritiseert deze koers scherp en herinnert eraan dat in de jaren zeventig en tachtig wilde zwijnen doelgericht voor jachtdoeleinden werden uitgezet. De drijf- en drukjachten zouden de roedels uiteen hebben geslagen en de dieren naar de vermeend veiligere woonkernen hebben gedreven. «De wilde zwijnen die vandaag in de stad grazen, zijn dieren die voor de hobbyjagers zijn gevlucht», staat in de mededeling. De afgevaardigde Sabrina Simonetti spreekt bij de inzet van de vangkooien openlijk van een «groepsslachting». Ook de in dierfysiologie gespecialiseerde professor Andrea Mazzatenta bevestigt: wilde zwijnen naderen de plaatsen juist daarom om aan de jachtdruk te ontkomen.

Deze historische vrijlatingen gelden als een belangrijke factor voor de huidige populatiedynamiek, die door jachtdruk, fragmentatie van de roedels en stijgende voortplantingscijfers verder is versterkt.

De wetenschap is duidelijk: bejaging verhoogt de voortplanting

De bevinding is geen Italiaans uitzonderingsgeval, maar internationaal aangetoond. Een Frans langetermijnonderzoek over meer dan 22 jaar vergeleek twee wildezwijnenpopulaties: een intensief bejaagde in het departement Haute-Marne en een nauwelijks bejaagde in de Pyreneeën. Het resultaat: onder hoge jachtdruk ligt de vruchtbaarheid duidelijk hoger, treedt de geslachtsrijpheid eerder in en raken zelfs frislingen (jonge zeugen) reeds drachtig. Het mechanisme is bekend: leidende zeugen onderdrukken via boodschapperstoffen de vruchtbaarheid van lager in rang staande wijfjes. Wanneer hobbyjaagsters en hobbyjagers leidende zeugen afschieten, vallen de rotten uiteen, komen de overige wijfjes onmiddellijk in de bronst en planten ze zich meermaals per jaar voort. Zo stijgt de stand van jaar tot jaar. In Toscane is het aantal wilde zwijnen door intensieve bejaging verdubbeld en heeft het de grens van 200’000 dieren overschreden.

EFSA: afschot kan de stand helemaal niet verlagen

Hoe ondoeltreffend de hobbyjacht als sturingsinstrument is, toont een berekening van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Bij een reproductiedynamiek van zo'n 200 procent per jaar zou jaarlijks meer dan 67 procent van de stand moeten worden weggenomen om een populatie überhaupt te verkleinen. In werkelijkheid ligt het afschotpercentage rond de 40 procent. De voortplanting van wilde zwijnen is compensatoir: wat wordt weggeschoten, compenseert de soort binnen enkele jaren weer. Ook het Italiaanse milieuonderzoeksinstituut ISPRA stelt vast dat drukjachten de stand noch begrenzen, noch schade of veiligheidsproblemen oplossen, maar de sociale structuur verstoren en de ongecontroleerde verspreiding van de dieren bevorderen.

Ook voor Zwitserland geldt: doden is geen oplossing

Zwitserland kent hetzelfde patroon. Een aan de Universiteit Zürich uitgevoerd onderzoek naar het beheer van zwartwild kwam reeds in 2004 tot de conclusie dat afschot en jachtgerelateerde bijvoedering de schade niet duurzaam verlagen en de voortplanting bovendien aanwakkeren. Terwijl in ongeveer twee derde van de kantons de patentjacht zonder revierverantwoordelijkheid wordt beoefend, toont het kanton Genève sinds 1974 een werkend alternatief: een volledig jachtverbod, waarbij noodzakelijke ingrepen uitsluitend door professioneel opgeleide wildhoeders en wildhoedsters worden uitgevoerd. Dit model is geen uitschieter, maar een overdraagbaar bewijs dat wildbeheer zonder hobbyjacht werkt. Wie wilde zwijnen permanent uit de steden wil houden, zet daarom in op preventie: schrikdraad, consequente afvalverwijdering, wildwaarschuwingssystemen en jachtvrije veiligheidszones rond de dorpen. Of in de woorden van de Lega Abolizione Caccia: «Het is tijd om zich tot de wetenschap te wenden en niet tot de jachtwereld.»

Hoe de jachtdruk de vermenigvuldiging aanjaagt, documenteert het dossier «De jachtactiviteit zorgt ervoor dat de soort zich vermeerdert», de ecologische werkeloosheid van de jacht de bijdrage «Jagers en natuurbescherming».