Jacht

Wasbeerproject Kassel: een innovatieve aanpak voor de omgang met wilde dieren

BiPoMa is het eerste biologische populatiebeheer voor wasberen in Europa. Het heeft als doel de wasberenpopulatie in Kassel op een diervriendelijke manier te verminderen – vergelijkbaar met zwerfkatten door middel van vangen, steriliseren en weer vrijlaten.

Redactie Wild beim Wild — 8 augustus 2025

Wasbeerproject Kassel Een innovatieve aanpak voor de omgang met wilde dieren

In de komende drie jaar moet het aantal wasberen in Kassel worden teruggedrongen en aanzienlijk verminderd door zoveel mogelijk dieren te vangen en te steriliseren.

De stad en de Bundesverband der Wildtierhilfen hebben het eerste biologische wasberenbeheer in Europa gepresenteerd.

De jacht van de hobbyjagers op deze zogenaamde 'invasieve soorten' heeft op alle niveaus overduidelijk gefaald, wat blijkt uit de ontwikkeling van de afschotcijfers in Duitsland.

Petitie

Geen lynxafschot in Wallis

De lynx zit genetisch aan zijn grenzen, en toch zou Wallis het eerste kanton van Zwitserland zijn dat hem voor afschot vrijgeeft.

Nu ondertekenen →

Ik ken geen enkele wetenschapper of jachtexpert die serieus gelooft dat men de dieren met jachtmiddelen een halt kan toeroepen. – Dr. Ulf Hohmann, wildbioloog en wasbeerexpert

Verloop van het project

Levende vallen worden opgesteld daar waar wasberen zijn waargenomen.
De dieren worden met alarmbeveiliging gevangen, naar de dierenarts gebracht, daar onderzocht, gesteriliseerd en gemarkeerd (geel oormerk).
Na het herstel worden ze op de vindplaats weer vrijgelaten.
Alle dieren worden in een database gedocumenteerd.
Het project loopt over drie jaar – alle betrokkenen werken op vrijwillige basis, voor de stad zijn er geen kosten.

Wettelijke grondslag

Volgens EU-verordening 1143/2014 zijn populatiecontroles toegestaan wanneer uitroeiing niet mogelijk is.
Het weer vrijlaten van gesteriliseerde gevangen dieren is onder bepaalde voorwaarden toegestaan, omdat zij hun territorium verdedigen en zo instroom voorkomen.

Waarom vrijlaten?

Vrouwtjes zijn plaatsgebonden; gesteriliseerde dieren blijven ter plaatse en voorkomen door territoriaal gedrag dat nieuwe dieren binnentrekken.
Zonder voortplanting en met minder jongen daalt de populatie op de lange termijn.
Daardoor verminderen de schade aan gebouwen, aangezien er geen werpplaatsen meer zijn.

Waarom doet het Bundesverband Wildtierhilfen dit – en niet de hobbyjagers?

Het project vindt plaats in samenwerking met hobby-jagers, omdat zij hun revier goed kennen.
Hobbyjagers en dierenopvangcentra ontvangen in de vroege zomer talrijke jonge dieren, die nauwelijks nog kunnen worden ondergebracht.
Sterilisatie helpt de toeloop op dierenopvangcentra te verminderen en voorkomt het illegaal uitzetten van tamme dieren.

Kritiek en nut

Sommigen betwijfelen de doeltreffendheid, aangezien niet alle wasberen in Duitsland kunnen worden gesteriliseerd.
Het doel is echter een lokale beheersing in zwaar getroffen gebieden zoals Kassel, en niet de uitroeiing op landelijk niveau.
Vergelijking: ook bij zwerfkatten werkt het principe, hoewel er miljoenen van zijn.

Burgerparticipatieg

Iedereen kan waarnemingen van wasberen melden.
Waarnemingen van dieren met een geel merkteken (ook dood) graag melden met het oormerknummer en eventueel een foto.
Formulier en contact: Website stad Kassel of mail naar: kontakt@bundesverband-wildtierhilfen.de

Preventie en educatie

Kinderen kunnen AWA-wasbeer-ranger worden – via gratis trainingen op scholen en in verenigingen (ook online).
Doel: begrip en preventie versterken, zodat de wasbeerpopulatie op de lange termijn daalt.

BiPoMa is een innovatief, diervriendelijk project ter vermindering van de wasbeerpopulatie. Het zet in op de kracht van sterilisatie in plaats van doding – wetenschappelijk begeleid, gedragen door vrijwilligers en ondersteund door burgerparticipatie.

Naschrift augustus 2026: enkele dagen na de start stopgezet

Nauwelijks was het project van start gegaan, of het werd afgeremd. Al op 12 augustus 2025 wijzigde de deelstaat Hessen de bevoegdheid: in plaats van de Untere Naturschutzbehörde van de stad Kassel was voortaan de Obere Naturschutzbehörde bij het Regierungspräsidium Kassel bevoegd. Daarmee verloor de oorspronkelijke vergunning haar geldigheid en moesten het vangen en steriliseren van de wasberen worden stilgelegd. Deze ommekeer was aangewakkerd door de Landesjagdverband Hessen, die een vergunning volgens de wetgeving op dierproeven eiste en de ingreep principieel in twijfel trok.

Daarmee bevestigde zich in de praktijk precies het patroon dat de aanleiding vormde voor dit project: niet de sterilisatie, maar de weerstand uit de Hobbyjagers werd tot een ware hindernis, hoewel de decennialange hobbyjacht de verspreiding van de wasberen nooit heeft kunnen indammen.

Begin januari 2026 volgde een belangrijk signaal uit Berlijn: het federale ministerie van Milieu bevestigde dat een biologische ingreep met daaropvolgende terugplaatsing op de vindplaats volgens artikel 19 van de EU-verordening inzake invasieve soorten in principe rechtsconform is. De definitieve beslissing over de concrete uitvoering ligt echter bij de deelstaten. Het Regierungspräsidium Kassel kondigde aan in de vroege zomer van 2026 over het verdere verloop van het project te beslissen, zodra tussen de federatie en de deelstaten een eenduidige interpretatie is gevonden.

Hoe het verder ging met het stopgezette proefproject en welke argumenten hobbyjagers en wildhulp uitwisselden, leest u in ons vervolgartikel «Proefproject in Kassel stopgezet: strijd om sterilisatie van wasberen». Waarom de populatie door louter doden niet kan worden verkleind, toont bovendien het artikel «Wasberen in Bielefeld: hoe meer er gedood wordt, hoe meer er bijkomen».