Wasberen in Bielefeld: hoe meer er gedood worden, hoe meer er bijkomen

Wat in Bielefeld als succes wordt gecommuniceerd, is in de wildbiologie een bekend fenomeen: wordt een populatie door afschot gedecimeerd, dan reageert ze met een verhoogde reproductiesnelheid.

Wasberen compenseren, net als veel andere zoogdieren, verliezen door grotere nesten en het eerder bereiken van de geslachtsrijpheid. Wie meer doodt, jaagt de productie aan. De stad Bielefeld geeft zelf toe dat een prognose over de populatieontwikkeling niet mogelijk is, omdat er geen bestandsgegevens beschikbaar zijn.

Dat is geen natuurbescherming. Dat is een systeem dat zichzelf in stand houdt: meer wasberen rechtvaardigen meer hobbyjacht, meer hobbyjacht produceert meer wasberen. Voor hobbyjagers, die het doden naar eigen zeggen omschrijven als een vrijwillige dienst aan de gemeenschap, is dat een comfortabele regeling.

Kassel wilde het anders doen. De provinciale jachtvereniging heeft het tegengehouden.

Begin augustus 2025 startte de stad Kassel een landelijk opgemerkt pilotproject van de Bundesverband der Wildtierhilfen (BVW): wasberen zouden met camerabewaakte levende vallen worden gevangen, door dierenartsen worden gesteriliseerd of gecastreerd en vervolgens op dezelfde plek weer worden vrijgelaten. Er was een looptijd van drie jaar gepland, begeleid door de Universiteit van Bonn. Geen overheidsmiddelen, gedragen door vrijwilligers, biologen en dierenartsen.

Vijf dagen na de start van het project werd het stopgezet. De aanzet tot de stopzetting kwam van de Landesjagdverband (LJV) Hessen. Deze had bij het Regierungspräsidium Kassel een juridische toetsing aangevraagd en de sterilisatie aangemerkt als een «aanzienlijke ingreep bij een gewerveld dier», waarvoor een vergunning op grond van het dierproevenrecht vereist zou zijn. Het Regierungspräsidium, waarvan de bevoegdheid door de deelstaat Hessen net vijf dagen na de start van het project opnieuw was geregeld, schortte het project op.

Het argument van de LJV: gesteriliseerde dieren mogen niet weer worden vrijgelaten, omdat zij nog steeds vraatpredatie zouden uitoefenen. Het Bondsministerie van Milieu sprak deze voorstelling uitdrukkelijk tegen en bevestigde dat sterilisatie of castratie van invasieve soorten verenigbaar is met het EU-recht. Toch bleef het project op de lange baan geschoven.

«De verspreiding van de wasberen toont aan dat de jacht de afgelopen decennia niet succesvol is geweest», stelde de Bondsvereniging voor Wildhulp vast. De stad Kassel verzocht om «een tijdige beslissing van de bevoegde instanties». De wethouder van Openbare Orde verklaarde: «Wij betreuren deze situatie ten zeerste.»

Wie heeft er belang bij dat de jacht de enige methode blijft?

De vraag dringt zich onvermijdelijk op: Waarom bestrijdt een jachtvereniging met juridische druk een diervriendelijker, wetenschappelijk begeleid alternatief project, dat de jacht zou moeten aanvullen, niet vervangen? Het antwoord ligt in de structuur van de hobbyjacht: zolang het afschieten de enige toegestane methode blijft, blijft ook de noodzaak van hobbyjagers onaangetast. Een succesvol sterilisatieproject zou bewijzen dat er alternatieven bestaan. Dat is voor een belangengroep die haar maatschappelijke legitimatie ontleent aan populatieregulering, bedreigend voor het voortbestaan.

In Bielefeld werden in 2025/26 bijna 1’400 wasberen gedood. De populatie groeit. In Kassel werd een project stopgezet dat inzette op wetenschap in plaats van op vuurwapens. wildbeimwild.com heeft hierover bericht. Het patroon is hetzelfde als bij wolf, vos en predatoren: wilde dieren worden beheerd, niet beschermd. En wie het beheer in twijfel trekt, wordt juridisch afgeremd.