Wat de jachtwet van Ticino werkelijk onthult

Meer hobbyjaagsters en hobbyjagers, meer lood, meer schoten: Ticino breidt de hobbyjacht uit, terwijl de wilde dieren geen stem hebben.

Een blik achter de schermen van een systeem dat zichzelf «cultuur» noemt.

In de Grote Raad van Ticino wordt momenteel gedebatteerd over een onopvallend klinkende wetswijziging: gastjagers uit andere kantons zouden in de toekomst eenvoudiger een tijdelijke vergunning moeten krijgen en in Ticino op de hobbyjacht mogen gaan. Tegelijkertijd worstelt de commissie met de vraag hoe lang de hobbyjagers nog met giftig lood mogen schieten. Wie nauwkeuriger kijkt, ziet: het gaat niet om dierenwelzijn, niet om ecologie. Het gaat om het plezier van een minderheid ten koste van de wilde dieren.

Wat er gepland is

Het idee komt van UDC-grootraadslid Lara Filippini, die in 2024 een parlementair initiatief heeft ingediend: wie in een ander kanton al een jachtexamen heeft afgelegd, zou in de toekomst in Ticino mogen jagen, begeleid door een lokale hobbyjager, met een tijdelijke gastvergunning.

Dat klinkt als een technische detailregeling. In werkelijkheid opent het de bossen en velden van Ticino voor actief jachttoerisme. Meer hobbyjaagsters en hobbyjagers, meer schoten, meer dode dieren, en dat in een kanton met een rijke wereld van wilde dieren en gevoelige ecosystemen.

Tegelijkertijd debatteert de commissie over het afscheid van loodhagel. De federale jachtwet, die sinds 1 februari 2025 van kracht is, voorziet: loodhoudende kogelmunitie (vanaf kaliber 6 mm) is tot eind 2029 nog toegestaan, vanaf 1 januari 2030 verboden. Sommige kantons zoals Bern gaan verder en verbieden loodmunitie al vanaf 2027. Ticino daarentegen benadrukt «extra complexiteiten» en dringt aan op zo lang mogelijke overgangstermijnen.

Wat lood met wilde dieren doet

Loodmunitie staat al decennialang bekend als milieugif. Hagel en kogelresten blijven achter in bodems, wateren en in het vlees van geschoten dieren. Roofvogels zoals arenden of wouwen, die dierenkadavers eten, nemen lood op en sterven eraan. Watervogels slikken loodhagel van de waterbodem in en sterven een kwellende dood. Reeds in 1998 heeft Zwitserland daarom loodhagel in waterrijke gebieden verboden. Sindsdien zijn bijna 30 jaar verstreken en toch zou de hobbyjacht nog minstens tot 2030 en op sommige gebieden langer met het milieugif mogen werken.

Wie zou het accepteren als een andere vrijetijdsindustrie decennialang een aantoonbaar giftig materiaal in het landschap zou mogen strooien en zich daarbij op «traditie» zou beroepen?

Kleinwildjacht: vrije tijd, geen natuurbescherming

De zogenoemde kleinwildjacht, dus de hobbyjacht op klein wild zoals hazen, vossen, dassen of snippen, wordt graag als noodzakelijk «wilddierbeheer» betiteld. Maar deze rechtvaardiging houdt geen stand. Veel van deze diersoorten staan onder aanzienlijke druk door verlies van leefgebied, pesticiden en klimaatverandering. Uitgerekend die dieren die het meest worstelen, zouden ook nog bejaagd moeten worden, opdat de hobbyjagers in het weekend een «belevenis» hebben.

Dierenbeschermingsorganisaties en wildbiologen wijzen er al jaren op: in dichtbevolkte, intensief gebruikte landschappen ontbreekt voor de meeste kleinwildsoorten de wildbiologische basis die een bejaging zou rechtvaardigen. Wat overblijft, is een dierkwellende hobby, uitgeoefend ten koste van dieren die geen keuze hebben.

«Cultuur»: een begrip dat moet beschermen

Jachtverenigingen spreken graag over «arte venatoria», de hobbyjacht als kunst en cultureel erfgoed. Dit woord heeft een duidelijke functie: het moet kritiek ontwapenen. Wie tegen cultuur is, geldt als bekrompen.

Maar cultuur is geen vrijbrief. Samenlevingen hebben al veel praktijken opgegeven die ooit als vanzelfsprekend golden, zodra het bewustzijn voor de waardigheid van andere levende wezens toenam. De vraag is niet of de hobbyjacht oud is. De vraag is of het doden van wilde dieren als vrijetijdsbesteding vandaag de dag nog ethisch verantwoord is, in een tijd waarin we weten dat dieren pijn voelen, angst kennen en een belang hebben bij het voortleven.

Een brede maatschappij die honden en katten liefheeft, wolvenbescherming eist en bijen redt, zou zich deze vraag eerlijk moeten stellen. Wie dieren wil beschermen, kan dat doen: met de camera in plaats van het geweer, met opwaardering van leefgebieden in plaats van hagelsalvo's, met respect in plaats van een jachtvergunning.

Geen enkel hedendaags Midden-Europees cultuurlandschap is op natuurlijke wijze ontstaan. Ze zijn het resultaat van ontbossingen, rivierkanalisaties, ontwateringen en permanente landbouwkundige bewerking gedurende eeuwen. Het concept van het «gegroeide landschap» versluiert dit feit: het suggereert een historische natuurlijkheid die ecologisch simpelweg niet onderbouwd is.

Ecologisch verarmde stabilisatiesystemen

Veel cultuurlandschappen functioneren alleen door voortdurende menselijke ingrepen: maaien, bemesten, kanaliseren, ontwateren. Het Institut für Sozial-Ökologische Forschung (ISOE) stelt vast dat het landschap in veel regio's gedurende eeuwen zodanig aan menselijke behoeften is aangepast dat natuurlijke ecosysteemdiensten daarbij systematisch op de achtergrond zijn geraakt. De Krefeld-studie van 2017 heeft bovendien een afname van de insectenbiomassa van 76 procent binnen dertig jaar aangetoond, zelfs in aangewezen natuurbeschermingsgebieden.

Wat nu nodig zou zijn

In plaats van gastvergunningen in te voeren en overgangstermijnen voor loodmunitie te verlengen, zou Ticino het voortouw kunnen nemen: de kleinwildjacht op ecologisch niet te rechtvaardigen soorten staken, loodmunitie onmiddellijk en volledig verbieden in plaats van pas in 2030, jachtgebieden aanwijzen als rustruimtes voor wilde dieren, publieke gelden sturen naar leefgebiedbescherming in plaats van naar jachtbeheer, en de maatschappelijke dialoog over de toekomst van de hobbyjacht serieus voeren.

Ticino heeft de keuze: het kan wildbescherming als prioriteit stellen of verder een vrijetijdsoncultuur beheren die berust op de dood van dieren.