Czym jest polowanie pułapkowe i dlaczego jest problematyczne?

Wielogodzinna udręka: polowanie pułapkowe i jego ofiary

Redakcja Wild beim Wild — 5 kwietnia 2026

Polowanie pułapkowe należy do najbardziej kontrowersyjnych metod łowieckich: zwierzęta są chwytane w mechaniczne urządzenia, często godzinami lub całymi dniami czekają na uśmiercenie i nierzadko doznają przy tym obrażeń.

Pułapki zabijające są w Szwajcarii na poziomie federalnym zakazane od rewizji JSV w 2012 roku. Dozwolone pozostają jedynie pułapki skrzynkowe do żywołownego chwytania, jednak i one są niezwykle problematyczne z punktu widzenia prawa o ochronie zwierząt.

Czym jest polowanie pułapkowe?

Przy polowaniu pułapkowym dzikie zwierzęta są chwytane lub zabijane za pomocą mechanicznych urządzeń, bez obecności osoby polującej. Historycznie rozróżniano pułapki żywołowne, które mają złapać zwierzę nietknięte, oraz pułapki zabijające, które uśmiercają zwierzę natychmiast. W Szwajcarii Rada Federalna w ramach rewizji JSV z 15 lipca 2012 roku zakazała wszelkich pułapek zabijających (art. 2 ust. 1 lit. a JSV). Od tego czasu na poziomie federalnym dozwolone są wyłącznie pułapki skrzynkowe do żywołownego chwytania, pod warunkiem ich codziennej kontroli.

To dossier o polowaniu pułapkowym zawiera szczegółowy przegląd różnych typów pułapek, ich podstaw prawnych oraz ich rozpowszechnienia w Szwajcarii.

Jakie gatunki zwierząt są chwytane w pułapki skrzynkowe?

Polowanie pułapkowe z użyciem pułapek skrzynkowych skierowane jest przede wszystkim przeciwko tak zwanym „gatunkom zwierzyny drobnej”: w centrum uwagi często znajdują się lis, borsuk, kuna, tchórz i norka. Również nutrie i piżmaki są łowione przy pomocy pułapek skrzynkowych. Problematyczny jest masowy, niewybiórczy charakter nawet tych pułapek żywołownych: nie rozróżniają one między gatunkiem docelowym a przyłowem. W pułapkę mogą wpaść również koty, jeże, ptaki drapieżne i inne chronione zwierzęta.

Przykład borsuka w Szwajcarii jest szczególnie wymowny: jako inżynier ekosystemu pełni on ważne funkcje w glebie leśnej, lecz w wielu kantonach jest celowo łowiony za pomocą pułapek skrzynkowych.

Problem braku kontroli

Federalne rozporządzenie łowieckie nakazuje, by pułapki skrzynkowe były kontrolowane codziennie (art. 2 ust. 1 lit. a JSV). W praktyce przestrzeganie tego interwału kontroli jest niemal niemożliwe do zweryfikowania. Dla schwytanego zwierzęcia nawet jeden dzień oczekiwania oznacza ogromny stres, odwodnienie, ryzyko obrażeń wskutek paniki oraz cierpienie psychiczne. Jeśli pułapka nie zostanie skontrolowana w odpowiednim czasie, schwytanie może doprowadzić do śmierci.

Dossier Łowiectwo i ochrona zwierząt analizuje, na ile ustawa o ochronie zwierząt (TSchG) faktycznie obowiązuje w praktyce wobec dzikich zwierząt oraz gdzie ustawodawstwo łowieckie de facto przedkłada się nad prawo o ochronie zwierząt.

Sprzeczności w prawie o ochronie zwierząt

Szwajcarska ustawa o ochronie zwierząt zakazuje zadawania zwierzętom bólu, cierpienia lub strachu bez rozsądnego powodu (art. 4 ust. 2 TSchG). W przypadku zwierząt domowych i gospodarskich jest to interpretowane rygorystycznie. Wobec dzikich zwierząt, które wpadają do pułapek skrzynkowych, obowiązuje ta sama ustawa, jednak luka w jej egzekwowaniu jest rażąca. «Rozsądny powód» jest ryczałtowo utożsamiany z wykonywaniem polowania, bez konieczności jakiegokolwiek rzeczowego uzasadnienia.

Dossier «Dlaczego prawo o ochronie zwierząt kończy się na granicy lasu» przedstawia tę sprzeczność w sposób systematyczny: dzikie zwierzęta w praktyce korzystają ze znacznie słabszej ochrony niż inne zwierzęta, choć ustawa nie przewiduje takiego rozróżnienia.

Co jest zakazane od 2012 roku, a co pozostaje dozwolone?

Wraz z nowelizacją JSV z dnia 15 lipca 2012 roku zakazano w łowiectwie wszelkich pułapek zabijających, żelaz krępujących, sideł, sieci, drucianych linek, lepów na ptaki oraz haków (art. 2 ust. 1 JSV). Wcześniej pułapki zabijające na drobne gryzonie, piżmaki i nutrie były jeszcze dopuszczone w drodze wyjątku. Zakaz wprowadzono między innymi w celu ochrony bobra, ponieważ pułapki zabijające uśmiercają młode bobry o masie do 10 kg, a osobniki dorosłe mogą poważnie zranić.

Dozwolone pozostają jedynie pułapki skrzynkowe do żywołownego chwytu. Dodatkowo kantony mogą, zgodnie z art. 3 ust. 1 JSV, w uzasadnionych przypadkach wyjątkowych zezwolić na stosowanie skądinąd zakazanych środków pomocniczych. Ta klauzula wyjątkowa tworzy szarą strefę prawną, której wykorzystanie jest na poziomie kantonalnym dokumentowane w sposób mało przejrzysty.

Dossier Ustawy łowieckie i kontrola pokazuje, jak zorganizowany jest w tym obszarze nadzór kantonalny oraz dlaczego istniejące mechanizmy kontroli są niewystarczające.

Pułapki skrzynkowe i przyłów: zasada bezładności

Żadna pułapka skrzynkowa nie może zagwarantować, że schwytany zostanie wyłącznie gatunek docelowy. «Przyłów», czyli niezamierzone schwytanie innych gatunków zwierząt, jest strukturalnie nieunikniony. Dotyczy to szczególnie pułapek ustawianych przy ścieżkach lub w pobliżu osiedli. Zwierzęta domowe są regularnie poszkodowane, a niejednokrotnie to właśnie zwierzęta znalezione lub martwe znaleziska wskazują na ustawione pułapki.

Zasada bezładności zasadniczo odróżnia łowiectwo pułapkowe od innych metod polowania i czyni je szczególnie problematycznym z punktu widzenia ochrony zwierząt.

Stan prawny w porównaniu kantonalnym

Regulacja łowiectwa za pomocą pułapek skrzynkowych jest w Szwajcarii sprawą kantonów. Prawo federalne wyznacza ramy poprzez zakaz pułapek zabijających oraz obowiązek codziennej kontroli. W ramach tych ram przepisy kantonalne znacznie się różnią. Na przykład w kantonie Zurych łowiectwo za pomocą pułapek skrzynkowych jest dozwolone na terenach zabudowanych oraz w budynkach mieszkalnych i gospodarczych i wokół nich (§ 24 Kantonalne rozporządzenie łowieckie Zurych). Brakuje jednolitej regulacji krajowej, która ponadto określałaby minimalne standardy ochrony zwierząt przy łowiectwie pułapkowym.

Dossier prawa łowieckiego Szwajcarii daje przegląd stanu prawnego kantonów oraz federalnej struktury szwajcarskiego łowiectwa.

Przemysł pułapek: niedoceniany segment rynku

Pułapki skrzynkowe do polowań hobbystycznych są produktem komercyjnym. W Szwajcarii i w sąsiednich krajach są sprzedawane swobodnie, częściowo poprzez specjalistyczne sklepy łowieckie, częściowo poprzez ogólnych sprzedawców wysyłkowych. Obowiązek rejestracji pułapek skrzynkowych lub obowiązek wykazania uprawnień łowieckich przy zakupie nie istnieje w wielu kantonach. Tworzy to łatwy dostęp także dla osób, które nie posiadają uprawnień łowieckich.

Wniosek

Zakaz pułapek zabijających obowiązujący od 2012 roku był spóźnionym krokiem, jednak nadal dozwolone łowiectwo za pomocą pułapek skrzynkowych pozostaje trudne do uzasadnienia z punktu widzenia prawa ochrony zwierząt. Pułapki skrzynkowe chwytają nieselektywnie, powodują znaczne cierpienie schwytanych zwierząt i w praktyce są niewystarczająco kontrolowane. To, że metoda ta jest nadal szeroko stosowana w Szwajcarii, jest wyrazem ustawodawstwa łowieckiego, które przedkłada interesy rekreacyjne nad ochronę zwierząt. Skuteczne kontrole oraz krajowa regulacja minimalna byłyby najmniejszym, co ustawodawca jest tu winien.

Źródła

Rozporządzenie w sprawie polowań i ochrony dziko żyjących ssaków i ptaków (rozporządzenie łowieckie, JSV; SR 922.01), art. 2 ust. 1 lit. a (zakaz wszelkich pułapek z wyjątkiem pułapek skrzynkowych do żywołownego chwytania z obowiązkiem codziennej kontroli), obowiązuje od 15 lipca 2012 r., potwierdzone w wersji z 1 lutego 2025 r.

Rozporządzenie w sprawie polowań i ochrony dziko żyjących ssaków i ptaków (rozporządzenie łowieckie, JSV; SR 922.01), art. 2 ust. 1 lit. b (zakaz wnyków, sieci, drutów, lepów i haków), art. 3 ust. 1 (kantonalne zezwolenia wyjątkowe na skądinąd zakazane środki)

Ustawa federalna o polowaniach i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków (ustawa łowiecka, JSG; SR 922.0), art. 17 ust. 1 lit. i (przepis karny w przypadku użycia zakazanych środków)

Ustawa federalna o ochronie zwierząt (ustawa o ochronie zwierząt, TSchG; SR 455), art. 4 ust. 2 (zakaz zadawania zwierzętom nieuzasadnionego bólu, cierpienia lub szkód)

Sprawozdanie wyjaśniające BAFU dotyczące częściowej nowelizacji rozporządzenia łowieckiego, 2011 (uzasadnienie zakazu pułapek zabijających w celu ochrony bobra)

Konwencja berneńska (Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk naturalnych; SR 0.455), załącznik IV (zakazane środki i metody zabijania, chwytania i innego wykorzystywania)

Kantonalne rozporządzenie łowieckie Zurychu, § 24 (regulacja polowań pułapkowych na terenach zabudowanych)