Calanda-wolf: waarom het in 2026 weer brisanter wordt

Wolven kunnen de aantallen hoefwild verlagen en het gedrag van hert, ree en gems veranderen. Dat ontlast plaatselijk de bosverjonging, vooral in beschermingsbossen. Sinds 2017 is de situatie echter politiek geëscaleerd: Zwitserland reguleert preventief, terwijl het aantal roedels verder toeneemt.

Redactie Wild beim Wild — 10 januari 2026

Wat bij de Calanda zichtbaar werd en waarom het in 2026 weer spannender is

De wolf polariseert.

Terwijl veehouders en de hobbyjagers zijn terugkeer vaak als een bedreiging ervaren, beschouwen bosbouwdeskundigen hem steeds meer als een ecologische factor met mogelijk nut voor het bos.

Vooral beschermingsbossen staan in de schijnwerpers, waarvan de verjonging in veel regio's van Zwitserland te lijden heeft onder sterke wildvraat. Aan de hand van het voorbeeld van het Calanda-massief in het Bündner Rheintal kan worden aangetoond hoe wolvenroedels de aantallen hoefwild en hun gedrag kunnen beïnvloeden. Sinds de eerste publicatie van dit artikel in 2017 is echter niet alleen de ecologische, maar vooral de politieke uitgangssituatie aanzienlijk veranderd.

Studie: Wolfsrudel sind gut für den Schweizer Wald

Dit artikel plaatst de rol van wolvenroedels in een educatief en ecologisch perspectief. Het is bedoeld als basisartikel over de ecologische rol van de wolf in Zwitserland en vormt een aanvulling op verdiepende bijdragen over wolvenregulering, jachtbeleid en de kuddebescherming op wildbeimwild.com.

Waarom beschermingsbossen onder druk staan

In veel regio's van Zwitserland zijn de aantallen hert en ree hoog. De daaruit voortvloeiende wildvraat aan jonge bomen leidt ertoe dat het bos zich niet meer op natuurlijke wijze kan verjongen. Dit is vooral problematisch in het berggebied, waar bossen een centrale beschermende functie vervullen tegen lawines, steenslag en aardverschuivingen. Blijft de jonge aanwas uit, dan verouderen deze bossen en verliezen ze op lange termijn hun stabiliteit.

Hoe sterk wildaantallen het bos beïnvloeden, wordt vaak onderschat of uitsluitend aan de hobbyjacht overgelaten. Een diepgaande beschouwing hierover is te vinden in het achtergrondartikel over de invloed van hobbyjacht en wilddichtheid op bosecosystemen op wildbeimwild.com.

Calanda als vroeg voorbeeld in Zwitserland

Bij de Calanda werd vanaf de herfst van 2011 voor het eerst weer regelmatig een wolvenpaar waargenomen. Met de eerste bewezen nakomelingen vanaf 2012 ontstond daaruit de eerste wolvenroedel van het hedendaagse Zwitserland. De regio ontwikkelde zich daarmee tot een vroege observatieruimte voor het samenspel van predatoren, evenhoevig wild en bos.

In de jaren na de roedelvorming werden in het invloedsgebied afnames van de hertenpopulaties beschreven, terwijl deze in de rest van het kanton toenamen. Ook bij ree en gems waren veranderingen zichtbaar. Doorslaggevend is daarbij niet alleen het aantal gedode dieren. Belangrijker is het indirecte effect: evenhoevig wild gebruikt rustplekken anders, blijft minder lang op dezelfde plaatsen en beweegt vaker. Daardoor verspreidt de vraat zich ruimtelijker en concentreert zich minder sterk op afzonderlijke bospercelen.

Bosbouwers berichtten uit het gebied dat er weer meer zilversparren en andere jonge aanwas zichtbaar werden, deels in leeftijdsklassen die voordien decennialang nauwelijks aanwezig waren. Deze waarnemingen komen overeen met inzichten uit andere regio's met een permanente aanwezigheid van predatoren zoals wolf en lynx.

Feitenkader: wolf, bos en wild in één oogopslag

Wolvenroedels kunnen lokaal de populaties van hert, ree en gems verlagen
Het gedrag van evenhoevig wild veranderen
Geconcentreerde vraat aan jonge bomen verminderen
Kunnen beschermingsbossen ontlasten, afhankelijk van regio en uitgangssituatie

Belangrijk is dat effecten zich pas over jaren tot decennia tonen en niet binnen afzonderlijke jachtseizoenen meetbaar zijn.

Wat er sinds 2017 is veranderd

Sinds 2017 is de situatie duidelijk verschoven. Het aantal wolvenroedels in Zwitserland is sterk gestegen. In het monitoringjaar 2025/26 (01.02.2025 tot 31.01.2026) waren per 19.11.2025 tot dusver 41 roedels bevestigd, waarvan 31 volledig in Zwitserland en 10 grensoverschrijdend. Parallel daaraan werd het jachtrecht aangepast.

Met de invoering van de preventieve wolvenregulering in Zwitserland kunnen kantons onder bepaalde voorwaarden afschot aanvragen. Deze ontwikkeling wordt op wildbeimwild.com kritisch gevolgd en in meerdere bijdragen over de wolvenregulering en de jachtwet geduid.

Updatekader: wat er sinds 2017 is veranderd

Duidelijk meer wolvenroedels in Zwitserland
Nieuwe wettelijke grondslagen voor preventieve regulering
Sterker gepolariseerd politiek debat
Meer focus op afschot, minder op bosvraagstukken

De ecologische mechanismen zijn gelijk gebleven, de politieke context niet.

Wat dat voor het bos betekent

Voor de bosontwikkeling zijn drie factoren bepalend: de dichtheid van het hoefwild, het ruimtelijk gebruik ervan en de structuur van het bos zelf. Predatoren beïnvloeden vooral de eerste twee punten. Ze verlagen lokaal de populaties en veranderen het gedrag van de dieren. Of daaruit een meetbare verbetering van de bosverjonging ontstaat, hangt echter ook af van het klimaat, de boomsoorten, de jachtpraktijk en bestaande bosschade.

De wolf is daarmee noch een wondermiddel, noch een vreemd lichaam. Hij werkt als één ecologische factor onder vele. Juist in regio's met een jarenlang hoge wilddruk kan zijn aanwezigheid processen op gang brengen die voor het bos relevant zijn.

Veelgestelde vragen

Vallen wolven mensen aan?
Aanvallen op mensen komen zelden voor. In Zwitserland houden conflicten bijna uitsluitend verband met vee, hobbyjagers, honden of met onjuiste verwachtingen over het gedrag van wilde dieren. In Zwitserland zijn gedocumenteerde incidenten uitzonderlijk.

Nemen wolven het wild van de hobbyjacht weg?
Wildpopulaties worden door veel factoren beïnvloed. Verkeer, landbouw, ziekten, verlies van leefgebied en de hobbyjacht spelen een grotere rol dan een enkele predator. Een diepgaande analyse hierover is te vinden in artikelen over de mythe van de concurrentie tussen wolf en hobbyjacht op wildbeimwild.com.

Zijn afschotten een oplossing voor het doden van vee?
Kuddebescherming blijft centraal. De doeltreffendheid van afschotten hangt sterk af van de doelgerichtheid, het tijdstip en de begeleidende maatregelen. Waarom kuddebeschermingsmaatregelen vaak doeltreffender zijn dan afschotten, wordt uitgelegd in eigen educatieve artikelen op wildbeimwild.com.

Wolvenroedels kunnen er lokaal aan bijdragen de wilddruk te verlagen en het gedrag van hoefwild te veranderen. Beide kunnen beschermingsbossen ontlasten en de natuurlijke bosverjonging bevorderen. Sinds 2017 is Zwitserland echter een fase van intensieve regulering ingegaan. Juist daarom is het belangrijk om de blik niet alleen op conflicten en afschotten te richten, maar ook op de langetermijn-ecologische verbanden. Voor het bos blijft de wolf een relevant onderdeel van het systeem.

Verdere artikelen