Opnieuw doodt hobbyjager in eindstadium mensen

In november 2025 schoot een hobbyjager in Reutlingen eveneens zijn gezin dood.

Dergelijke gevallen duiken in geen enkele officiële jachtongevallenstatistiek op, omdat ze als strafbare feiten worden geregistreerd en niet als jachtongevallen. Noch jachtverenigingen, noch overheden, noch het federale bureau voor de statistiek houden een volledig overzicht bij van hoeveel mensen door jachtwapens gewond raken of gedood worden. Dit statistische blinde vlek vormt zelf een politiek probleem: waar gegevens ontbreken, ontbreekt ook druk voor consequenties.

Leeftijd als onderschat veiligheidsrisico

De grootste leeftijdsgroep onder de hobbyjaagsters en hobbyjagers in Duitsland is tegenwoordig 50+. In deze groep nemen leeftijdsgebonden beperkingen zoals afnemend gezichtsvermogen, vertraagde reactietijden, concentratiezwaktes en cognitieve tekorten statistisch duidelijk toe. De gemiddelde leeftijd van de Duitse hobbyjagers lag in 2022 volgens de Deutscher Jagdverband al op 56 jaar, terwijl er momenteel ongeveer 467’682 jachtaktehouders in Duitsland geregistreerd zijn. Ter vergelijking: voor soldaten en politiekrachten bestaan duidelijke leeftijdsgrenzen voor de omgang met dienstwapens. Voor de hobbyjagers geldt dat tot op heden niet.

Kronieken van jachtongevallen documenteren telkens weer oudere daders: een 83-jarige hobbyjager verwondde in 2023 in Lippstadt een jachtcollega ernstig aan het hoofd met een afketsende kogel, een 81-jarige hobbyjager stierf in 2017 onder onopgehelderde omstandigheden tijdens een drijfjacht in de Harz, een 86-jarige hobbyjager doodde in 2017 zijn vrouw en zichzelf. Deze berichten zijn geen uitschieters. Ze volgen een patroon.

Het Nederlandse model als maatstaf

Nederland heeft consequent gereageerd: het ministerie van Justitie en Veiligheid voerde de zogeheten « E-Screener » in, een digitale psychologische test met 100 ja-neevragen, die alle houders van een jacht- en wapenvergunning moeten afleggen. De zestigplussers en de jongeren onder de 25 werden daarbij met voorrang getest. Het resultaat was duidelijk: al in de eerste maand na invoering nam de politie aan een « relatief groot aantal » hobbyjagers de jachtvergunning en wapens af. PETA documenteert dat ongeveer 25 procent van de geteste hobbyjagers hun jachtvergunning verloor. Dat toont aan: een aanzienlijk deel van de actieve hobbyjagers had de wapens nooit mogen behouden.

De IG Wild beim Wild eist daarom jaarlijkse medisch-psychologische geschiktheidsbeoordelingen naar dit voorbeeld, alsook een bindende leeftijdsgrens voor hobbyjagers. Wie met dodelijke wapens in de openbare ruimte hanteert, moet voortdurend aantonen dat hij daartoe lichamelijk en psychisch in staat is. Dat is geen discriminatie. Dat is een minimumstandaard.

« Legaal » is geen vrijbrief

Het Duitse wapenrecht voorziet in betrouwbaarheidstoetsen, maar deze toetsen zijn meestal eenmalig en houden geen rekening met een dynamische risico-ontwikkeling. Wat formeel als « betrouwbaar » geldt, valt niet noodzakelijk samen met de werkelijke psychische of fysieke gesteldheid in het dagelijks leven. Uit de wapenrechtelijke vergunning volgt geen blijvende onbedenkelijkheid. Het is een uitgangsbevinding, geen permanent oordeel.

Noch sluipende cognitieve veranderingen, noch een escalerend relatieconflict, noch beginnende suïcidaliteit worden door een eenmalige toetsing opgemerkt. Zolang het systeem zo blijft, blijft het ook blind voor de volgende tragedie.

Wat er in het brein van gewelddadige mensen anders is

Neuropsychologen bevestigen: de amygdala, ook wel amandelkern genoemd, is die hersenregio die emoties beoordeelt, gevaren herkent en binnen milliseconden een inschatting levert of een situatie medeleven, terugtrekking of alarm vereist. Bij mensen met een neiging tot proactief geweld, dus gepland, niet impulsief geweld, reageert de amygdala vaak ondergemiddeld sterk. Het lijden van anderen laat deze personen doorgaans koud. Een verminderd vermogen om emotioneel deel te nemen aan het lijden van anderen geldt als een van de belangrijkste kenmerken van psychopathisch aangelegde persoonlijkheden.

Neuroimaging-studies met functionele magnetische resonantiebeeldvorming (fMRI) tonen bij psychopathische personen consequent een verminderd amygdala-volume en abnormale activeringspatronen. Deze afwijkingen leiden tot een beperkte emotionele reactievermogen, een aangetaste empathie en een verminderd vermogen om angst of schuldgevoelens te ervaren. Is de amandelkern functioneel verstoord of teruggevormd, dan vervallen daarmee ook fundamentele remdrempels, onder meer het walgingsgevoel ten aanzien van verwonding en dood.

Wie regelmatig doodt en dat als vrijetijdsplezier inkleedt, traint precies die onverschilligheid die de neurowetenschap als risicosignaal beschrijft. De vraag die de samenleving zich moet stellen, luidt niet: «Hoe slecht moet iemand zijn om een gevaar te worden?», maar: «Welke praktijk normaliseert geweld zozeer dat de neurobiologische remdrempels systematisch worden verlaagd?»

Speciesisme als fundament van de hobbyjacht

Achter elk jachtdiploma staat ook een ethische grondbeslissing: dat het leven van niet-menselijke dieren minder telt. IG Wild beim Wild noemt het bij naam: hobbyjacht berust op speciesisme, op de systematische devaluatie van niet-menselijke dieren louter op grond van hun soortbehoren. Speciesisme is structureel vergelijkbaar met racisme of seksisme en is noch cultureel, noch ethisch duurzaam te rechtvaardigen. Traditie vervangt geen morele toetsing.

Juist omdat de hobbyjacht een terrein is dat doorweven is met verbloemende verhalen, halve waarheden en gerichte desinformatie, is er behoefte aan transparantie, controleerbare feiten en een open maatschappelijk debat. Waar geweld wordt genormaliseerd, dienen narratieven ter rechtvaardiging. De regelmatige meldingen over jachtongevallen, dodelijke fouten en het misbruik van jachtwapens maken duidelijk: een praktijk die berust op vrijwillig doden en tegelijk aanzienlijke risico's voor mens en dier veroorzaakt, verliest haar maatschappelijke legitimiteit.

Meer hierover in het dossier: Psychologie van de jacht