Jacht als evenementencultuur: Hoe de Sustenpass en de Rouchgrat de natuur tot schietdecor maken

Onder titels als «Pirsch am Sustenpass» en «Pirschgang Rouchgrat» ensceneert de Berner jagersvereniging de bergwereld en het Emmentaler heuvellandschap als podium voor schietvrijetijd, feesttent en wapenmarketing.

Wat klinkt als «opleiding» of «voorbereiding op de jacht», ontpopt zich bij nadere beschouwing als evenementencultuur met duidelijke patronen: dag- tot meerdaagse programma's, doorlopend geopende feesttent, schietparcours, handelaarskramen en tombola.

De grondlijn van de kritiek op de hobbyjacht in Zwitserland heeft wildbeimwild.com al vastgelegd in het standpuntdocument «Hobbyjacht in Zwitserland». De Sustenpass en de Rouchgrat leveren daarvoor exemplarische, actuele voorbeelden rechtstreeks uit het Berner jachtmilieu.

Sustenpass: pirsch met feesttent en wapenbeurs

De «Pirsch am Sustenpass» wordt aangeprezen als jachtevenement in alpien landschap – met doorlopend geopende feesttent, aanbieders van optiek, jachtwapens, jachtkleding en schoeisel, schietparcours en trefzekerheidsbewijs. Per ronde wordt een onkostenbijdrage geheven, gedifferentieerd naar verenigingsleden en «alle anderen».

In plaats van te spreken over een behoedzaam gebruik van de bergwereld, komt een duidelijke evenementenlogica naar voren: wie betaalt, mag schieten. Wie rust en natuur zoekt, moet zich schikken naar lawaai, mensenmassa's en wapenaanwezigheid. De bergwereld wordt een decor voor hobbyschutters en wapenhandelaren – wilde dieren worden figuranten in een geënsceneerde jachtbeleving. Een bredere context over de situatie in Bern biedt het dossier «Hobbyjacht in het kanton Bern», dat de ontwikkeling van de jachtpraktijk in het kanton in kaart brengt.

Rouchgrat: Ganzdaagse pirsjtocht in het Emmental

De «Pirsjtocht Rouchgrat» in Röthenbach i.E. volgt hetzelfde draaiboek, alleen in een ander landschap. Over twee dagen worden ganzdaagse schietblokken georganiseerd, geleid door de schietcommissie van de Bernse jagersvereniging. Uitgenodigd zijn jagers uit het kanton Bern en van buiten, inclusief jonge jagers in kleine, begeleide groepen.

Het aanbod is uitgebreid: kogelparcours met verschillende doelen en afstanden, rollende haas, doorlopend geopende feesthoreca, handelaren voor optiek, jachtwapens, kleding en schoenen, plus een «grote loterij met aantrekkelijke prijzen». Ook hier wordt een onkostenbijdrage per pirsjtocht in rekening gebracht – de natuurruimte wordt een betaald vrijetijdsevenement met wapenbeurs en schietbedrijf.

«Pirsj» als marketingwoord – hightech-evenement in plaats van stille nadering

Wat in de aankondigingen en video's romantiserend als «pirsjtocht» wordt verkocht, heeft weinig te maken met de klassieke voorstelling van een stille, respectvolle nadering van wilde dieren. In plaats daarvan staan jagers in de reclamevideo's op vaste posten, liggen comfortabel achter steunen en schieten met de modernste optiek en wapens op kunstmatige doelen en rollende hazen. De natuur is decor, geen partner: er wordt niet geobserveerd, maar geknald – met de nieuwste techniek, feesthoreca in de rug en handelaarsstands binnen handbereik. «Pirsj» dient hier vooral als mooi woord voor een hightech-schietevenement, dat wilde dieren en landschap opnieuw degradeert tot podium van de hobbyjacht.

Terugkerende evenementenstructuur in plaats van een op zichzelf staand geval

Sustenpass en Rouchgrat zijn geen uitschieters, maar schakels in een keten. De patronen zijn steeds hetzelfde:

• organisatie door jachtverenigingen en schietcommissies
• ganzdaagse of meerdaagse, duidelijk gestructureerde programmablokken
• schietparcours, bewegende doelen, schietbewijzen
• doorlopend geopende feesthoreca
• handelaarsaanwezigheid voor optiek, wapens, uitrusting
• Extra prikkels zoals een tombola en «aantrekkelijke prijzen»
• vriendelijke evenementcommunicatie met YouTube-links «om in de stemming te komen»

Zo ontstaat een jachtevenementenkalender die berg- en heuvellandschappen systematisch inplant voor schietvrijetijd. De openbare natuurruimte wordt tot pretpark van een kleine, gewapende belangengroep die zichzelf voordoet als «partner van de wildbescherming».

Veiligheidsretoriek verhult de belasting van wilde dieren

Beide evenementen pronken met gedetailleerde veiligheids- en munitieregels: verbod op volmantelkogels, verplichting tot staalhagel, verplichte veiligheidsbril, munitie ter plaatse aan te kopen, keuze uit verschillende kalibers, bewijs van trefzekerheid in het kantoor. Voor buitenlandse deelnemers wordt gewezen op de vergunningsplicht voor geluiddempers.

Deze reglementen ogen naar buiten toe degelijk en professioneel, maar lossen het eigenlijke probleem niet op: uren- en dagenlange schietbelasting in leefgebieden waar wilde dieren op rust zijn aangewezen en waar zich tegelijkertijd wandelaars, gezinnen en andere natuurliefhebbers bewegen. De «veiligheid» heeft betrekking op de omgang met wapens, niet op de bescherming van wilde dieren, rusttijden of storingsarme zones.

Jonge jagers gesocialiseerd in de verstoringsmodus

Bijzonder pijnlijk is de betrokkenheid van jonge jagers. Op de Rouchgrat worden zij in kleine, begeleide groepen door een parcours geleid dat feesthoreca, schietparcours, handelaars en evenementsfeer combineert. Daarmee wordt een socialisatie bevorderd waarin de natuur vooral als trainingsterrein, wild als abstracte doelgroep en het schieten als evenement met een gemeenschapskarakter wordt ervaren.

Wie op deze manier met de hobbyjacht in aanraking komt, leert nauwelijks wilde dieren te erkennen als beschermingsbehoevende medebewoners die rust, terugtrekking en storingsarme leefgebieden nodig hebben. In plaats daarvan verankert zich een cultuur van permanente aanwezigheid, lawaai en toe-eigening van openbare ruimten door de jachtlobby.

Dubbele moraal: klagen over «verstoring» terwijl er tegelijkertijd evenemententoerisme is

Parallel aan deze evenementencultuur melden overheidsdiensten en jachtverantwoordelijken, bijvoorbeeld in het kanton Graubünden, een toenemende verstoring van het wild. wildbeimwild.com heeft dit in het artikel «Graubünden: jachtdienst meldt dalende hertenpopulaties en meer verstoring van het wild» uitgebreid gedocumenteerd.

Zo ontstaat een duidelijke dubbele moraal: jachtverenigingen dragen met hun evenementen aanzienlijk bij aan de verstoring en gebruiken de mede daardoor veroorzaakte problemen om hun positie als zogenaamd onmisbare «regulatoren» en «beheerders» van het wild te versterken. De verstoring wordt eerst geproduceerd, dan bejammerd en ten slotte ingezet als argument voor meer hobbyjacht.

Een blik op andere regio's, zoals het kanton Ticino, laat zien dat een andere weg mogelijk is. In artikelen als «Kanton Ticino verzet zich tegen hobbyjagers» wordt duidelijk dat overheden en bevolking recreatieve jachtactiviteiten wel degelijk in twijfel kunnen trekken en kunnen afremmen.

Wildbescherming in plaats van een schietevenementkalender

Vanuit het oogpunt van de wildbescherming is deze ontwikkeling onaanvaardbaar:

• Kwetsbare berg- en heuvellandschappen hebben echte rustzones nodig in plaats van voortdurende geluidsoverlast door schietevenementen met feesttent en wapenbeurs.
• Jachtevenementen moeten, als ze al plaatsvinden, drastisch worden verminderd, streng worden vergund en consequent worden afgestemd op de behoeften van wilde dieren en niet op recreatieve behoeften.
• De rol van jachtverenigingen als «partner van de wildbescherming» is niet geloofwaardig zolang zij natuurgebieden omvormen tot in serie geproduceerde evenementenlocaties.

Zolang Sustenpass, Rouchgrat en soortgelijke evenementen als vanzelfsprekend in de evenementenkalender van de jachtverenigingen opduiken, blijft de bewering dat de jacht primair een dienst aan de natuur is een pr-formule. Wie wilde dieren serieus wil beschermen, moet de natuur losmaken uit de logica van de schietevenementen en rustzones creëren waarin niet feesttent en wapenkramen, maar wilde dieren en stille natuurbeleving centraal staan.