De jachtakte: spiegel van de geestelijke gezondheid?

Onder het begrip jachtakte, in Oostenrijk bekend als jachtkaart en in Zwitserland als jachtpatent, en op andere plaatsen aangeduid als jachtlicentie, verstaat men officiële documenten die de bezitter toestaan de hobby-jacht uit te oefenen.

Terwijl de jachtakte officieel een document is dat een persoon toestaat wilde dieren te bejagen, wordt hij in bepaalde contexten ook als metafoor gebruikt voor personen die vanwege psychische aandoeningen of ontoerekeningsvatbaarheid als «niet volledig toerekeningsvatbaar» gelden.

Het spreektalige gebruik van het begrip jachtakte als synoniem voor ontoerekeningsvatbaarheid brengt een veelheid aan culturele, maatschappelijke en psychologische aspecten met zich mee.

Tarzisius Caviezel, jachtvoorzitter in het kanton Graubünden, noemt de jacht een ziekte, waarvan hij niet genezen kan worden. Hij betoogt dat de jacht een hobby is. Zijn favoriete citaat is:

Er wordt nooit zoveel gelogen als voor de verkiezingen, tijdens de oorlog en na de jacht. – Otto von Bismarck (1815–1898).

De jachtakte verwijst naar de uiteenlopende opvattingen over geestelijke gezondheid in de samenleving.

In contrasterende zin wordt het begrip ironisch of metaforisch gebruikt om mensen aan te duiden die zich in gezondheidsbedenkelijke toestanden bevinden, zonder over het nodige inzicht of de nodige controle te beschikken.

In het boeventaaltje noemt men dat de kleine jachtakte. Al vroeger reed de gepassioneerde hobbyjager zonder jachtakte 's nachts naar het bos om te stropen. Opvallend veel hobbyjagers zijn ook betrokken bij doodslagdelicten zoals bloedbaden op scholen.

Op de plek waar geweld zich ontlaadt, wordt evenzeer schade aangericht als op het punt waarop het gericht is. En dat wel degelijk heel concreet op neuronaal niveau. Wetenschappers hebben dit bij onderzoeken ontdekt. Ook neuropsychologen bevestigen: de amygdala, een kerngebied in de hersenen, is bij geweldplegers opvallend teruggevormd of verstoord. Als dit centrale deel van de hersenen defect is, is onder andere het gevoel van walging uitgeschakeld.

Wie het jachtdiploma haalt, ontvangt dus altijd twee dingen: een diploma om te doden en een diploma om te verdommen.

Psychologische aspecten

Het verband tussen een jachtdiploma en ontoerekeningsvatbaarheid werpt ook vragen op over de perceptie van psychische aandoeningen in de samenleving. Humor die op dergelijke thema's steunt, kan zowel destigmatiserend werken als eraan bijdragen dat mensen met psychische belastingen zich gesteund voelen. Deze ironie kan er echter ook toe leiden dat ernstige problemen niet voldoende serieus worden genomen.

Psychologen, psychiaters en psychoanalytici spreken in de context van de hobbyjacht en de jachtkoorts van psychische defecten bij de hobbyjagers. Hobbyjagers willen doden! Veel hobbyjagers zijn door het jachtvirus beschadigd.

Zijn er verschillen tussen hobbyjagers en seriemoordenaars? Beiden zijn ziek (jachtkoorts) en hebben een sterk verlangen naar macht en controle. Jagen kan een eerste symptoom zijn van een gevaarlijke psychopathie die zich niet alleen tot dieren beperkt. Veel studies tonen aan dat gewelddaden tegen dieren onze volledige aandacht vereisen!

Zowel de seriemoordenaar als de hobbyjager meent aan iets belangrijks deel te nemen.

Bij het doden voelen beiden hetzelfde als bij het gebruik van drugs. Een tijdelijke opluchting, kalmering trekt door hun lichaam en geest – tot in de jachtkoorts opnieuw op zoek moet worden gegaan naar een slachtoffer. Het valt niet te ontkennen dat bij de jacht ook andere illegale activiteiten zoals stroperij, wapensmokkel, criminaliteit, alcoholmisbruik enzovoort worden bedreven en sociopathie wordt bevorderd.

Ik wil daarmee niet suggereren dat de meeste jagers zwakke mensen zijn, maar naar mijn ervaring benutten zwakke mensen vaak genoeg de mogelijkheid om hun tekortkoming te compenseren door te jagen of met wapens en messen te spelen. «De ziel van de moordenaar» van FBI-profiler John Douglas

Toonaangevende jachtbladen staan vol met foto's van hobbyjagers in jachtkoorts, die een wapen in de hand houden en in een dominerende positie boven hun slachtoffers poseren. Elke soldaat of politieagent zou oneervol uit dienst worden ontslagen en in de psychiatrische kliniek worden opgenomen wanneer hij zich zo tegenover zijn slachtoffer zou opstellen als hobbyjagers dat doen. Zulke bladen prikkelen de fantasie van hobbyjagers om nog steeds meer te willen jagen, ook in alle mogelijke landen. Dergelijke fotografieën en films hebben hobbyjagers nodig om zich belangrijk te voelen.

Op steeds meer websites is het verboden om vangstfoto's van welke aard dan ook van hobbyjagers te publiceren, omdat dit indruist tegen de goede zeden van moraal en fatsoen.

De jachtwapens leiden in de jachtkoorts tot misbruik in ons aller sociale leven. Steeds weer komt het tot zelfmoorden met vuurwapens, bedreigingen en dodelijke tragedies. Er zijn studies die aantonen dat 90% van de geweldsmisdadigers als dierenbeul of hobbyjager is begonnen. Jaar na jaar worden talloze mensen door hobbyjagers en jachtwapens gedood en verwond, deels zo zwaar dat ze in een rolstoel belanden of dat er ledematen moeten worden geamputeerd.

Hobbyjagers werden zowel in Europa als in de VS al aan psychologische en sociologische onderzoeken onderworpen en op verschillende aspecten met niet-jagers vergeleken. De resultaten tonen eenduidig aan dat hobbyjagers geen sterkere verbondenheid met de natuur vertonen dan niet-jagers, tegenover thema's van dieren-, milieu- en natuurbescherming eerder negatief staan en over het algemeen een grotere neiging tot agressief gedrag vertonen – een typisch kenmerk van vleeseters. De dieren- en natuurliefde van jagers verheugt zich niet in het bestaan van het geliefde object – veeleer streeft ze ernaar het geliefde wezen met huid en haar te bezitten, en culmineert erin het door de daad van het doden tot buit te maken.

Meer daarover in het dossier: Psychologie van de jacht

Actuele context: zaak Grupp

Hoe weinig de psychische geschiktheid van houders van een jachtvergunning in de praktijk wordt gecontroleerd, toonde in 2026 de zaak van de voormalige Trigema-baas Wolfgang Grupp aan. Na een openbaar gemaakte zelfmoordpoging leverde hij zijn jachtvergunning en wapens vrijwillig in; een door de overheid verordende geschiktheidscheck had voordien nooit plaatsgevonden. Meer daarover in ons artikel «Zaak Grupp: wie controleert hobbyjagers werkelijk psychisch?».

Verdere artikelen

• Zijn hobbyjagers psychopaten?
• Hobbyjagers op de emotionele schommel
• Agressie: Hobbyjagers beter begrijpen
• Sadisme: Hobbyjagers beter begrijpen
• Trofeeën: De lustjacht
• Alcohol: Hobbyjagers en het drankprobleem
• Jacht en jagers: Psychoanalyse
• Hobbyjagers en het geweld in onze samenleving