De das

De das (Meles meles) is een kortpotig, alleseter zoogdier uit de familie van de marterachtige roofdieren, net als de otter, bunzing, wezel en veelvraat.

Loof- en gemengde bossen in het laagland en de middelgebergten vormen zijn leefgebied. In het gebergte kan zijn habitat zich uitstrekken tot op 2000 meter hoogte. Steeds vaker treft men de das ook aan in stedelijke groenzones. Dassen zouden zich vanuit Azië naar het westen hebben verspreid.

Interessante feiten over de das:

De das kan tot 90 cm lang en 7 – 22 kg zwaar en gedrongen worden. Zijn gewicht hangt af van leeftijd, geslacht, leefgebied en seizoen. Vrouwtjes zijn doorgaans lichter dan mannetjes. Een uiterlijke, visuele geslachtsbepaling is niet mogelijk.
De vacht is aan de onderzijde zwart en aan de bovenzijde zilvergrijs gekleurd en wordt eenmaal per jaar gewisseld. De huid eronder is roze van kleur.
Het gezicht is wit en heeft aan weerszijden een zwarte streep, die van de neus over het oog naar het oor loopt.
Dassen hebben een log ogend lichaam en korte, zwarte poten. De voorpoten zijn voorzien van sterke klauwen, die de das, in tegenstelling tot katten, niet kan intrekken. Daarom zijn bij sporen altijd ook de klauwafdrukken te zien. De klauwen zijn geschikt om aarde mee open te graven. Het losgemaakte materiaal wordt met de achterpoten naar buiten geschoven.
Dassen hebben een ongeveer 15 cm lange staart.
Dassen hebben een extreem sterk gebit met 38 tanden. De dolkachtige hoektanden in de bovenkaak zijn sterk ontwikkeld, de scheur- en kiezentanden zijn eerder stomp. De onderkaak is stevig met de bovenkaak in de schedel vergrendeld. Een ontwrichting van de kaak is bijna onmogelijk. Dit zorgt ervoor dat dassen bij een beet in verdediging hardnekkig vasthouden. Toch is het geen typisch roofdiergebit zoals bijvoorbeeld dat van de kat.
Dassen hebben een uitstekend reukvermogen, maar de bijziende dassen kunnen geen kleuren onderscheiden, wel contrasten.
Zoals veel andere gravende dieren hebben dassen kleine oren. Deze kunnen ze tijdens het graven afsluiten, wat helpt om ze schoon te houden.
Dassen kunnen korte tijd rennen of galopperen met een snelheid van 25–30 km/u.
De das geldt als een standplaatstrouw dier. In wijnbouwgebieden trekt hij echter bij het rijpen van de bessen vaak meerdere kilometers ver weg.
Dassen hebben een wijdvertakt burchtsysteem met een doorsnede tot wel 30 meter, meestal aan bosranden met omliggende velden en weilanden. Als onderhuurder wordt vaak de vos opgenomen. Op ongeveer vijf meter diepte bevindt zich de woonkamer, die via talrijke gangen met het oppervlak verbonden is. Deze gangen dienen voor de luchttoevoer en als in- en uitgangen. In tegenstelling tot de vos bekleedt de das de woonruimte van zijn burcht met droge bladeren, mos of varens. Een dassenburcht kan tientallen, vermoedelijk zelfs eeuwenlang in gebruik blijven. Elke generatie breidt hem verder uit en voegt nieuwe woonkamers toe. Een in Engeland onderzochte dassenburcht bevatte 50 kamers en 178 ingangen, met elkaar verbonden door in totaal 879 meter tunnels.
De vreedzame dassen zijn alleseters en zijn een natuurlijke plaagbestrijder. Wortels, paddenstoelen, zaden, knollen, vruchten, honing, valfruit, maïs, haver en kleine dieren zoals insecten, muizen, mierenhopen en slakken worden met hun trechtervormige neus uit de grond gegraven. Wormen vormen het hoofdvoedsel, kevers zijn een lekkernij. De das jaagt niet, maar verzamelt alles wat op de grond ligt en eetbaar is.
Soms ziet men dassen «aangeschoten» rondlopen nadat ze rotte vruchten hebben gegeten.
Tegen de herfst heeft hij zich een wintervoorraad aan vet aangevreten.
Dassen zijn uitgesproken schuwe en aanpassingsvermogende nachtdieren die op hun goede neus vertrouwen. In koudere streken houden ze een winterrust, die afhankelijk van de klimatologische omstandigheden enkele dagen tot meerdere maanden kan duren. Gedurende deze tijd verlaat hij af en toe de burcht om zijn dassen-wc, een kleine kuil op enige afstand van de burcht, te gebruiken.
De natuurlijke vijanden zijn wolf, lynx, roofvogels en af en toe bruine beren. Dassen kunnen, indien nodig, uitstekend zwemmen.
De das brult zodra hij zich bedreigd voelt. De roep tijdens de paartijd lijkt op een menselijke schreeuw.
Dassen hebben een hoge jongensterfte van tot wel 75 procent door vocht en kou. Andere gevaren zijn het wegverkeer en ziekten.
Zoals alle marterachtigen kunnen dassen uit de klieren onder de staartaanzet een vloeistof afscheiden die dient om te markeren. Zo wordt het territorium van een dassenclan afgebakend.
Dassenparen zijn hun leven lang trouw aan elkaar en sociaal.
Dassen worden op ongeveer één jaar geslachtsrijp. De belangrijkste paartijd ligt in juli en augustus. Dassen hebben een vertraagde innesteling. De eigenlijke embryonale ontwikkeling duurt slechts 7–8 weken tot de geboorte. Deze vertraagde innesteling komt ook bij andere diersoorten voor, bijvoorbeeld bij het ree, de boommarter, de steenmarter en de hermelijn. In Midden-Europa worden dassen in februari of maart geboren. Een worp bestaat uit één tot zes jongen, meestal echter twee. Ze zijn helemaal wit en blind; de zwarte plekken in de vacht ontstaan pas later. De mannetjes worden tot ongeveer oktober geduld in de burcht, soms zelfs tot na de winterrust. Daarna verlaten de mannelijke en sommige vrouwelijke jongen de burcht.
Dassen worden 15–18 jaar oud.
De grootschalige, door de autoriteiten gelaste vergassing van vossenburchten heeft tot in de jaren zeventig geleid tot een dramatische afname van de dassenpopulatie. Inmiddels herstellen de aantallen zich weer, en de das komt op sommige plekken weer behoorlijk vaak voor. De das wordt vaak bejaagd met levende vallen. De jachtstrekking in Zwitserland bedraagt ongeveer 2500 per jaar. Bovendien vallen er voortdurend meer dassen ten prooi aan het wegverkeer. Volgens de populatiebiologische inzichten reguleert de populatie zichzelf grotendeels via het voedselaanbod en ziekten. Verjaging is de beste manier om een gazon te beschermen. Dassen zijn voor mensen onschadelijk en vormen geen gevaar voor de land- en bosbouw, noch voor wilde en huisdieren. Dassen vallen geen katten aan. Moeten ze zich verdedigen tegen honden, dan verliest meestal de hond.

Wat onderneemt Wild beim Wild voor de bescherming van dassen?

Wij zetten ons ervoor in dat populaties en hun leefgebieden behouden blijven en met elkaar verbonden worden. Natuurlijke corridors maken de genetische uitwisseling tussen afzonderlijke populaties mogelijk. Niet alleen de bescherming van roofdieren, maar ook van hun prooidieren is een essentieel onderdeel van ons werk. Dit doen wij door wilde dieren, waar mogelijk, te beschermen tegen onnodige jacht en stroperij.

Dierenportretten