De daarbij gebruikte argumenten zijn duidelijk afkomstig van het Bondsbureau voor Energie (BFE) en bevatten talrijke ernstige onjuistheden.

Het Bondsbureau voor Energie is onderdeel van het Eidgenössisch Departement voor Milieu, Verkeer, Energie en Communicatie (UVEK), dat door Albert Rösti (SVP) als departementshoofd wordt geleid. 

De onjuistheden worden hieronder rechtgezet.

1. „Initiatieven verzwakken de voorzieningszekerheid“ / „De afstandsclausule van 150 meter zou neerkomen op een technologieverbod en schendt de grondwet.“

Onjuist.

• Het BFE heeft in 2022 zelf berekend dat er in Zwitserland 4.439 windkrachtinstallaties gebouwd zouden kunnen worden – ongeveer de helft buiten de bossen.
• Deze installaties zouden 15 TWh stroom per jaar leveren, een kwart van het Zwitserse stroomverbruik.
• Ook met de initiatieven blijft meer dan de helft van het landoppervlak bruikbaar voor windkracht.
• Windkrachtinstallaties blijven mogelijk – maar buiten de bossen en alleen met instemming van de betrokkenen.

2. „De beschermingsbelangen van het bos zijn al meegenomen in de wetgeving.“

Onjuist.

• Momenteel zijn boskappingen voor windkrachtinstallaties probleemloos mogelijk.
• In het kanton Zürich liggen 96 van de 100 geplande locaties midden in het bos, veel daarvan in ecologisch bijzonder waardevolle gebieden.
• Tot eind 2024 was het bos beschermd tegen windkrachtinstallaties; sinds 1 januari 2025 weegt de stroomproductie systematisch zwaarder dan de bosbescherming.
• Het Bosbeschermingsinitiatief wil de laatste toevluchtsplaats voor natuur en mens weer veiligstellen.
• Bovendien vereist het internationale soortenbeschermingsverdrag Eurobats een minimale afstand van 200 m tussen bos en windkrachtinstallaties.

3. „In de overgrote meerderheid van de kantons hebben windparken de instemming van de gemeente van de locatie nodig.“

Onjuist.

• In de kantons Solothurn, Fribourg, Luzern, St. Gallen, Jura, Schaffhausen en Neuchâtel kan de bevolking niet stemmen.
• In Zürich wordt momenteel zelfs de afschaffing van het inspraakrecht besproken.
• Daarmee is in een derde van de kantons de bevolking feitelijk machteloos gemaakt.

4. „De positie van de gemeenten wordt door het versnellingsbesluit versterkt.“

Onjuist.

• Het versnellingsbesluit verandert niets: in veel kantons is de medezeggenschap van de bevolking al afgeschaft.
• Het gemeentebeschermingsinitiatief wenst juist dit inspraakrecht te herstellen.

5. „Het gemeentebeschermingsinitiatief is in strijd met de grondwet.“

Onjuist.

• Het initiatief wil de grondwet wijzigen, niet schenden.
• Het garandeert dat betrokken gemeenten over windkrachtcentrales kunnen stemmen.
• Voor andere projecten blijft de planningsbevoegdheid bij de kantons.
• Bondsraadslid Albert Rösti beloofde tijdens de stemcampagne dat elke gemeente over windkrachtcentrales kan stemmen – het initiatief wenst deze belofte veilig te stellen.

6. „Windkrachtinstallaties produceren twee derde van het stroomverbruik in het winterhalfjaar.“

Onjuist.

• In werkelijkheid is het 58 % en niet 66 %.
• In de drie eigenlijke wintermaanden bedraagt de productie zelfs minder dan 25 % van de jaarproductie (vanwege ijsvorming).
• Zwitserland exporteerde afgelopen winter meer stroom dan het importeerde.
• Een betere voorzieningszekerheid in de winter zou mogelijk zijn als de stuwmeren verplicht voor de binnenlandse voorziening zouden worden ingezet, in plaats van stroom in het buitenland tegen topprijzen te verkopen.

7. „75 % van de ver gevorderde projecten zou door het bosbeschermingsinitiatief worden geraakt.“

Onnauwkeurig.

• Veel projecten zouden geraakt worden, maar niet alle locaties zouden onmogelijk worden gemaakt.
• Vaak zouden slechts projectaanpassingen nodig zijn om aan de bosbescherming te voldoen.

De argumentatie van de Bondsraad en het BFE bevat talrijke onjuiste of misleidende voorstellingen. Het bosbeschermingsinitiatief beschermt de laatste resterende natuurruimte, het gemeentebeschermingsinitiatief versterkt de democratische medezeggenschap – en beide laten de bouw van windkrachtinstallaties op grote schaal nog steeds toe, schrijft Freie Landschaft Schweiz in het persbericht van vandaag.

Windkraftanlagen und Wildtiere: Saubere Energie im Konflikt

Bondsraad wijst «bosbeschermingsinitiatief» en «gemeentebeschermingsinitiatief» af

Bern, 22.10.2025 — De Bondsraad heeft op 22 oktober 2025 een debat gevoerd over de twee volksinitiatieven «Tegen de vernietiging van onze bossen door windturbines (Bosbeschermingsinitiatief)» en «Voor de bescherming van de directe democratie bij windparken (Gemeentebeschermingsinitiatief)». Hij wijst beide initiatieven af zonder tegenvoorstel. De kernaanliggen van beide initiatieven ter bescherming van de bossen en de gemeenten worden in de geldende wetgeving reeds in aanmerking genomen en versterkt met het door het parlement in het najaar van 2025 aangenomen versnellingsbesluit. Het DETEC zal de Bondsraad in mei 2026 de boodschappen over beide initiatieven voorleggen.

Op 25 september 2025 zijn de beide federale volksinitiatieven tot stand gekomen. Het Bosbeschermingsinitiatief wil in de federale grondwet vastleggen dat er in het bos en binnen een afstand van 150 meter van bos en bosweiden geen windkrachtinstallaties mogen worden gebouwd. Dergelijke installaties zouden bovendien moeten worden afgebroken indien zij na 1 mei 2024 zijn opgericht. Het Gemeentebeschermingsinitiatief wil in de federale grondwet verankeren dat elk windkrachtproject de instemming van de vestigingsgemeente en van de bijzonder betrokken buurgemeenten vereist. Installaties die na 1 mei 2024 zijn opgericht, behoeven de achteraf verleende instemming van de stemgerechtigden.

Initiatieven verzwakken de voorzieningszekerheid

De binnenlandse stroomproductie moet worden uitgebreid, want het stroomverbruik zal in de komende jaren sterk toenemen door de decarbonisatie ten gunste van de netto-nuldoelstelling tegen 2050, de toenemende digitalisering en de bevolkingsgroei. De Energiewet bevat de doelstellingen voor de uitbreiding van de hernieuwbare binnenlandse stroomproductie. De voorzieningszekerheid in de winter moet volgens de Stroomvoorzieningswet worden versterkt door opslagwaterkrachtcentrales evenals zonne- en windkrachtinstallaties van nationaal belang. Deze bepalingen heeft de stembevolking in 2024 bij de stemming over de Stroomwet bevestigd. Een aanvaarding van de initiatieven zou de uitbreiding van de windenergie in Zwitserland sterk beperken. Aangezien windenergie twee derde van haar stroom in het winterhalfjaar produceert, zou daarmee een pijler van de voorzieningszekerheid in de winter wegvallen en moeten worden gecompenseerd met andere productietechnologieën of importen.

Gemeentebeschermingsinitiatief

In de meeste kantons hebben windenergieprojecten tegenwoordig een gemeentelijke bestemmingsplanning nodig en daarmee ook de instemming van de locatiegemeente. Uitzonderingen zijn de kantons Luzern, St. Gallen, Schaffhausen, Neuchâtel en Jura, waar de planning- en vergunningsprocedures voor windenergieprojecten kantonaal geregeld zijn. In het kanton Zürich wordt een overeenkomstige wijziging van de kantonale energiewet besproken. Op federaal niveau voorziet het in september 2025 door het parlement aangenomen versnellingsbesluit in een geconcentreerde planningsgoedkeuringsprocedure voor de bouw van zonne- en windenergie-installaties van nationaal belang. Daarbij moeten de locatiegemeenten uitdrukkelijk instemmen, indien het kantonale recht niet anders bepaalt. De positie van de gemeenten wordt daarom door het versnellingsbesluit versterkt en de kernwens van het gemeentebeschermingsinitiatief vervuld. Een vetorecht van de locatiegemeente en de betrokken gemeenten in de grondwet zou een vergaande ingreep zijn in de grondwettelijke bevoegdheid van de kantons om bouw- en planningskwesties te regelen evenals in de overeenkomstige wetgeving van de kantons.

Bosbeschermingsinitiatief

Windenergie-installaties van nationaal belang gelden volgens de boswet (stemming van 2024) in principe als locatiegebonden en mogen met een ontbossingsvergunning in het bos worden gebouwd. De federaalrechtelijke voorschriften in de boswet, in de wet op de natuur- en heimatbescherming en in de milieubeschermingswet moeten daarbij echter volledig worden nageleefd. De kantons leggen volgens de energiewet in hun structuurplannen geschikte gebieden voor het gebruik van windkracht vast en moeten daarbij de verschillende beschermingsbelangen (landschap, biotopen, bosbehoud, landbouw, enz.) in acht nemen. Voor windenergie-installaties vanaf 30 meter totale hoogte moeten de kantons met een milieueffectbeoordeling altijd een uitgebreide belangenafweging uitvoeren en de bescherming van mogelijk betrokken bosgedeelten vroegtijdig in acht nemen. De beschermingsbelangen van het bos zijn daarmee in de huidige wetgeving al adequaat in aanmerking genomen.

Een groot deel van de windenergiegebieden die de kantons de afgelopen jaren hebben aangewezen, ligt op zijn minst in de buurt van bos. Door het bosbeschermingsinitiatief zouden minstens 100 projecten met elk drie tot negen installaties en vijf projecten met elk 12 tot 19 installaties worden getroffen. De door het initiatief geëiste afstanden van 150 meter betreffen bijna de helft van het oppervlak van Zwitserland. Dit zou de speelruimte voor de kantons om geschikte locaties voor windenergie-installaties vast te stellen, drastisch beperken. De afstandsclausule van 150 meter zou daarmee dicht bij een technologieverbod komen en schendt ook de grondwettelijke eis van een breed gevarieerde energievoorziening. Naar schatting zou 75 procent van alle reeds ver gevorderde projecten daardoor worden getroffen. Diverse projecten die al beschikken over een door de gemeente bekrachtigde bestemmingsplanning, zouden mogelijk helemaal niet worden gebouwd of zouden moeten worden afgebroken.

Snelle volksstemming over de initiatieven om rechtszekerheid te scheppen

De aanvaarding van de initiatieven zou ingrijpende gevolgen hebben voor de uitbreiding van windenergie in Zwitserland. De windenergie, die vooral in de winter stroom produceert, zou daarmee geen passende bijdrage kunnen leveren aan de voorzieningszekerheid. De overgangsbepalingen (afbraak van na 1 mei 2024 gebouwde installaties) scheppen grote rechtsonzekerheid. De Bondsraad wil daarom snel duidelijkheid krijgen over de uitkomst van deze initiatieven en ze zo snel mogelijk aan het parlement overdragen. Het DETEC zal de Bondsraad tot mei 2026 de boodschappen over beide initiatieven voorleggen.

Verdere artikelen

• Wilde dieren in Zwitserland zijn besmet met plastic
• Milieueffecten van windturbines: de gevaren van PFAS voor wilde dieren
• Studie over de invloed van windturbines op het weer
• Offshore windparken zouden aanzienlijke risico's kunnen veroorzaken voor het ecosysteem, de economie en de menselijke gezondheid
• De effecten van windparken op de bodemvochtigheid en het lokale klimaat
• Windturbines veroorzaken precies datgene wat ze zouden moeten voorkomen
• Zonnepaneelafval: het verwijderingsprobleem
• De effecten van windturbines op wilde dieren en het debat over schone energie
• «Voor Zwitserland volstaan twee nieuwe grote kerncentrales»
• Windkracht en zeefauna: geen harmonische co-existentie
• Schandalige geheime contracten tussen windenergiepromotor en Bernse gemeenten