De wolf is niet het probleem — hij is de oplossing

Terwijl recreatieve jagers blijven beweren dat zij «noodzakelijk zijn voor de natuurbescherming», laat de wetenschap een ander beeld zien: daar waar wolven terugkeren, regenereren bossen sneller en duurzamer dan daar waar mensen schieten.

In Noord-Amerika, Scandinavië en in toenemende mate ook in Zwitserland tonen onderzoeken aan dat geherintroduceerde wolven diepgaande positieve effecten hebben op ecosystemen. Een recent rapport op Animals Around the Globe beschrijft hoe wolven door hun loutere aanwezigheid het gedrag van planteneters veranderen — en daarmee hele landschappen genezen.

Zonder natuurlijke vijanden gedragen wilde dieren zoals edelherten of reeën zich totaal anders: zij overbegrazen jonge bossen, eten scheuten op en verhinderen de natuurlijke verjonging. Maar zodra wolven in een gebied terugkeren, verandert het gedrag van de prooidieren fundamenteel.

In plaats van zich onbekommerd overal op te houden, mijden zij blootgestelde plekken — vooral rivieroevers, dalen en open plekken. Dat stelt jonge bomen, struiken en kruiden in staat opnieuw te groeien. Vooral espen, wilgen en populieren profiteren hiervan.

Deze vegetatie stabiliseert de bodem, bindt water en bevordert de biodiversiteit. Kortom: wolven zijn sleutelfiguren voor levende bossen.

De rol van de recreatieve jacht: natuurlijke vijand of cultureel mythe?

De jachtlobby beweert vaak dat alleen door afschot een «gezond wildevenwicht» behouden kan blijven. Maar ecologische gegevens uit gebieden met aanwezigheid van wolven weerleggen dat:

• In regio's met stabiele wolvenroedels dalen de wilddichtheden zonder menselijk ingrijpen.
• De jachtdruk door de mens leidt tot onnatuurlijk gedrag — wilde dieren zijn voortdurend gestrest en vluchten ver weg.
• Jacht creëert kunstmatig hoge populaties, omdat er gevoederd en gehegd wordt om «aantrekkelijk wild» te garanderen.

Met andere woorden: de recreatieve jacht vervangt de natuur niet — zij verstoort haar.

Graubünden als voorbeeld: De wolf als bosbeheerder

In Graubünden blijkt hoe positief wolven inwerken op beschermingsbossen. Sinds zich roedels in het Calanda-gebied hebben gevestigd, observeren boswachters een betere bosverjonging. Jonge sparren en beuken groeien weer aan, omdat ze minder vaak worden afgevreten.

Bossen vervullen daardoor hun beschermende functies weer beter – tegen lawines, erosie en steenslag. Het is dus geen «probleemwolf» die hier werkt, maar een bosverzorger op vier poten.

Biodiversiteit in plaats van lood

De terugkeer van grote predatoren zoals de wolf brengt natuurlijke processen terug die decennialang verstoord waren. Waar de wolf leeft,

• groeien er meer bomen,
• keren er meer vogelsoorten terug,
• stabiliseren de bodems zich,
• en wordt de CO₂-opslag in de bodem groter.

Dat alles – zonder menselijk ingrijpen, zonder bosbouw, zonder jacht.

In plaats van angst aan te wakkeren en met afschoteisen op eeuwenoude mythes te reageren, zouden we de wolf moeten zien voor wat hij is: een natuurlijkere regulator, een landschapsvormer en een symbool voor goed functionerende ecosystemen.

Wolven hebben geen geweren nodig om het bos in evenwicht te houden. Mensen hebben wolven nodig – zodat de bossen weer kunnen ademen.

Verdiepende artikelen

• Wolven onder spervuur: hoe het Zwitserse jachtbeleid wetenschap en ethiek negeert
• Beschermingsbos: recreatieve jacht creëert problemen die ze beweert op te lossen
• De wolf is niet het probleem – hij is de oplossing
• Bosomvorming: wegen naar veerkrachtige gemengde bossen in het aangezicht van de jacht
• Bosomvorming bij de Lukmanierpas
• Jacht is niet de oplossing voor bosomvorming
• Recreatieve Jagers helpen de bosomvorming niet
• Het conflict tussen bosbouw, jacht en wilde dieren