Na Bern en Luzern: Basel bevraagt de vossenjacht

In de beide Bazels werden in het jachtjaar 2024 679 vossen gedood, 676 daarvan in het kanton Bazel-Landschap.

In dezelfde periode werden landelijk zo'n 20.000 van deze roofdieren gedood. Basta-grootraadslid Brigitta Gerber heeft hierover een schriftelijke vraag ingediend en eist dat de ‘wetenschappelijke bewijslast’ rond de vossenjacht wordt onderzocht. Haar vermoeden: als de bevolking zich bewust zou zijn van dit bewijsmateriaal, zou de recreatieve jacht op de vos in de huidige omvang nauwelijks nog steun vinden.

Het Bureau voor Bos en Wild van beide Bazels wil niet vooruitlopen op de lopende politieke behandeling, maar wijst erop dat een groot deel van de dieren wegens ziekte wordt gedood. Precies dit argument vormt de kern van het geschil. Het kanton Luzern, het enige Zwitserse kanton dat een ziektestatistiek voor vossen bijhoudt, registreerde in het jachtjaar 2018/19 onder 2.217 gedode dieren slechts 39 zieke vossen, oftewel 1,76 procent. Bijna 98 procent was gezond en werd op kosten van de belastingbetaler afgevoerd.

Wat onderzoek naar de vossenjacht aantoont

Al meer dan dertig jaar tonen minstens 18 wildbiologische studies aan dat de vossenjacht de populaties noch duurzaam vermindert, noch ziektes indamt. Vrijgekomen leefgebieden worden onmiddellijk weer bezet door migratie, en bejaagde populaties reageren met hogere geboortecijfers. In het Beierse Nationaal Park, waar vossen niet worden bejaagd, ligt de worpgrootte rond 1,7 welpen per vixen; in intensief bejaagde gebieden is dat ongeveer drie keer zo veel. Zelfs het afschieten van driekwart van een populatie wordt het jaar erop weer gecompenseerd. Deze zelfregulatie wordt uitvoerig gedocumenteerd in een apart dossier.

Ook het gezondheidsargument houdt geen stand. Hondsdolheid werd in Zwitserland uitgeroeid met vaccinatie-aas, niet met het geweer. Bij de vossenlintworm liet een vierjarig onderzoek in de regio Nancy het tegenovergestelde zien van wat verwacht werd: ondanks een met 35 procent verhoogde jachtdruk kromp de populatie niet, en steeg de besmettingsgraad in het testgebied van 40 naar 55 procent. Als effectief geldt daarentegen ontwormingsaas, dat in het Beierse district Starnberg het infectierisico met 97 tot 99 procent verlaagde. Daar komt bij: een vos verorbert jaarlijks duizenden muizen, de belangrijkste gastheren voor teken. Wie de muizenjager decimeert, verhoogt in feite het risico op de ziekte van Lyme en tekenencefalitis (FSME).

Genève en Luxemburg leveren het praktijkbewijs

Het kanton Genève heeft de milities jacht in 1974 via een volksstemming afgeschaft. Sindsdien reguleren professionele wildbeheerders de wildpopulaties; in het afgelopen seizoen werd geen enkele vos doodgeschoten voor vrijetijdsplezier. Het volledige wildbeheer kost ongeveer één miljoen Zwitserse frank per jaar, omgerekend ongeveer een kopje koffie per inwoner. De biodiversiteit is sinds 1974 gestegen, de populaties hoefdieren zijn stabiel, en de wildschade bevindt zich op het langjarig gemiddelde niveau van vergelijkbare kantons met recreatieve jacht. Precies daarnaar verwijst ook Gerber: «Genève voert al meer dan 40 jaar een uitstekend en succesvol wildbeheer.»

Luxemburg beschermt de vos sinds 2015 het hele jaar door. Een populatie-explosie bleef uit, de besmettingsgraad met de vossenlintworm daalde zelfs aanzienlijk. In het Zwitserse Nationaal Park is elke jacht sinds 1914 verboden, zonder dat een diersoort is uitgestorven. Het vaak gehoorde argument dat het Geneefse model een niet-overdraagbare uitzondering is, houdt gezien deze bevindingen geen stand.

Onderdeel van een landelijke golf in Zwitserland

Het Bazelse voorstel staat niet op zichzelf. Beide Bazels behoren tot de kantons met jachtrevieren, waar jachtgezelschappen hun revieren pachten. Parallel aan de vraag in de Grote Raad ligt bij de Baselland-regering een petitie van de Luzernse jurist Pascal Wolf voor, die in meer dan twaalf kantons vergelijkbare voorstellen heeft ingediend. Het bureau van beide Bazels heeft een standpunt aangekondigd voor juni 2026.

Elders is de reactie van de autoriteiten ontnuchterend. De Berner regeringsraad verwierp op 6 mei 2026 een partijoverschrijdende motie die een wetenschappelijk begeleide afschaffing van de vossenjacht wilde testen. Over dit voorstel beslist nu de Grosse Rat, naar verwachting in de herfstzitting van 2026. In het kanton Luzern wees de bevoegde commissie de petitie van Wolf zonder hoorzitting af. De vraag die Gerber in Basel stelt, blijft daarmee even actueel als onbeantwoord: dient de vossenjacht eigenlijk wel de doelen die eraan worden toegeschreven?