Na Bern en Luzern: Basel stelt vraagtekens bij de vossenjacht

In beide Basel werden in het jachtjaar 2024 679 rode vossen gedood, 676 daarvan in het landkanton.

In heel Zwitserland werden in dezelfde periode zo'n 20’000 van deze predatoren afgeschoten. Basta-grootraadslid Brigitta Gerber heeft hierover een schriftelijke vraag ingediend en eist een toetsing van de «wetenschappelijke bewijslast» rond de vossenjacht. Haar vermoeden: zou de bevolking zich van dat bewijs bewust zijn, dan zou de hobbyjacht op de vos in de huidige omvang nauwelijks steun vinden.

Het Amt für Wald und Wild beider Basel wil niet vooruitlopen op de lopende politieke zaak, maar wijst erop dat een groot deel van de dieren wegens ziekte wordt gedood. Juist dat argument vormt de kern van het geschil. Het kanton Luzern, dat als enige Zwitserse kanton een ziektestatistiek bij de vos bijhoudt, registreerde in het jachtjaar 2018/19 onder de 2’217 gedode dieren slechts 39 zieke vossen, oftewel 1,76 procent. Bijna 98 procent was gezond en werd op kosten van de belastingbetalers afgevoerd.

Wat het onderzoek over de vossenjacht laat zien

Al meer dan dertig jaar tonen minstens 18 wildbiologische studies aan dat de vossenjacht populaties noch duurzaam verlaagt noch ziekten indamt. Vrijkomende territoria worden onmiddellijk door immigratie bezet, en bejaagde populaties reageren met hogere geboortecijfers. In het Beierse Nationaal Park, waar vossen niet bejaagd worden, ligt de worpgrootte op ongeveer 1,7 jongen per vossin, in intensief bejaagde territoria ongeveer drie keer zo hoog. Zelfs het afschot van driekwart van een populatie is het volgende jaar weer gecompenseerd. Deze zelfregulatie is in een apart dossier uitvoerig gedocumenteerd.

Ook het gezondheidsargument houdt geen stand. De rabiës is in Zwitserland uitgeroeid met vaccinatieaas, niet met het geweer. Bij de vossenlintworm toonde een vierjarig onderzoek in de regio Nancy het tegenovergestelde van wat werd verwacht: ondanks een met 35 procent verhoogde jachtdruk kromp de populatie niet, de besmettingsgraad steeg in het testgebied van 40 naar 55 procent. Als effectief gelden daarentegen ontwormingsaas, dat in het Beierse district Starnberg het infectierisico met 97 tot 99 procent verlaagde. Daar komt bij: een vos verslindt jaarlijks duizenden muizen, de belangrijkste gastheren voor teken. Wie de muizenjager decimeert, verhoogt doorgaans het risico op de ziekte van Lyme en tekenencefalitis (FSME).

Genève en Luxemburg leveren het praktijkbewijs

Het kanton Genève heeft de milities-jacht in 1974 per volksstemming afgeschaft. Sindsdien reguleren professionele wildhoeders en wildhoedsters de wildpopulaties; in het meest recente seizoen werd geen enkele vos voor het vrijetijdsgenot doodgeschoten. Het gehele wildbeheer kost ongeveer een miljoen frank per jaar, omgerekend ongeveer een kop koffie per inwoner en inwoonster. De biodiversiteit is sinds 1974 toegenomen, de hoefdierpopulaties zijn stabiel, en de wildschade beweegt zich in het langjarige gemiddelde op het niveau van vergelijkbare kantons met hobbyjacht. Precies daarnaar verwijst ook Gerber: «Genève voert al meer dan 40 jaar een uitstekend en succesvol wildbeheer.»

Luxemburg beschermt de vos sinds 2015 het hele jaar door. Een populatie-explosie bleef uit, de besmettingsgraad met de vossenlintworm daalde zelfs aanzienlijk. In het Zwitserse Nationaal Park is elke jacht sinds 1914 verboden, zonder dat er een diersoort is uitgestorven. Het vaak gehoorde argument dat het Geneefse model een niet-overdraagbare uitzondering zou zijn, houdt gezien deze bevindingen geen stand.

Onderdeel van een Zwitserland-brede golf

Het Basel-voorstel staat niet op zichzelf. Beide Basels behoren tot de revier-jachtkantons, waarin jachtgezelschappen hun reviers pachten. Parallel aan de interpellatie in de Grote Raad ligt bij de regering van Baselland een petitie van de Luzernse jurist Pascal Wolf, die in meer dan twaalf kantons soortgelijke voorstellen heeft ingediend. Het ambt van beide Basels heeft een standpunt aangekondigd voor juni 2026.

Elders is de reactie van de autoriteiten ontnuchterend. De Berner regeringsraad wees op 6 mei 2026 een partijoverschrijdende motie af die een wetenschappelijk begeleide afschaffing van de vossenjacht wilde uitproberen. Over de zaak beslist nu de Grote Raad, naar verwachting in de herfstsessie van 2026. In het kanton Luzern wees de bevoegde commissie de Petitie Wolfs zonder hoorzitting af. De vraag die Gerber in Basel stelt, blijft daarmee even actueel als onbeantwoord: vervult de vossenjacht überhaupt de doelen die eraan worden toegeschreven?