Fajerwerki są dla zwierząt prawdziwą torturą
Według Federalnego Urzędu ds. Środowiska (BAFU) w Szwajcarii sprzedaje się rocznie ponad dwa tysiące ton fajerwerków. To dwukrotnie więcej niż jeszcze 20 lat temu.
Nigdy stężenie szkodliwego dla zdrowia pyłu zawieszonego w powietrzu nie jest tak wysokie, jak 1 sierpnia – w Święto Narodowe. Odpalane fajerwerki powodują co roku emisję około 360 ton pyłu zawieszonego.
Coraz więcej ludzi i zwierząt czuje się zakłócanych przez hałas, pył zawieszony i inne skutki fajerwerków.
Już na wiele godzin przed uroczystościami, takimi jak sylwester czy Święto Narodowe, wiele osób lubiących świętowanie zaczyna odpalać petardy. Oprócz ogłuszającego dla zwierząt hałasu, także zapach odpalonych fajerwerków może wywołać instynkt ucieczki. Podczas fajerwerków mierzone są niekiedy bardzo wysokie szczytowe wartości ciśnienia akustycznego.
Ten hałas stanowi dla poszkodowanych niepożądany dźwięk, który zakłóca ich stan psychiczny, fizyczny lub społeczny. Stopień zakłócenia zależy zarówno od czysto fizycznego czynnika, jakim jest dźwięk, jak i od osobistego postrzegania oraz nastawienia do źródła hałasu. Podczas gdy część społeczeństwa cieszy się z fajerwerków, dla innych huk stanowi uciążliwość. Dotyczy to między innymi uchodźców z terenów objętych wojną.
Nagły, impulsowy hałas przeraża nie tylko ludzi, ale również zwierzęta. Pośrednim skutkiem mogą być wypadki wynikające z nieprzewidywalnych reakcji przestrachu. Ponadto po fajerwerkach zwierzęta domowe często zaginają na wiele dni.
Wiele zwierząt cierpi podczas hałasu fajerwerków, ponieważ ich słuch jest znacznie bardziej wrażliwy niż u człowieka. Huk powoduje ból oraz często nadmierny stres i panikę, które szczególnie u starszych zwierząt mogą prowadzić nawet do niewydolności serca. Właściciele zwierząt domowych powinni zachować szczególną ostrożność, ponieważ co roku zwierzęta z tego powodu giną. Jeśli zwierzę nie jest chronione, właściciel ryzykuje, że pies po takim przeżyciu będzie odczuwał silniejszy strach i będzie wrażliwiej reagował także na inne głośne dźwięki. Fakt, że pies nie boi się teraz, nie jest gwarancją na przyszłość. Może się to szybko zmienić, gdy pies zostanie zaskoczony głośnym hukiem lub wraz z wiekiem.
Profilaktyka często pomaga
Podczas gdy koty zazwyczaj instynktownie się chowają, dla psa warto przygotować wcześniej legowisko w spokojnym pomieszczeniu, do którego powinien się on wcześniej przyzwyczaić. Następnie należy zaciągnąć rolety i włączyć radio lub telewizor, aby muzyka choć trochę stłumiła hałas fajerwerków. Te same środki ostrożności dotyczą również innych cierpiących małych zwierząt, takich jak ptaki ozdobne. Wiele zwierząt reaguje też pozytywnie na środki homeopatyczne, takie jak określone granulki, hydrolaty czy krople z kwiatów Bacha. Powinno to być jednak wcześniej przetestowane na zwierzęciu i skonsultowane z weterynarzem.
Ponieważ pies reaguje na nastroje otoczenia, najlepiej, gdy osoby wokół niego zachowują spokój. Jeśli pies szuka schronienia u człowieka, należy mu je zapewnić. Pomocne może być powolne głaskanie lub delikatny masaż. Ignorowanie zwierzęcia szukającego ochrony, jak niekiedy się zaleca, jest błędem. Jednocześnie przestraszonego psa nie należy dodatkowo niepokoić nadmiernie współczującym zachowaniem. Ważne jest też, aby nie utwierdzać psa w jego lęku – zachowuj się spokojnie i promieniuj opanowaniem, co przekazuje poczucie bezpieczeństwa także czworonogowi. Jeśli utrzymuje się paniczny lęk, pomaga tylko jedno: zabrać psa do samochodu i udać się z nim na kilka godzin do garażu podziemnego chroniącego przed hałasem lub w spokojniejszą okolicę.
Zasadniczo każde zdolne do słyszenia zwierzę (kręgowiec) reaguje przestrachem na nieznany huk i, w zależności od odległości od źródła hałasu, może być narażone na uszkodzenie słuchu podobnie jak człowiek. W zależności od gatunku zwierzęcia i rodzaju hałasu (np. nagły huk), ewentualnie w połączeniu z efektami świetlnymi (np. silne rozjaśnienie przestrzeni w ciemności), udokumentowano takie skutki jak wzrost czujności i przyspieszenie akcji serca, ruchy unikowe aż po poronienia, paniczna ucieczka niekiedy kończąca się śmiercią oraz wypłoszenie całych populacji. W związku z powyższym zaleca się, aby w przypadku fajerwerków, jeśli już są one konieczne, w większym stopniu stawiać na efekty świetlne niż huk.
Nie pozostawiaj dzieci bez nadzoru bawiących się zimnymi ogniami, ponieważ czasem próbują one „straszyć” nimi zwierzęta – może to prowadzić do wypadków.
Konie to zwierzęta ucieczkowe, które w obliczu zagrożenia łatwo wpadają w panikę. Próbują wtedy pokonać przeszkody, takie jak ogrodzenia elektryczne, których w normalnych warunkach by unikały. Dlatego w każdym przypadku powinny być odpowiednio wcześnie zaprowadzone do bezpiecznej stajni. Zdarza się także, że ludzie celowo wrzucają fajerwerki do stajni lub w stronę zwierząt. Dlatego w stajni powinna przebywać zaufana osoba lub przynajmniej należy regularnie ją kontrolować, aby zapobiec takim zagrożeniom, zanim się urzeczywistnią.
Dzikie zwierzęta – co nie dziwi – również są ekstremalnie zaniepokojone hałasem fajerwerków. Zwierzętom dzikim przypominają się przy tym na przykład negatywne doświadczenia związane z hobby-myśliwymi. Dlatego fajerwerków nie powinno się odpalać na skrajach lasów, polanach czy w parkach i terenach naturalnych. Trzyletnie pomiary radarowe przeprowadzone w Holandii wykazały, że w noc sylwestrową, krótko po północy, kilka tysięcy ptaków wznosiło się na duże wysokości. Ruchy te trwały co najmniej 45 minut, a wysokie zagęszczenie stad ptaków rejestrowano na wysokości 500 m. Najwyższą gęstość ptaków zarejestrowano nad łąkami i mokradłami, w tym w rezerwatach przyrody, gdzie ptaki wodne spędzają zimę. Reakcje ucieczkowe podczas odpalania fajerwerków zaobserwowano, choć w mniejszym zakresie, również w Szwajcarii: po Święcie Jeziora w 1992 roku w Thun populacja perkoza rogatego na dotkniętym odcinku jeziora znacznie się zmniejszyła; ptaki osiedliły się w obszarze jeziora oddalonym o kilkaset metrów. Około 7 tygodni po tym wydarzeniu perkozy rogate powróciły na swoje zwykłe miejsca pobytu. Spośród innych gatunków zniknęła grupa około 400 łysek. Grupę tę odnaleziono 1 km w górę jeziora od miejsca imprezy. Około 4 tygodnie po imprezie pierwsze zwierzęta pojawiły się ponownie w miejscu wydarzenia, gdzie ponownie zajęły swoje dawne miejsca odpoczynku i żerowania.
Fajerwerki nie powinny być używane w ogóle lub powinny być stosowane z umiarem, a nie odpalane już na kilka dni przed uroczystością.
Śmierć na stosie
Co roku niezliczone istoty, takie jak jeże, padalce, salamandry, ryjówki i ropuchy, giną w płomieniach ułożonych stert drewna. Suchy stos stanowi dla wielu dzikich zwierząt pozornie bezpieczne schronienie. Jednak wieczorem w Święto Narodowe nagły napływ ludzi blokuje każdą drogę ucieczki. Stos drewna staje się dla zwierząt płonącym piekłem, przed którym nie mogą uciec. Aby zapobiec zagnieżdżaniu się małych zwierząt w stertach drewna przeznaczonych na ogniska tradycyjne, powinny być one układane krótko przed spaleniem (np. dopiero w dniu palenia) – tak stwierdza ulotka informacyjna Szwajcarskiego ochrona zwierząt (STS). Wokół dużych ognisk już na początku układania drewna należy ustawić ogrodzenie ochronne. Można je szybko zamontować, a usuwa się je dopiero krótko przed podpaleniem, 1 do 2 godzin wcześniej.
Co mogą zrobić właściciele zwierząt w związku z fajerwerkami:
- Pomieszczenie powinno być zaciemnione, a telewizor lub radio włączone, aby w miarę możliwości odizolować się od hałasu z zewnątrz.
- Zwierzętom koniecznie należy zapewnić możliwość wycofania się w bezpieczne miejsce.
- Małym zwierzętom należy zapewnić dodatkowe kryjówki.
- Jedną z opcji uspokojenia nerwów zwierząt domowych są środki homeopatyczne lub krople z kwiatów Bacha. Konwencjonalne środki uspokajające powinny być stosowane tylko w wyjątkowych przypadkach i po konsultacji z lekarzem weterynarii.
- Jak pokazuje doświadczenie, na terenach wiejskich jest zazwyczaj spokojniej. Kto chce zrobić przyjemność swojemu psu, może opuścić z nim miasto na czas Święta Narodowego.
- Można przygotować specjalne smakołyki, aby przekazać psu, że hałas wiąże się z czymś pozytywnym. U psów, które nie miały jeszcze wielu doświadczeń z nocami fajerwerkowymi, może to pomóc zmniejszyć lęk.
- Spacer z psem 1 sierpnia powinien odbyć się po raz ostatni wczesnym wieczorem, aby nie znaleźć się z psem na dworze w najgłośniejszym momencie, czyli po zmroku.