Zwitserland als hekkensluiter wat beschermde gebieden betreft

In Scandinavië, in het Alpengebied en in delen van Zuid-Europa ontstaan nieuwe grote beschermde gebieden, waar ten minste een deel van het landschap aan het gebruik wordt onttrokken.

Deze gebieden bieden wilde dieren toevluchtsoorden waar zij hun natuurlijke gedrag kunnen uitleven, zonder permanent te worden bejaagd of verdreven.

Zwitserland daarentegen discussieert al jaren over kleinschalige patches, speciale regels en uitzonderingen, in plaats van een duidelijke strategie voor echte wildernis en grootschalige ecologische verbinding te ontwikkelen. Het resultaat is een lappendeken van deels overbenutte beschermde gebieden, waarin jachtbelangen, bosbouwkundig gebruik en toeristische ontsluiting vaak zwaarder wegen dan de behoeften van de wilde dieren. Bijzonder problematisch is dat juist gevoelige soorten zoals het edelhert, de gems of grote predatoren zelden grootschalige verstoringsarme zones aantreffen.

Tegelijkertijd verergert de biodiversiteitscrisis. In ons onderdeel Biodiversiteit documenteren wij hoe leefgebieden worden gefragmenteerd, hoe hobbyjacht en landgebruik op bedreigde soorten inwerken en hoe moeilijk de politiek het heeft met bindende doelen. Terwijl de EU zich op zijn minst formeel ambitieuze oppervlaktedoelen stelt en nieuwe beschermingscategorieën invoert, blijven de Zwitserse doelen vaak vaag of vrijblijvend en worden ze regelmatig niet gehaald. Terwijl EU-landen gemiddeld ongeveer een kwart van hun oppervlakte veiligstellen, komt Zwitserland, afhankelijk van de telmethode, slechts op ongeveer tien procent.

Juist in het Alpengebied wordt het verschil duidelijk zichtbaar: waar buurlanden nationale parken, wildrustzones en jachtvrije kerngebieden uitbreiden, blijft Zwitserland sterk inzetten op «gebruiksoptimalisatie» en jachttechnische sturing. Daarmee wordt het eigenlijke potentieel van beschermde gebieden ondermijnd: Wilde dieren moeten niet alleen overleven, maar in functionerende ecosystemen kunnen leven. Zolang beschermde gebieden in de eerste plaats worden behandeld als onderhandelingsobject tussen gebruikersgroepen, in plaats van als ruggengraat van een serieus bedoelde biodiversiteitsstrategie, blijft Zwitserland de hekkensluiter en betalen wilde dieren de prijs.