De wilde kat keert terug naar het Zwitserse middenland

Ze is nachtactief, extreem schuw en bijna nooit te zien. Wie 's nachts in de Jura of in het Argauer Middenland een zwervende kat waarneemt, staat misschien oog in oog met een van de zeldzaamste wilde katten van Europa: de Europese wilde kat, Felis silvestris. In de 18e eeuw werd ze tot schadelijk dier verklaard en bejaagd. In heel Europa werd de populatie drastisch teruggebracht. In Zwitserland gold ze een tijdlang als uitgestorven. Vandaag zwerft ze weer door onze bossen en is ze teruggekeerd naar het Middenland.

GPS-zenders in het kanton Vaud

In het kader van het wildekattenproject werden in de winter van 2026 wilde katten in het kanton Vaud voor wetenschappelijke doeleinden met GPS-zenders uitgerust. Doel van het project is meer te weten te komen over de verspreiding van de wilde kat in het Middenland, de hybridisatie en de gezondheidstoestand van de wilde katten.

Individuele dieren worden voorzien van GPS-halsbanden om hun bewegingen en habitatkeuze in detail te kunnen volgen. Bij het vangen en aanbrengen van de zenders worden alle dieren onderzocht en bemonsterd door dierenartsen van het FIWI van de Universiteit van Bern.

Populatie verdubbeld, maar bedreigd

De cijfers klinken op het eerste gezicht bemoedigend: het aantal wilde katten in de Zwitserse Jura is binnen tien jaar verdubbeld. Bij de eerste telling in 2008/2010 was 15 procent van de oppervlakte in de Jura bezet door wilde katten, bij de tweede telling in 2018/2020 was dat 31 procent. De populatie wordt geschat op meer dan 1000 individuen.

Toch geldt ze als potentieel bedreigde soort en is ze sinds 1962 beschermd. Hoewel de overgrote meerderheid van de wilde katten in Zwitserland in de Jura te vinden is, heeft de soort onlangs enkele nieuwe gebieden gekoloniseerd.

Het hybridisatieprobleem

Met de uitbreiding naar het Middelland groeit een gevaar dat moeilijker op te lossen is dan bejaging of verlies van leefgebied: de kruising met huiskatten. Het aandeel hybriden in de wildkattenpopulatie ligt momenteel op 15 procent. Het is denkbaar dat de hybridisatie in de toekomst zal toenemen, omdat de wildkat zich richting het Middelland uitbreidt en daar op bijzonder veel huiskatten stuit.

Hybride nakomelingen zijn vruchtbaar en lijken uiterlijk sterk op de wildkat. Alleen genetische analyses kunnen ze betrouwbaar onderscheiden. Wat op het eerste gezicht een succesverhaal lijkt, is bij nader inzien een wedloop tussen uitbreiding en genetische verwatering.

De wildkat is een beschermde predator zonder natuurlijke vijanden in Zwitserland. Haar grootste bedreiging is niet de recreatieve jacht, maar het versnipperde cultuurlandschap en de huiskat. Dat KORA in de winter van 2026 voor het eerst GPS-gegevens uit het kanton Vaud verzamelt, is een teken dat het onderzoek gelijke tred wil houden met de uitbreiding. Of dat lukt, zullen de komende jaren uitwijzen.