Kanton Zug: autoriteiten remmen vossenjacht af na studie

De Luzerner jurist Pascal Wolf heeft in meer dan twaalf kantons petities ingediend om de wetenschappelijke noodzaak van de vossenjacht te laten onderzoeken.

In het kanton Zug levert zijn verzoek van december 2025 (voorstel nr. 4032.1, dossiernummer DI DIS 58479-05) als enige kanton tot dusver een concreet resultaat op: Landammann Andreas Hostettler heeft op 19 juni 2026 namens de Directie van Binnenlandse Zaken schriftelijk bevestigd dat de Jachtcommissie tijdens haar vergadering van 16 juni 2026 kennis heeft genomen van de in opdracht gegeven studie van de wildonderzoekers van SWILD en eerste consequenties heeft besloten: de vossenjacht wordt niet langer proactief bevorderd, en de gegevensverzameling wordt voortaan consequenter opgesplitst naar jacht, schadebestrijding, bijzondere afschoten en valwild.

Wat de studie aantoont

De SWILD-studie (dr. Claudia Kistler / dr. Fabio Bontadina, mei 2026, 25 pagina's, in opdracht van het Amt für Wald und Wild van het kanton Zug) levert een meedogenloze inventarisatie. Kernbevinding: de in het kanton Zug toegepaste patentjacht op vossen vermindert noch de populatieomvang duurzaam, noch dijkt zij wildziekten in. Integendeel: bejaagde populaties compenseren verliezen door een verhoogde vruchtbaarheid van de moervossen, verbeterde overlevingskansen en immigratie uit aangrenzende gebieden.

In het kanton Zug werden tussen 2000 en 2025 jaarlijks gemiddeld 308 vossen geschoten (volgens het SWILD-rapport 2000–2025), met een sterk dalende tendens. De afname wordt volgens de studie niet verklaard door teruglopende populaties, maar door de afnemende bereidheid van de hobbyjagers om vossen te schieten. Betrouwbare populatiecijfers ontbreken: aangezien er geen systematische monitoring bestaat, dienen alle afleidingen uit afschot- en valwildgegevens met grote voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd.

Het voederen van wilde dieren als onderschat probleem

De jachtcommissie reageert op een andere bevinding van het onderzoek: het Amt für Wald und Wild (AFW) moet de bevolking in de toekomst actief informeren over de negatieve gevolgen van directe en indirecte voedering van wilde dieren. Vossen die door menselijke voedselbronnen worden aangetrokken, verliezen hun natuurlijke schuwheid en mijdingsgedrag, wat conflicten in bewoonde gebieden veroorzaakt of versterkt. De SWILD-onderzoekers wijten een aanzienlijk deel van het vossenbestand nabij bewoonde gebieden aan het voedselaanbod van antropogene oorsprong.

Het hondsdolheidsargument houdt geen stand

Het onderzoek weerlegt nogmaals expliciet het in jachtkringen herhaaldelijk aangevoerde ziekteargument. Bij de hondsdolheidsepidemie die Zwitserland in 1967 bereikte, faalden intensieve jacht en het vergassen van vossenholen. De doorslaggevende maatregel was een vanaf 1978 uitgevoerde orale vaccinatiecampagne, waardoor in 1999 hondsdolheidsvrijheid volgens WHO-criteria werd bereikt. Voor de vossenlintworm (Echinococcus multilocularis) toont een Frans onderzoek aan: ondanks een met 35 procent verhoogde jachtdruk steeg het besmettingspercentage in het bejaagde testgebied van 44 naar 55 procent, terwijl het in het minder bejaagde controlegebied constant bleef. Jonge vossen die door jachtdruk worden gemobiliseerd en gaten opvullen, dragen daarbij een hogere wormlast dan volwassen dieren.

Genève en Luxemburg als vergelijkingsmaatstaf

Twee praktijkvoorbeelden structureren het resultatengedeelte van het SWILD-onderzoek. In het kanton Genève, dat sinds 1974 afziet van milities en alleen staatswildbeheerders het recht geeft om te schieten, werden gedurende decennia aanzienlijk minder vossen gedood dan in het qua oppervlakte vergelijkbare kanton Zug, zonder merkbare verslechtering voor de landbouw of de volksgezondheid. In de laatste verslagperiode werden helemaal geen regulerende afschoten van vossen uitgevoerd.

In Luxemburg, waar de vossenjacht sinds 2015 verboden is, registreert volgens SWILD onder verwijzing naar de Luxemburgse veterinaire dienst de staatsveterinaire autoriteit sinds het verbod een daling van de prevalentie van de vossenlintworm. De Luxemburgse minister van Milieu stelde in 2024 vast: de controverse rond het verbod is grotendeels geluwd, omdat de gevreesde problemen simpelweg niet zijn opgetreden. Het onderzoek concludeert: een jachtverbod zou de vossenpopulatie in het kanton Zug naar alle waarschijnlijkheid niet merkbaar doen toenemen.

De schadebalans nuchter bekeken

Tussen 2012 en 2025 werden in het kanton Zug 67 gevallen van wildschade door vossen gemeld, met een totaalbedrag aan schadevergoeding van 28’088.70 frank. Dat komt neer op ongeveer 2’000 frank per jaar bij gemiddeld 5 gevallen. In 93,5 procent van de gevallen ging het om kippen; lammeren, schapen en kalveren maakten de rest uit. De onderzoekers van SWILD wijzen erop dat verliezen onder lammeren vaak overschat worden, omdat de doodsoorzaak zonder forensisch onderzoek moeilijk te bepalen is. Beschermende alternatieven zoals beveiligde omheiningen bij vrije uitlopen en kuddebeschermingshonden laten in wetenschappelijke studies betere resultaten zien dan het bejagen van predatoren.

Wat de commissie heeft besloten

Op basis van de studie neemt de jachtcommissie drie maatregelen: ten eerste het consequenter scheiden van de statistiekcategorieën (jacht, schadebestrijding, bijzondere afschot, valwild); ten tweede het afzien van proactieve bevordering van de vossenjacht, met focus op de randen van bebouwing en natuurgebieden; ten derde een voorlichtingscampagne van het AFW over het voederen van wilde dieren. Over eventuele verdergaande stappen wil de commissie tijdens haar volgende vergadering beslissen, zodra er een verbeterde gegevensbasis beschikbaar is.

Een volledig afzien van de vossenjacht staat in Zug daarmee weliswaar tot nu toe niet ter discussie, maar de studie ontneemt het narratief dat hobbyjacht op vossen wetenschappelijk noodzakelijk zou zijn, een officiële basis. Het kanton Genève laat zien hoe wildbeheer zonder hobbyjacht functioneert. Het dossier over de vossenjacht zonder feiten documenteert hoe jachtverenigingen de discussie tot nu toe hebben gedomineerd.