Een mysticus over de jacht en de macht

Een spiritueel leraar die in de 20e eeuw een wereldberoemde beweging stichtte, uitte zich herhaaldelijk scherp over twee figuren die hij als symptomen van dezelfde innerlijke ziekte beschouwde: de hobbyjager en de politicus.

Beiden zouden, zo luidde zijn stelling, macht over andere levende wezens zoeken omdat hun de toegang tot hun eigen bewustzijn ontbreekt.

De hobbyjager als lafaard

In een veelvuldig geciteerde lezing beschrijft de leraar een ontmoeting met een hobbyjager, die hij vraagt waarom hij doodt terwijl er genoeg voedsel is. Het antwoord «Het is een spel» wijst hij af, omdat het dier nooit heeft ingestemd met de regels van dat vermeende spel. Hij noemt het laf dat de hobbyjager zich achter een boom verstopt en met het geweer vanaf veilige afstand schiet, terwijl het dier geen enkele mogelijkheid heeft om zich te verweren. «Je bent een lafaard, zelfs met je wapen», zo formuleert hij het.

Voor hem is de jacht geen teken van kracht, maar de uitdrukking van een onbewuste, aangeboren destructiedrang die de mens met zich meedraagt als een kind dat zonder reden mieren doodtrapt. Beslissend is zijn uitspraak dat elk doden het eigen hart «tot steen» maakt, en dat een stenen hart spirituele groei verhindert omdat het de toegang tot het eigen wezen blokkeert. Goed en kwaad definieert hij daarbij niet via religie of wet, maar via bewustzijn: alles wat de ontwikkeling van het bewustzijn belemmert, is «zonde», alles wat die bevordert, «deugd». Omdat het doden van een dier volgens zijn logica de bewustwording blokkeert, valt de hobbyjacht voor hem ondubbelzinnig in de categorie van het ethisch verwerpelijke.

Deze inschatting stemt overeen met observaties die op ons platform vanuit psychologisch oogpunt zijn gedocumenteerd. Meer daarover in onze bijdrage Hobbyjagers in de psychoanalyse.

De politicus als zieke geest

Nog harder is zijn oordeel over politici. Hij noemt hen letterlijk «geestelijk ziek» en lijdend aan een minderwaardigheidscomplex, dat zij proberen te compenseren door de jacht op macht. Politiek is voor hem «niets anders dan een egospel», en de mensheid is het slachtoffer van machtszoekers wier enige levensambitie hun eigen ego is.

Bijzonder indringend is zijn beeld van de boom: wie de bladeren snoeit, verandert niets; men moet naar de wortels, maar juist daar zitten de politici, de georganiseerde religies en de oude denkpatronen stevig geworteld. Daarom kan volgens zijn overtuiging geen enkele politicus ooit revolutionair of radicaal zijn, omdat «radicaal» letterlijk «de wortels betreffend» betekent. De politicus snoeit echter alleen bladeren, terwijl echte radicaliteit alleen door verlichting en meditatie te bereiken is.

Hij ging zelfs zo ver te beweren dat er nog nooit een verlichte politicus is opgestaan, omdat de dimensie van de politiek fundamenteel tegengesteld is aan die van de verlichting. Een politicus is per definitie een opportunist zonder echte principes, die alleen over principes spreekt om mensen te misleiden. Macht zelf beschrijft hij als een verslaving van de onbewusten: «Geen creatief, intelligent mens zoekt macht. Geen intelligent mens heeft er belang bij anderen te domineren.»

De alliantie van priesters en politici

Een centraal motief in zijn kritiek is de stelling van een zwijgende medeplichtigheid tussen religieuze en politieke machthebbers. Beide zouden de wereld onder elkaar hebben verdeeld: het wereldlijke leven behoort aan de politicus, het innerlijke leven aan de priester, en beide steunen elkaar om de mensen in afhankelijkheid te houden. «De priesters en de politici hebben altijd samengespannen tegen de mensheid», staat er in zijn geschriften, «zij hebben de zaken onder elkaar verdeeld.»

Dit verband tussen jachtkritiek en machtskritiek is bij hem geen toeval: beide houdingen komen voort uit dezelfde grondovertuiging, namelijk dat heerschappij over zwakkere levende wezens, of het nu dier of mens is, een teken is van onbewuste angst en niet van kracht. Wie bewustzijn ontwikkelt, zo is zijn boodschap, heeft op een zeker moment noch wapen noch ambt nodig om zichzelf te voelen.

Deze zienswijze sluit aan bij een lange traditie van kritische stemmen over de jacht, van Kant tot Jane Goodall. Een uitgebreide verzameling van deze stemmen vind je in ons artikel «Citaten over de jacht».