Modeltekst: Jachtverbod naar het voorbeeld van Genève
Het kanton Genève laat al decennialang zien dat het afzien van hobbyjacht mogelijk is en dat noch de veiligheid, noch de landbouw, noch de biodiversiteit daaronder lijden. Integendeel: privéjacht is verboden, de regulering van wilde dieren ligt bij de wildhoeders in staatsdienst, die doelgericht en onder duidelijke verantwoordelijkheid van de gemeenschap handelen.
1. Motie
De regeringsraad wordt opgedragen om de Grote Raad een voorstel voor te leggen tot wijziging van de wet op de jacht en de bescherming van wilde dieren (………), de wet op het bos en de natuur (………) en andere relevante regelgeving, waarmee in het kanton (………) de hobbyjacht stapsgewijs wordt afgeschaft en vervangen door een professioneel beheer van wilde dieren naar het voorbeeld van het kanton Genève. De wetsherziening dient in het bijzonder te waarborgen,
- dat er een concept wordt uitgewerkt voor de omschakeling van het huidige patent- of revierjachtsysteem naar een door de staat verantwoord beheer van wilde dieren, dat
- de afschaffing van de particuliere jachtuitoefening op zoogdieren en vogels voorziet
- een bindend stappenplan met pilotregio's, overgangsbepalingen en een einddatum voor de hobbyjacht bevat.
- dat na afloop van de overgangstermijn overheidsmatige ingrepen in de populaties van wilde dieren (in het bijzonder afschot wegens wildschade, verkeersveiligheid, dierziekten of dierenleed) uitsluitend door kantonnale wildhoeders of andere daartoe overheidsmatig gemachtigde vakmensen worden uitgevoerd, vergelijkbaar met het systeem in het kanton Genève.
- dat de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de kantonnale wildhoede zodanig worden gedefinieerd, dat
- regulering van wilde dieren duidelijk gescheiden is van het vrijetijdsdomein
- inzetten worden gebaseerd op navolgbare criteria zoals schadepreventie, verkeersveiligheid en dierenwelzijn
- de gebruikte methoden voldoen aan de stand van ethiek, techniek en veiligheid (bijvoorbeeld de inzet van nachtzicht- en warmtebeeldtechniek om misschoten en ongevallen te minimaliseren, zoals dit in Genève wordt toegepast).
- dat niet-letale maatregelen systematisch voorrang krijgen boven letale ingrepen, namelijk
- beschermingsmaatregelen in de landbouw (omheiningen, schrikdraad, verjaging, aanpassing van gewassen)
- maatregelen in het bos volgens bos-wild-concepten
- eventueel verdere innovatieve instrumenten voor vruchtbaarheidscontrole of verjaging, zoals deze in de discussie rond herten en andere soorten reeds beproefd of onderzocht worden.
- dat de financiering van het nieuwe systeem transparant wordt geregeld, in het bijzonder
- de huidige jachtpatent- of revierinkomsten door geschikte, sociaal verantwoorde instrumenten worden vervangen
- de kosten van het beheer van wilde dieren en de schadepreventie navolgbaar worden weergegeven en met de huidige situatie (hobbyjacht plus vergoedingen) worden vergeleken
- de regeringsraad uiteenzet of er naar het voorbeeld van Genève met de bestaande functies van wildhoeders gewerkt kan worden of dat deze aangepast kunnen worden.
- dat de regeringsraad een rapport voorlegt dat
- de ervaringen van het kanton Genève met het jachtverbod sinds 1974 samenvat (ontwikkeling van de wildbestanden, biodiversiteit, schade in land- en bosbouw, kosten, acceptatie onder de bevolking)
- de huidige situatie in het kanton (………) daarmee vergelijkt
- aantoont welke aanpassingen van het federale recht noodzakelijk of zinvol zouden zijn om een model naar het voorbeeld van Genève kantonoverstijgend te verankeren.
- dat het kanton (………) zich op federaal niveau en in interkantonale gremia ervoor inzet dat
- professioneel wildbeheer door staatswildhoeders als gelijkwaardig of superieur alternatief voor de hobbyjacht wordt erkend
- de wettelijke grondslagen zo verder worden ontwikkeld dat kantons met een jachtverbod voor hobbyjaagsters en hobbyjagers geen financiële of organisatorische nadelen hebben ten opzichte van kantons waar wordt gejaagd.
De regeringsraad houdt in zijn voorstel rekening met de noodzakelijke overgangsbepalingen, met name voor bestaande jachtpachten, reeds verleende vergunningen, lopende jachtplanningen en de sociaal verantwoorde reductie van het bestaande aantal hobbyjagers.
2. Korte motivering
Het kanton Genève kent sinds 1974 een algemeen jachtverbod voor particuliere jaagsters en jagers. De bevolking heeft in een volksstemming besloten de militiejacht op zoogdieren en vogels op te geven. Sindsdien ligt het recht om wilde dieren te schieten bij de staat: afschot gebeurt door kantonaal aangestelde wildhoeders in het kader van een door de overheid verantwoord wildbeheer.
De balans na meerdere decennia is opmerkelijk:
- De biodiversiteit heeft zich positief ontwikkeld, veel wildbestanden zijn gestabiliseerd of toegenomen. Analyses tonen aan dat vooral watervogels en andere kwetsbare soorten profiteren van de jachtvrije rust.
- Conflictsoorten zoals wilde zwijnen worden door gerichte, professioneel geplande afschoten gereguleerd. De dieren worden tijdens afgebakende acties door wildhoeders gedood, in plaats van gedurende het hele jachtseizoen door een groot aantal hobbyjagers bejaagd te worden.
- In Genève worden moderne technische hulpmiddelen zoals lichtversterkers en infraroodapparatuur ingezet. Afschot vindt gecontroleerd 's nachts plaats. Dat verhoogt de trefzekerheid, vermindert verstoring en verkleint het ongevalsrisico in vergelijking met de overdag gangbare hobbyjacht.
Daarmee weerlegt Genève centrale verhalen van de jachtlobby: noch stort de landbouw in, noch nemen wildschades onvermijdelijk explosief toe wanneer particuliere jagers wegvallen. Doorslaggevend is niet het aantal gewapende personen in het bos, maar een planmatig, professioneel beheer met duidelijke doelen en verantwoordelijkheden.
Tegelijk versterkt het Genève-systeem grondbeginselen van een moderne rechtsstaat:
- Hoogheidsmatige ingrepen in wildbestanden zijn een taak van de gemeenschap en niet van particuliere vrijetijdsgroepen.
- De bevolking kan politieke verantwoordelijkheid en controle uitoefenen, omdat het beheer via democratisch gelegitimeerde instanties verloopt.
- Dierenwelzijn, veiligheid en natuurbeschermingsbelangen laten zich beter coördineren wanneer niet jachtverenigingen, maar openbare vakdiensten de leiding hebben.
Het kanton (………) staat net als andere kantons voor grote uitdagingen: terugkeer van grote predatoren, klimaatcrisis, toenemend recreatief gebruik, conflicten rond bos, landbouw en biodiversiteit. Een jachtsysteem dat berust op hobbyjacht met patenten of jachtgebieden is historisch gegroeid, maar niet noodzakelijkerwijs het beste antwoord op deze uitdagingen.
Volgens het federale recht hoeft geen enkel kanton in Zwitserland de hobbyjacht te voorzien. Het is het recht van de kantons om te beslissen of de jacht wordt toegestaan of niet. Besluit een kanton tegen of zelfs maar gedeeltelijk tegen de jacht, dan kan het dit volgens de federale grondwet vrij doen. Het kanton Genève heeft al lang voor deze voorbeeldige weg gekozen.
Genève toont aan dat een andere weg mogelijk is: een wildbeleid zonder hobbyjacht, maar met gerichte ingrepen door wildhoeders, duidelijke concepten en hoge transparantie. Na vijftig jaar ervaring staat dit model niet meer aan het begin, maar biedt het een solide basis voor andere kantons die hun jachtordening grondig willen moderniseren.
Met de voorliggende motie wordt de regeringsraad niet opgeroepen om Genève klakkeloos te kopiëren. Hij dient veeleer:
- de ervaringen van het kanton Genève systematisch te evalueren
- een eigen, op de omstandigheden in het kanton (………) afgestemd concept voor een professioneel wildbeheer zonder hobbyjacht uitwerken
- aantonen hoe een sociaal aanvaardbare, rechtmatige en betaalbare overstap in meerdere stappen kan worden gerealiseerd.
Zo kan het kanton (………) een pionier worden van een eigentijds wildrecht, dat dierenwelzijn, veiligheid, biodiversiteit en democratische controle over gewapende ingrepen in de natuur centraal stelt.