Energetyka wiatrowa kontra dzikie zwierzęta: Europa hamuje rozbudowę

W kwietniu 2025 roku francuski sąd nakazał kilkumiesięczne wstrzymanie pracy farmy wiatrowej Bernagues w departamencie Hérault na czas okresu lęgowego i wędrówek, po tym jak potwierdzono śmierć orła przedniego w wyniku zderzenia z turbiną.

Operator Energie Renouvelable du Languedoc (ERL) został skazany na karę grzywny w wysokości 200’000 euro. Zaledwie dwa dni wcześniej również pobliska farma wiatrowa w Aumelas została skazana na wstrzymanie działalności, połączone z karą grzywny w wysokości 5 milionów euro nałożoną na EDF Renewables.

Wyroki te wpisują się w decyzję sądu apelacyjnego w Nîmes z grudnia 2023 roku, który nakazał całkowite rozebranie farmy wiatrowej Bernagues z siedmioma turbinami, ponieważ pozwolenie na budowę wydano mimo niewystarczającej oceny oddziaływania na środowisko. Farma wiatrowa znajdowała się w krajobrazie kulturowym chronionym przez UNESCO. Badanie opublikowane w Ecological Applications pokazuje ponadto, że roczna śmiertelność orłów przednich spowodowana przez elektrownie wiatrowe przekracza już próg, powyżej którego populacje nie są w stanie się odbudować.

W Szwajcarii problem jest również udokumentowany: w Jurze Berneńskiej w 2022 roku orzeł przedni zginął na turbinie wiatrowej, co zagraża całej populacji jurajskiej.

Prawdziwe koszty: raport ONZ studzi euforię

Raport Organizacji Narodów Zjednoczonych na temat całkowitych kosztów energii wiatrowej ukazuje powszechne kalkulacje w innym świetle. Jeśli weźmie się pod uwagę nie tylko koszty wytworzenia przy turbinie, lecz uwzględni rzeczywiste koszty systemowe aż do gniazdka, w tym rozbudowę sieci, infrastrukturę magazynowania, redysponowanie i moce rezerwowe, bilans wypada zdecydowanie mniej korzystnie. W Niemczech same koszty zarządzania ograniczeniami sieciowymi wyniosły w 2025 roku około 2,7 miliarda euro.

W Szwajcarii około 40 dużych instalacji wytwarza zaledwie 140 GWh energii wiatrowej, co odpowiada 0,3 procent zapotrzebowania na prąd. Mapy wiatru dowodzą, że Szwajcaria należy do najsłabiej wietrznych obszarów Europy. Bez wiatru turbiny nie produkują nic, bez względu na to, ile ich jest.

BayWa r.e.: Gdy pogoń za zyskiem kończy się kryzysem

Przypadek BayWa r.e. jest przykładowym obrazem strukturalnych problemów branży energetyki wiatrowej. Energetyczna spółka córka monachijskiego handlowca rolniczego i budowlanego BayWa odnotowała w 2024 roku stratę operacyjną w wysokości 732 milionów euro. Cały koncern zamknął rok stratą 1,6 miliarda euro. W planie naprawczym ziewa dziura wynosząca 2,7 miliarda euro.

Model biznesowy polegający na rozwijaniu parków solarnych i wiatrowych z kapitału obcego, a następnie ich odsprzedaży, sprawdzał się w okresie niskich stóp procentowych. Rosnące stopy procentowe, spadające ceny prądu oraz wstrzymanie amerykańskich dotacji przez administrację Trumpa doprowadziły do zawalenia się tego domku z kart. W marcu 2026 roku BayWa r.e. musiała ponownie znacząco obniżyć swoją prognozę wyników. Przypadek ten pokazuje: rzekomo zielona transformacja energetyczna jest w wielu przypadkach pogonią za zyskiem kosztem ogółu społeczeństwa i przyrody.

Energetyka wiatrowa na lądzie: ciche masakry bioróżnorodności

Coraz więcej wyników badań naukowych dowodzi katastrofalnego wpływu energetyki wiatrowej na bioróżnorodność. Według badania opublikowanego w Nature Reviews Biodiversity w samych krajach o wysokim zagęszczeniu energetyki wiatrowej instalacje te zabijają rocznie około miliona nietoperzy. Niemiecka Fundacja Dzikich Zwierząt szacuje roczne straty w Niemczech na nawet 250’000 nietoperzy i 12’000 ptaków drapieżnych.

Nietoperze giną przy tym nie tylko w wyniku bezpośredniej kolizji, ale również wskutek barotraumy: różnica ciśnień na łopatach wirnika powoduje pękanie ich płuc. Według NABU ofiarami turbin wiatrowych padają przede wszystkim borowiec wielki, karlik większy i karlik malutki. Ponieważ nietoperze rodzą tylko jedno do dwóch młodych rocznie, takie straty mogą lokalnie zagrażać przetrwaniu populacji.

W Szwajcarii ekspert ze stacji ornitologicznej znalazł w ciągu zaledwie dwóch dni w czerwcu 2022 roku aż 86 zabitych ptaków w parku wiatrowym Gotthard. Polskie badanie wykazało ponadto, że duży park wiatrowy wywołuje u saren wyższy poziom stresu niż stała obecność wilków.

Francja ogłasza koniec rozbudowy energetyki wiatrowej na lądzie

Wraz z przedstawionym w lutym 2026 roku dokumentem PPE3 (Programmation Pluriannuelle de l’Électricité) Francja zapoczątkowała zmianę kierunku polityki energetycznej. Cele rozbudowy lądowej energetyki wiatrowej skorygowano do 35–40 GW do roku 2035. Nacisk kładzie się teraz na odnowę istniejących instalacji zamiast na budowę nowych na obszarach o silnym sprzeciwie. Również cele dla energetyki morskiej zredukowano z 18 do 15 GW.

Już w marcu 2024 roku francuska Rada Stanu w historycznej decyzji uznała wszystkie dekrety zezwalające na budowę lądowych parków wiatrowych za niezgodne z prawem, ponieważ wcześniej nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko. Francja stawia natomiast na budowę 14 nowych elektrowni jądrowych do roku 2050. Według stanu na 2025 rok we Francji stoi około 9’000 turbin wiatrowych.

Berlin hamuje rozwój energetyki wiatrowej

Również w Niemczech rysuje się spowolnienie, choć z innych powodów. Pomimo rekordowej liczby pozwoleń na ponad 3’300 nowych turbin wiatrowych w roku 2025 o mocy 20’765 MW, faktyczny przyrost pozostaje w tyle za celami ustawowymi. Cel EEG na poziomie 84 GW do końca 2026 roku, przy obecnej zainstalowanej mocy około 65 GW, prawdopodobnie zostanie wyraźnie niespełniony.

Zwrot ma również podłoże geopolityczne: prezydent USA Trump w lipcu 2025 roku zniósł wszystkie ulgi podatkowe dla energii odnawialnej, co mocno uderzyło w międzynarodowych deweloperów projektów. Nowy układ polityczny w Berlinie prawdopodobnie nie będzie już tak konsekwentnie egzekwował bezwzględnego pierwszeństwa energetyki wiatrowej przed ochroną gatunków, jak czynił to poprzedni rząd.

Flumserberg: zbyt mało wiatru dla szwajcarskich Alp

W Szwajcarii w lutym 2026 roku koncern energetyczny Axpo potwierdził zakończenie projektu elektrowni wiatrowej na Flumserbergu. Po ponad roku intensywnych pomiarów było jasne: potencjał wiatru jest poniżej progu opłacalnej ekonomicznie eksploatacji. Planowanych sześć dużych turbin wiatrowych o wysokości do 210 metrów spowodowałoby masową zmianę krajobrazu w alpejskim wysokogórskim otoczeniu oraz miałoby negatywny wpływ na gospodarkę turystyczną.

IG Sardona Gegenwind oraz Freie Landschaft Schweiz z zadowoleniem przyjęły tę decyzję i zażądały natychmiastowego zaprzestania kolejnego projektu w St. Margrethenberg. Przypadek Flumserbergu pokazuje przykładowo to, co IG Wild beim Wild krytykuje od dawna: mapy wiatrów dowodzą, że Szwajcaria jest obszarem o jednych z najsłabszych wiatrów w całej Europie. Strategia energetyczna państwa opiera się na rozbudowie, która w wielu lokalizacjach jest po prostu niewykonalna.

Ochrona dzikich zwierząt zamiast ideologii energetyki wiatrowej

Tych siedem wydarzeń tworzy jasny obraz: polityczne i ekonomiczne podstawy nieokiełznanej rozbudowy energetyki wiatrowej na lądzie ulegają erozji. Sądy coraz częściej uznają, że ochrona różnorodności biologicznej nie może ustępować interesom gospodarczym. Szwajcaria, i tak będąca pod względem ochrony gatunków na szarym końcu Europy, nie może sobie pozwolić na poświęcenie ostatnich ostoi orła przedniego, nietoperzy i ptaków drapieżnych na rzecz turbin wiatrowych, które w większości lokalizacji są ekonomicznie nieopłacalne.

Lasy i skraje lasów są niezbędnymi siedliskami dla dzikich zwierząt w naszym już intensywnie wykorzystywanym krajobrazie kulturowym. Ze względu na ochronę gatunków i przyrody muszą być one bezwzględnie wolne od instalacji energetyki wiatrowej. Alternatywy, takie jak energia jądrowa nowej generacji oraz rozbudowa fotowoltaiki na dachach i powierzchniach utwardzonych, oferują rozwiązania, które dostarczają prąd, nie zabijając dzikich zwierząt.

Dalsze artykuły na wildbeimwild.com

• Elektrownie wiatrowe a dzikie zwierzęta: czysta energia w konflikcie
• Francuski sąd zatrzymuje energetykę wiatrową
• Wpływ elektrowni wiatrowych na środowisko: zagrożenia związane z PFAS dla dzikich zwierząt
• Morskie farmy wiatrowe: ryzyko dla ekosystemu
• Energetyka wiatrowa a fauna morska: brak harmonijnego współistnienia

Źródła

• Sąd Apelacyjny w Nîmes, wyrok z grudnia 2023 roku w sprawie rozbiórki farmy wiatrowej Bernagues
• Tribunal Correctionnel, wyrok z kwietnia 2025 roku w sprawie wyłączenia farmy wiatrowej Bernagues (kolizja orła przedniego)
• EDF Renewables, kara 5 mln euro, farma wiatrowa Aumelas, kwiecień 2025
• Katzner et al., «Impacts of onshore wind energy generation on biodiversity», Nature Reviews Biodiversity
• Voigt, C.C., «Wind turbines without curtailment produce large numbers of bat fatalities», Leibniz-IZW Berlin
• Deutsche Wildtier Stiftung: Badanie obszarów ochrony ptaków i elektrowni wiatrowych
• NABU: Nietoperze i turbiny wiatrowe, zagrożenie kolizją
• PPE3 (Programmation Pluriannuelle de l’Électricité), Francja, luty 2026
• Rada Stanu Francji, wyrok z 8 marca 2024 unieważniający pozwolenia na elektrownie wiatrowe
• BayWa AG, raport roczny 2024: strata 1,6 mld euro
• BayWa r.e., obniżenie prognozy wyników, pv magazine, 11 marca 2026
• Axpo, komunikat prasowy z 18 lutego 2026: wstrzymanie farmy wiatrowej Flumserberg
• Federalny Urząd ds. Energii (BFE), Energia wiatrowa Szwajcaria
• Bundesnetzagentur, zarządzanie przeciążeniami sieci 2025