Beschermingsbos: hobbyjacht schept problemen in plaats van oplossingen

De schuld ligt niet alleen bij de herten, maar bij een misleid beleid dat al decennialang inzet op de verkeerde «regulatoren»: de hobbyjagers.

Elk jaar worden in Ticino zo'n 3000 herten en gemzen doodgeschoten. Dat is bijna de helft van alle hoefdieren in het kanton. Als de hobbyjacht werkelijk zou leveren wat ze belooft, zou het bos allang opgelucht moeten ademhalen. Maar het tegendeel is waar: jonge bomen worden nog steeds afgevreten, de bodem erodeert, dure hekken moeten worden opgericht.

De waarheid is ongemakkelijk: de hobbyjacht functioneert niet als regulering. Het is een bloederig ritueel dat de populaties kunstmatig hoog houdt, om ook het volgende jaar weer voldoende wild voor de geweren te krijgen. De hobbyjacht betekent niet minder herten, maar meer geboorten. Sociale structuren worden gemanipuleerd en vernietigd. Ook de wildezwijnenplaag in het kanton Ticino is zelf veroorzaakt. Wilde zwijnen leven in rotten met een duidelijke hiërarchie. Worden ervaren leidzeugen (leidende moederdieren) geschoten, dan stort de structuur in. Wat overblijft zijn veel jonge zeugen, die zich sneller en vaak gelijktijdig voortplanten. Wilde zwijnen zijn extreem aanpassingsbaar. Worden ze sterk bejaagd of verstoord, dan reageren ze met verhoogde vruchtbaarheid (het zogenoemde compensatie-effect). Zelfs zeer jonge zeugen kunnen dan vroeg drachtig worden. Sterke jachtdruk leidt ertoe dat rotten onberekenbaarder worden, hun activiteitsperioden naar de nacht verleggen en nieuwe leefgebieden ontsluiten. Zijn ze in het bos, dan kan men ze beter met rust laten.

Het edelhert, dat we tegenwoordig haast vanzelfsprekend in het bergbos aantreffen, is historisch gezien geen klassiek bosdier en oorspronkelijk ook niet in de hooggebergten thuis. Het verblijft daar alleen ter bescherming tegen de hobbyjacht. Het edelhert was in Europa vooral een dier van open landschappen, steppen en lichtdoorlaten bossen. De sterke jachtdruk heeft het hert naar de randgebieden gedrongen. Dat het edelhert tegenwoordig in veel Alpenkantons (bv. Graubünden, Wallis, Tessin) massaal in het bos voorkomt, is geen pure natuur, maar het gevolg van de hobbyjacht.

De economische waarde van de beschermende werking van de bossen wordt geschat op ongeveer 4 miljard frank per jaar. Volgens de vakdienst beschermingsbos staat er voor het domein beschermingsbos volgens de financiële planning van de bondsstaat in totaal ongeveer 58 miljoen frank per jaar ter beschikking. Andere bronnen vermelden dat de daadwerkelijk uitbetaalde bedragen van bondsstaat en kantons bijvoorbeeld in het jaar 2020 iets meer dan 160 miljoen frank bedroegen.

Terwijl de hobbyjacht vaak wordt verkocht als een gratis dienst voor de regulering van de populatie, draagt het publiek de gevolgkosten (beschermingsmaatregelen, hekken, herbebossing, preventie van natuurgevaren).

In regio's zoals Tessin speelt ook het beeld van de intacte natuur voor het toerisme een rol. Een bos dat door wildvraat gedegradeerd lijkt, verzwakt dit imago.

De wolf is ongewenst omdat hij werkt

En dat terwijl er allang een oplossing bestaat die geen frank kost: de wolf. Hij jaagt efficiënt, het hele jaar door, en dwingt herten ertoe hun gedrag te veranderen. Bossen krijgen daardoor een kans op herstel. De wolf doet wat hobbyjagers al jaren alleen maar beweren — hij reguleert echt.

Vakbijdragen benadrukken dat het Zwitserse bos van de wolf kan profiteren, omdat hij wildpopulaties vermindert en de vraatlast verlaagt; ngo's zoals IG Wild beim Wild wijzen al jaren op positieve effecten voor de bosverjonging bij een hoge hertenpopulatie.

Maar in plaats van deze natuurlijke helper te verwelkomen, wordt hij systematisch vervolgd. Politiek wordt alles in het werk gesteld om hem klein te houden, onder andere omdat hij het verdienmodel van de hobbyjacht bedreigt. Een wolf vreet immers geen jachtvergunningen en geen trofeeën. Jachtverenigingen hebben historisch gezien grote invloed op wetgeving en vergunningen. In veel kantons zitten miserabel opgeleide hobbyjagers met een uiterst twijfelachtige ethische hygiëne op politieke en bestuurlijke sleutelposities, wat hervormingen bemoeilijkt.

In plaats van de natuurlijke kringloop toe te laten, worden bij de Monte Generoso en elders voor miljoenen franken hekken opgericht. Belastinggeld vloeit om de gevolgen te verhullen van een jachtbeleid dat al jaren faalt.

Sonderjagden 2025: Mehr Abschüsse statt Wolf

De paradox is grotesk: te veel herten voor de bossen en tegelijkertijd het afschieten van wolven, die precies dit probleem zouden verzachten. De wolf is sterk symbolisch beladen (sprookjes, mythen, angsten). De afwijzing is vaak emotioneel sterker dan zakelijk onderbouwd.

De jachtwet in Zwitserland berust in de kern op een model uit de 19e eeuw. Wilde dieren gelden op veel plaatsen nog steeds als een te beheren hulpbron, niet als onderdeel van een ecosysteem.

De hobbyjacht schept problemen die ze beweert op te lossen. Ze houdt de dierenpopulaties kunstmatig hoog, verstoort het evenwicht van de natuur en verslindt overheidsgeld. Zolang politiek en jachtlobby deze kringloop in stand houden, worden de bossen ook in Ticino niet gezonder, maar zieker.

Het is tijd om de hypocrisie te beëindigen: niet de herten bedreigen onze bossen, maar het jachtsysteem dat ze misbruikt.

Verdere artikelen

• Wolven onder spervuur: hoe het Zwitserse jachtbeleid wetenschap en ethiek negeert
• Beschermingsbos: hobbyjacht schept problemen die ze beweert op te lossen
• De wolf is niet het probleem – hij is de oplossing
• Bosomvorming: wegen naar veerkrachtige gemengde bossen in het aangezicht van de jacht
• Bosomvorming bij de Lukmanierpas
• Jacht is niet de oplossing voor bosomvorming
• Hobbyjagers helpen de bosomvorming niet
• Het conflict tussen bosbouw, jacht en wilde dieren