Windenergie versus wilde dieren: Europa remt de uitbouw af

In april 2025 gelastte een Franse rechtbank een stillegging van meerdere maanden tijdens het broed- en trekseizoen van het windpark Bernagues in het departement Hérault, nadat de dood van een steenarend door een botsing met een turbine was bevestigd.

De exploitant Energie Renouvelable du Languedoc (ERL) werd veroordeeld tot een geldboete van 200’000 euro. Slechts twee dagen daarvoor was ook het nabijgelegen windpark in Aumelas tot stillegging veroordeeld, gekoppeld aan een boete van 5 miljoen euro tegen EDF Renewables.

Deze uitspraken sluiten aan bij de beslissing van het hof van beroep van Nîmes van december 2023, dat de volledige afbraak van het windpark Bernagues met zeven turbines gelastte, omdat de bouwvergunning ondanks een ontoereikende milieubeoordeling was verleend. Het windpark bevond zich in een door de UNESCO beschermd cultuurlandschap. Een in Ecological Applications gepubliceerde studie toont bovendien aan dat het jaarlijkse sterftecijfer van steenarenden door windenergie-installaties al de drempelwaarde overschrijdt waarboven de populaties zich niet meer kunnen herstellen.

In Zwitserland is het probleem eveneens gedocumenteerd: in de Berner Jura kwam in 2022 een steenarend om het leven aan een windturbine, wat de hele Jura-populatie in gevaar brengt.

De werkelijke kosten: VN-rapport temt de euforie

Een rapport van de Verenigde Naties over de totale kosten van windenergie werpt een ander licht op de gangbare berekeningen. Wanneer niet alleen de productiekosten bij de turbine worden bekeken, maar de werkelijke systeemkosten tot aan het stopcontact worden meegerekend, waaronder netuitbreiding, opslaginfrastructuur, redispatch en back-upcapaciteiten, valt de balans aanzienlijk ongunstiger uit. In Duitsland bedroegen alleen al de kosten voor het beheer van netcongestie in 2025 ongeveer 2,7 miljard euro.

In Zwitserland produceren ongeveer 40 grote installaties slechts 140 GWh windstroom, wat overeenkomt met 0,3 procent van de stroombehoefte. Windkaarten tonen aan dat Zwitserland tot de windarmste gebieden van Europa behoort. Zonder wind produceren turbines niets, hoeveel het er ook zijn.

BayWa r.e.: Wanneer de winstjacht in een crisis eindigt

De zaak BayWa r.e. illustreert de structurele problemen van de windenergiebranche bij uitstek. De energiedochter van de Münchense handelaar in landbouw- en bouwmaterialen BayWa noteerde in 2024 een operationeel verlies van 732 miljoen euro. Het hele concern sloot af met een min van 1,6 miljard euro. In het saneringsplan gaapt een gat van 2,7 miljard euro.

Het bedrijfsmodel om met vreemd vermogen zonne- en windparken te ontwikkelen en door te verkopen, werkte in de periode van lage rentes. Stijgende rentes, dalende stroomprijzen en de stopzetting van de Amerikaanse subsidies door de regering-Trump brachten het kaartenhuis tot instorting. In maart 2026 moest BayWa r.e. haar resultaatprognose opnieuw aanzienlijk verlagen. De zaak toont aan: de vermeende groene energietransitie is in veel gevallen een winstjacht ten koste van de gemeenschap en de natuur.

Windenergie op land: een stille slachting van de biodiversiteit

Steeds meer wetenschappelijke bevindingen tonen de verwoestende gevolgen van windenergie voor de biodiversiteit aan. Volgens een studie in Nature Reviews Biodiversity worden alleen al in landen met een hoge windenergiedichtheid jaarlijks ongeveer een miljoen vleermuizen door de installaties gedood. De Deutsche Wildtier Stiftung becijfert de jaarlijkse verliezen in Duitsland op tot 250’000 vleermuizen en 12’000 roofvogels.

Vleermuizen sterven daarbij niet alleen door directe botsing, maar ook door barotrauma: het drukverschil aan de rotorbladen laat hun longen knappen. Volgens NABU komen vooral de rosse vleermuis, de ruige dwergvleermuis en de gewone dwergvleermuis bij windturbines om het leven. Aangezien vleermuizen slechts één tot twee jongen per jaar krijgen, kunnen dergelijke verliezen lokaal de populatie bedreigen.

In Zwitserland vond een expert van het Vogeltrekstation op slechts twee dagen in juni 2022 maar liefst 86 doodgeslagen vogels in het Windpark Gotthard. Een Poolse studie toonde bovendien aan dat een groot windpark bij reeën meer stress veroorzaakt dan de permanente aanwezigheid van wolven.

Frankrijk kondigt het einde van de uitbreiding van windenergie op het land aan

Met de in februari 2026 gepresenteerde PPE3 (Programmation Pluriannuelle de l'Électricité) heeft Frankrijk een koerswijziging in het energiebeleid ingezet. De uitbreidingsdoelen voor onshore windenergie werden bijgesteld naar 35 tot 40 GW tegen 2035. De nadruk ligt nu op de vernieuwing van bestaande installaties in plaats van op nieuwbouw in gebieden met sterke weerstand. Ook de offshore-doelen werden teruggebracht van 18 naar 15 GW.

Al in maart 2024 had de Franse Raad van State in een historische beslissing alle vergunningsbesluiten voor onshore windparken onrechtmatig verklaard, omdat vooraf geen milieueffectrapportage was uitgevoerd. Frankrijk zet in plaats daarvan in op de bouw van 14 nieuwe kerncentrales tegen 2050. Anno 2025 staan er in Frankrijk ongeveer 9’000 windturbines.

Berlijn trapt op de rem bij windenergie

Ook in Duitsland tekent zich een vertraging af, zij het om andere redenen. Ondanks een vergunningsrecord van meer dan 3’300 nieuwe windturbines in 2025 met een vermogen van 20’765 MW blijft de daadwerkelijke uitbreiding achter bij de wettelijke doelen. Het EEG-doel van 84 GW tegen eind 2026 zal met momenteel ongeveer 65 GW geïnstalleerd vermogen naar verwachting ruimschoots niet worden gehaald.

De ommekeer heeft ook geopolitieke oorzaken: de Amerikaanse president Trump schrapte in juli 2025 alle belastingvoordelen voor hernieuwbare energie, wat internationale projectontwikkelaars hard trof. De nieuwe politieke constellatie in Berlijn zal de onvoorwaardelijke voorrang van windenergie boven soortenbescherming wellicht niet meer zo consequent doordrukken als onder de vorige regering.

Flumserberg: te weinig wind voor de Zwitserse Alpen

In Zwitserland bevestigde het energieconcern Axpo in februari 2026 het einde van het windenergieproject op de Flumserberg. Na meer dan een jaar van intensieve metingen stond vast: het windpotentieel ligt onder de drempel voor een economisch haalbare exploitatie. De geplande zes grote windturbines met een hoogte tot 210 meter zouden een massale verandering van het landschapsbeeld in het alpiene hooggebergte en negatieve gevolgen voor de toeristische economie met zich hebben meegebracht.

De IG Sardona Gegenwind en Freie Landschaft Schweiz verwelkomden het besluit en eisten de onmiddellijke stopzetting van een ander project in St. Margrethenberg. Het geval Flumserberg toont exemplarisch wat IG Wild beim Wild al lang bekritiseert: windkaarten bewijzen dat Zwitserland een gebied is met de zwakste winden van heel Europa. De energiestrategie van de bond bouwt op een uitbreiding die op veel locaties simpelweg niet realiseerbaar is.

Bescherming van wilde dieren in plaats van windenergie-ideologie

De zeven ontwikkelingen tonen een duidelijk beeld: de politieke en economische grondslag voor de ongebreidelde uitbreiding van windenergie op land brokkelt af. Rechtbanken erkennen steeds vaker dat de bescherming van de biodiversiteit niet achter economische belangen mag worden gesteld. Zwitserland, dat bij de soortenbescherming sowieso de hekkensluiter van Europa is, kan het zich niet veroorloven de laatste toevluchtsoorden van steenarend, vleermuizen en roofvogels op te offeren voor windturbines die op de meeste locaties economisch niet haalbaar zijn.

Bossen en bosranden zijn onmisbare leefgebieden voor wilde dieren in ons reeds intensief benutte cultuurlandschap. Zij dienen om redenen van soorten- en natuurbescherming zonder enige uitzondering vrij te blijven van windenergie-installaties. Alternatieven zoals kernenergie van de nieuwe generatie en de uitbreiding van fotovoltaïek op daken en verharde oppervlakken bieden oplossingen die stroom leveren zonder wilde dieren te doden.

Verdere artikelen op wildbeimwild.com

• Windenergie-installaties en wilde dieren: schone energie in conflict
• Franse rechtbank stopt windenergie
• Milieueffecten van windenergie-installaties: de gevaren van PFAS voor wilde dieren
• Offshore-windparken: risico's voor het ecosysteem
• Windenergie en zeefauna: geen harmonieuze co-existentie

Bronnen

• Hof van beroep Nîmes, vonnis van december 2023 over de afbraak van windpark Bernagues
• Tribunal Correctionnel, vonnis april 2025 over de stillegging van windpark Bernagues (steenarend-aanvaring)
• EDF Renewables, boete van 5 miljoen euro, windpark Aumelas, april 2025
• Katzner et al., «Impacts of onshore wind energy generation on biodiversity», Nature Reviews Biodiversity
• Voigt, C.C., «Wind turbines without curtailment produce large numbers of bat fatalities», Leibniz-IZW Berlijn
• Deutsche Wildtier Stiftung: Studie vogelbeschermingsgebieden en windturbines
• NABU: Vleermuizen en windturbines, aanvaringsgevaar
• PPE3 (Programmation Pluriannuelle de l’Électricité), Frankrijk, februari 2026
• Raad van State Frankrijk, uitspraak 8 maart 2024 over de nietigverklaring van de windvergunningen
• BayWa AG, jaarverslag 2024: verlies van 1,6 miljard euro
• BayWa r.e., verlaging resultaatsprognose, pv magazine, 11 maart 2026
• Axpo, persbericht 18 februari 2026: windpark Flumserberg stopgezet
• Bondsbureau voor Energie (BFE), Windenergie Zwitserland
• Bundesnetzagentur, netcongestiebeheer 2025