Geschichte: Wie kam es zum Genfer Jagdverbot?

1974 ergriffen Tierschutzorganisationen und engagierte Bürgerinnen und Bürger die Volksinitiative für ein vollständiges Jagdverbot. Die Abstimmungskampagne war kontrovers: Jagdverbände warnten vor Wildschweinschwemmen, unkontrollierbaren Füchsen und dem Ende des Naturschutzes. Doch mit einer Zweidrittelmehrheit sprach sich die Genfer Bevölkerung für das Verbot aus. Das Verbot gilt seither für alle Säugetiere und Vögel. Jagdrechtliche Massnahmen darf nur noch die staatliche Gewalt anordnen und durchführen.

Vergleich mit der Milizjagd: Was kostet die Hobby-Jagd?

Der finanzielle Vergleich zwischen dem Genfer Modell und der Milizjagd in anderen Kantonen fällt deutlich aus. Das Genfer Wildtiermanagement kostet insgesamt rund 1,2 Millionen Franken pro Jahr – davon rund 600'000 Franken für Personal. Für einen vergleichbar grossen Kanton mit Milizjagd müssen folgende Positionen eingerechnet werden:

Ist das Genfer Modell auf andere Kantone übertragbar?

Jagdverbände argumentieren regelmässig, Genf sei ein Sonderfall: zu klein, zu urban, zu wenig Alpgebiete. Dieses Argument hält einer näheren Prüfung nicht stand. Genf ist zwar flächenmässig der kleinste Schweizer Kanton, hat aber eine hohe Artenvielfalt und beachtliche Wildtierdichten – gerade weil das Jagdverbot gilt. Ausserdem zeigt das Beispiel Luxemburg, dass ein weitgehender Verzicht auf die Milizjagd auch in grösseren, stärker agrarisch geprägten Gebieten möglich ist. Was gegen eine Übertragung spricht, ist nicht die Geografie, sondern die Politik: Die Jagdlobby hat in den meisten Kantonen eine starke institutionelle Stellung, die eine Reform des Systems verhindert.

Veelgestelde vragen

Hoe werkt het jachtverbod in Genève?

In 1974 verbood het kanton Genève de jacht door particuliere hobbyjagers volledig middels een volksstemming.

Redactie Wild beim Wild — 17 maart 2026

Sindsdien nemen twaalf professionele jagers van de kantonnale «Police de la nature» alle noodzakelijke interventies in de wildpopulatie over.

Het Geneefse model is het langstlopende experiment met jachtvrij wildbeheer in Centraal-Europa – en de resultaten na vijf decennia zijn duidelijk: het werkt beter dan de jacht door milities in de andere kantons.

Geschiedenis: Hoe is het jachtverbod in Genève tot stand gekomen?

In 1974 lanceerden dierenwelzijnsorganisaties en betrokken burgers een volksinitiatief voor een volledig jachtverbod. De campagne was controversieel: jagersverenigingen waarschuwden voor overbevolking van wilde zwijnen, onbeheersbare vossenpopulaties en het einde van natuurbehoud. Desondanks stemde de bevolking van Genève met een tweederde meerderheid voor het verbod. Het verbod geldt sindsdien voor alle zoogdieren en vogels. Alleen de staatsautoriteiten zijn nu nog bevoegd om jachtregels vast te stellen en te handhaven.

Het institutionele kader dat na het verbod ontstond, is opmerkelijk: een faunacommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van natuur- en dierenwelzijnsorganisaties, besloot oorspronkelijk over uitzonderingen op de beschermingsregel. Geen enkel ander Zwitsers kanton kent een vergelijkbare participatie van het maatschappelijk middenveld in het beheer van wilde dieren.

Het korps van jachtopzieners: twaalf professionals in plaats van 400 amateurjagers.

De kern van het Geneefse model wordt gevormd door twaalf professionele kantonnale jagers. Zij kennen hun jachtgebieden door en door, beheren de wildpopulaties op professionele wijze en schieten alleen wanneer dat ecologisch noodzakelijk is. De totale kosten van dit professionele wildbeheer bedragen ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar, verdeeld over circa 600.000 frank voor personeel (ongeveer drie voltijdse functies, verdeeld over een tiental milieuambtenaren), 250.000 frank voor preventie en 350.000 frank voor schadevergoeding. Ter vergelijking: de totale kosten van vrijwillige jacht in een middelgroot Zwitsers kanton liggen aanzienlijk hoger, zonder dat de afschot efficiënter of humaner is.

Gottlieb Dandliker, de wildbeheerder van Genève die sinds 2001 verantwoordelijk is voor het wildbeheer, heeft de werking van het model meermaals publiekelijk beschreven: ingrepen worden alleen uitgevoerd na een zorgvuldige inventarisatie van de populatie en onder strikte voorwaarden. Geen graven naar vossenholen, geen zeugen met biggen en geen schieten bij slecht zicht. Het resultaat is een onmiddellijk sterftepercentage van 99,5 procent – een cijfer dat zelfs de jacht door milities in andere kantons niet benadert.

De balans na 50 jaar: feiten en cijfers

De langetermijngegevens uit Genève weerleggen alle bangmakerijscenario's waarmee de jachtlobby in 1974 campagne voerde tegen het verbod:

Hazendichtheid: Genève heeft een hazendichtheid van 17,7 dieren per 100 hectare – een van de hoogste waarden in Zwitserland.
Watervogels: Jaarlijks overwinteren tot wel 30.000 watervogels in Genève. Het kanton heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk overwinteringsgebied voor trekvogels.
Patrijs: Deze op de grond broedende vogelsoort is in Zwitserland bijna uitgestorven. Dankzij actief habitatbeheer (10% ecologische compensatiegebieden) bestaat er nog een restpopulatie in Genève.
Ecologisch gebied: Genève bepaalt dat 10 procent van de landbouwgrond moet worden aangewezen als ecologisch compensatiegebied. Deze maatregel is effectiever voor de biodiversiteit dan welke jachtregelgeving dan ook.
Bescherming van dominante dieren: In Genève krijgen dominante dieren – ervaren, oudere dieren die sociale kennis doorgeven – speciale bescherming. Dit leidt tot stabiele sociale structuren in groepen wilde dieren en minder conflictgedrag.

Het ERASM-onderzoek van 2004 en de parlementaire stemming van 2009

In 2004 voerde het opiniepeilingsinstituut ERASM een representatieve enquête uit onder de bevolking van Genève. De uitslag was duidelijk: 90 procent van de respondenten was tegen de herinvoering van de recreatieve jacht. Een referendum in 2005 bevestigde dit resultaat: wederom stemde 90 procent van de kiezers voor handhaving van het jachtverbod. Deze houding vertaalde zich in een duidelijke stemming in het parlement in 2009: de Grote Raad van het kanton Genève verwierp een motie tot herinvoering van de jacht met 70 stemmen voor en 7 tegen – een bijna unanieme steun voor het verbod. Zelfs politiek geëngageerde kringen binnen de centrumrechtse partijen met belangstelling voor jachtkwesties stemden overweldigend voor handhaving van het verbod.

Vergelijking met jacht door milities: Wat kost jagen als hobby?

De financiële vergelijking tussen het Geneefse model en het systeem van militiejacht in andere kantons is opvallend. Het wildbeheer in Genève kost in totaal ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar, waarvan circa 600.000 frank bestemd is voor personeel. Voor een vergelijkbaar kanton met militiejacht moeten de volgende kostenposten in aanmerking worden genomen:

Kantonale jachtadministratie (administratief personeel, IT, statistieken): CHF 300.000–600.000
Kantonale jachtopzieners voor het toezicht op hobbyjagers: 400.000–800.000 CHF.
De door UVG goedgekeurde kosten van jachtongevallen (landelijk 3,6 miljoen CHF, naar rato): 100.000–200.000 CHF.
Schadeclaims veroorzaakt door wilde dieren: variabel, vaak meer dan 100.000 CHF.

Over het algemeen liggen de kosten van de jacht door milities per kanton vaak hoger dan die van een professioneel korps van jachtopzieners zoals dat in Genève – met een lagere nauwkeurigheid, een lager percentage directe dodelijke slachtoffers en een lagere ecologische efficiëntie. Het dossier "Argumenten voor professionele jachtopzieners" bevat de gedetailleerde berekeningen.

Is het Geneefse model overdraagbaar naar andere kantons?

Jachtverenigingen beweren regelmatig dat Genève een bijzonder geval is: te klein, te stedelijk, te weinig alpiene gebieden. Dit argument houdt echter geen stand bij nader onderzoek. Hoewel Genève qua oppervlakte het kleinste Zwitserse kanton is, kent het een hoge biodiversiteit en een aanzienlijke wilddichtheid – juist omdat de jacht er verboden is. Bovendien laat het voorbeeld van Luxemburg zien dat het grotendeels afschaffen van de jacht door milities ook mogelijk is in grotere, meer agrarisch georiënteerde gebieden. Wat de overname van dit model in de weg staat, is niet de geografie, maar de politiek: de jachtlobby heeft in de meeste kantons een sterke institutionele positie en verhindert elke hervorming van het systeem.

Het dossier "Alternatieven voor de recreatieve jacht" laat concrete voorbeelden zien van hoe een hervorming eruit zou kunnen zien, en het dossier "Genève en het jachtverbod" documenteert het Geneefse model in detail.

Wat andere kantons van Genève kunnen leren

De lessen die zijn geleerd uit 50 jaar jachtverbod in Genève kunnen worden samengevat in vier kernpunten:

Professionalisering werpt zijn vruchten af: Twaalf getrainde professionele jagers behalen betere ecologische resultaten dan duizenden hobbyjagers met uiteenlopende opleidingsniveaus.
Ecologisch gebied is cruciaal: de 10%-regel voor compensatiegebieden bevordert de biodiversiteit veel effectiever dan welke jachtmaatregel dan ook.
Het beschermen van toonaangevende dieren stabiliseert populaties: Degenen die ervaren dieren beschermen, behouden sociale structuren die leiden tot minder conflictgedrag.
Controle door het maatschappelijk middenveld is mogelijk: een faunacommissie met vertegenwoordigers van natuur- en dierenbeschermingsorganisaties kan het wildbeleid op democratische wijze legitimeren en deskundige zekerheid bieden.