Jacht en mensenrechten

In Zwitserland wordt het debat over de recreatieve jacht bijna uitsluitend gevoerd als een kwestie van natuur- en dierenbescherming. Dit is een te beperkte visie. Recreatieve jacht schaadt niet alleen wilde dieren, maar schendt ook de fundamentele rechten van mensen die niets met dit bloedige tijdverdrijf te maken willen hebben, maar het desondanks moeten tolereren op hun eigen grond, in hun buurt en met hun belastinggeld.

De garantie van eigendomsrechten, gewetensvrijheid en het recht op privé- en gezinsleven: dit zijn geen activistische eisen, maar vastgelegde grondrechten die worden beschermd door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft deze rechten toegepast in verschillende baanbrekende uitspraken tegen de verplichte jacht. Als gevolg hiervan werden de jachtwetten in Frankrijk, Duitsland, Luxemburg en Portugal gewijzigd. Zwitserland deed dat niet.

Wat staat je hier te wachten?

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het einde van de verplichte jacht in Europa. Hoe de uitspraken in de zaken Chassagnou (1999) en Herrmann (2012) de verplichte jacht in Frankrijk en Duitsland ongedaan maakten, en waarom Zwitserland dit voorbeeld niet volgde.
Eigendomsrechten: Van wie is dit land precies? Waarom mogen gewapende derden privé-eigendom betreden en is dit verenigbaar met de garantie van eigendomsrechten zoals vastgelegd in artikel 26 van de Federale Grondwet?
Vrijheid van geweten en verplichte jacht. Hoe ethische tegenstanders van de jacht in Zwitserland gedwongen worden een systeem te tolereren dat buurlanden al lang erkennen als een schending van de mensenrechten.
Het recht op privé- en gezinsleven. Schoten in de buurt van woonwijken, jacht op dieren in de buurt, en de vraag of artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens dit toestaat.
Veiligheid: De gegevens die niemand bijhoudt. 14 dodelijke jachtongevallen in vier jaar, meer dan 1000 ongevallen met jachtwapens, en de vraag waarom dit geen publiek thema is.
Wat moet er veranderen? Vier concrete juridische stappen: jachtvrij privéland, gewetensvrijheid, bescherming van nederzettingen en professionele monitoring van wilde dieren.
Argumentatie. Antwoorden op de belangrijkste juridische bezwaren van de lobbygroep voor hobbyjagers.
Snelkoppelingen. Alle relevante artikelen, uitspraken en dossiers in één oogopslag.

Het EVRM en het einde van de verplichte jacht in Europa

De baanbrekende uitspraak kwam in 1999: in de zaak Chassagnou et al. tegen Frankrijk oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het verplichte lidmaatschap van landeigenaren van jachtverenigingen en de verplichting om jacht op hun eigen grond te tolereren in strijd waren met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De kern van de uitspraak: mensen met kritische opvattingen over jacht of dierenethiek kunnen niet worden gedwongen om een systeem van recreatieve jacht actief te steunen. De gewetensvrijheid geldt ook ten aanzien van de jachtlobby.

In 2012 bevestigde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) deze redenering in de zaak Herrmann tegen Duitsland: grondeigenaren zijn niet verplicht om onbeperkt jagen op hun land toe te staan. Duitsland paste zijn jachtwetgeving hierop aan. Sindsdien kunnen eigenaren om ethische redenen jagen op hun terrein verbieden. Hetzelfde geldt tegenwoordig in Frankrijk, Luxemburg en Portugal. Borden zoals "Privé-eigendom, jagen verboden" zijn daar om gewetensbezwaren een gangbare praktijk. In Zwitserland zijn ze ondenkbaar.

De boodschap van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) is in beide uitspraken dezelfde: de jachtpassie van een minderheid mag niet boven de eigendomsrechten en gewetensvrijheid van het grote publiek worden gesteld. Zwitserland beroept zich graag op zijn sterke rechtsstaat en de bescherming van mensenrechten. Tegelijkertijd dwingt het mensen die jagen strikt afwijzen op grond van dierenwelzijn en gewetensbezwaren, om deze jacht op hun grondgebied te tolereren. Dit is geen vergissing. Het is het resultaat van lobbywerk.

Meer over dit onderwerp:Voorbeeldteksten voor moties in kantonnale parlementen die kritisch staan tegenover de jacht en een einde willen maken aan recreatief geweld tegen dieren.

Eigendomsrechten: Van wie is dit land eigenlijk?

In veel Zwitserse kantons valt het grondbezit automatisch binnen het jachtgebied. Jachtverenigingen hebben het recht om te jagen, zelfs als de grondeigenaren zich hier om ethische redenen sterk tegen verzetten. In kantons met territoriale jacht zijn grondeigenaren de facto gedwongen lid van een systeem dat ze noch kunnen steunen, noch controleren.

Dit roept een fundamentele constitutionele vraag op die in Zwitserland nog niet voldoende openlijk is aangepakt: is het verenigbaar met de eigendomsrechten zoals vastgelegd in artikel 26 van de Federale Grondwet dat gewapende derden privé-eigendom betreden, dieren achtervolgen en neerschieten, zonder dat de eigenaar dit kan voorkomen? Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft deze vraag voor vergelijkbare rechtsstelsels duidelijk beantwoord. Zwitserland heeft de noodzakelijke conclusies nog niet getrokken.

De juridische constructie van "eigendomsloze wilde dieren" is bijzonder problematisch: wilde dieren worden wettelijk gezien als eigendomsloos, maar de jacht erop wordt uitgevoerd als een gecontroleerd productieproces op privégrond. Jachtverenigingen profiteren, terwijl landeigenaren, wilde dieren en het grote publiek de gevolgen dragen.

Meer over dit onderwerp: Argumenten tegen recreatief jagen en vóór jachtopzieners en de jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een verhaal.

Vrijheid van geweten: Wat het betekent om gedwongen te worden te jagen

De gewetensvrijheid wordt in Zwitserland beschermd door artikel 15 van de federale grondwet en artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Deze bescherming geldt niet alleen voor religieuze overtuigingen, maar ook voor diepgaande ethische standpunten: de overtuiging dat het doden van voelende wezens voor recreatieve doeleinden moreel verkeerd is. Niettemin is iedereen die een dergelijke overtuiging heeft en land bezit in Zwitserland verplicht om de jacht op zijn of haar eigendom te tolereren, de infrastructuur van de jachtvereniging te accepteren en bij te dragen aan de externe kosten van het systeem.

Dit is een gewetensconflict dat in buurlanden al lang wettelijk is opgelost. In Duitsland kan een landeigenaar die om ethische redenen bezwaar heeft tegen de jacht, zijn eigendom uit het jachtgebied verwijderen. Dit mechanisme is administratief en is door de rechter als rechtmatig beschouwd. Deze mogelijkheid bestaat niet in Zwitserland. Men kan er zoveel bezwaar tegen maken als men wil: de jachtpartij komt toch wel.

Meer over dit onderwerp: Jacht en mensenrechten (origineel artikel) en de jagerslobby in Zwitserland: Hoe beïnvloeding werkt

Recht op privé- en gezinsleven: Schoten gelost op de drempel

De jacht in Zwitserland vindt vaak plaats in de directe nabijheid van woongebieden. In veel kantons worden woonwijken expliciet tot het jachtgebied gerekend. Dit betekent dat jagers hun hobby praktisch tot aan tuinhekken en bosranden mogen uitoefenen. Voor de getroffen gezinnen vertaalt dit zich in: geweerschoten, lawaai, angst voor kinderen en honden, en ontmoetingen met opgejaagde of stervende dieren in hun buurt.

Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens beschermt het recht op respect voor het privé- en gezinsleven. Of deze bescherming zonder meer toestaat dat men regelmatig geconfronteerd wordt met jachtgeweld in de eigen woonomgeving, is een vraag die in de Zwitserse rechtspraktijk zelden aan de orde komt. Kinderen die op weg naar school een vossenhol tegenkomen, waaruit honden blaffend de grond in worden gejaagd, of die tijdens een wandeling een jagershut met een lokplek aantreffen, hebben geen zeggenschap. Hun ouders evenmin.

Een eenvoudige oplossing zou volstaan: waar, in uitzonderlijke gevallen, een afschot in de buurt van nederzettingen noodzakelijk is, zou dit kunnen worden uitgevoerd door jachtopzieners of de politie. Er is geen behoefte aan jachtverenigingen die in hun eigen belang handelen.

Meer over dit onderwerp: Genève en het jachtverbod en jagen en kinderen

Beveiliging: De balans die niemand bijhoudt.

Wanneer een wolf vee doodt, is de politieke reactie in Zwitserland onmiddellijk en luid. Wanneer een recreatieve jager iemand neerschiet of verwondt, is dat een privéaangelegenheid. Tussen 2010 en 2013 waren er in Zwitserland veertien dodelijke jachtongevallen en ongeveer 200 niet-dodelijke ongevallen met jachtwapens, van een totaal van 1.157 ongevallen, volgens de Zwitserse Raad voor Ongevallenpreventie. Hieronder vallen ook gevallen waarbij omstanders werden geraakt, en deze incidenten komen nauwelijks aan bod in het publieke debat over de jacht.

Iedereen die het monopolie op het gebruik van geweld bij de staat legt, omdat de staat het best in staat is om veiligheidsnormen, trainingscontroles en sancties te handhaven, moet uitleggen waarom duizenden particulieren in het openbaar met dodelijke wapens mogen opereren, onder regels die deels zijn gevormd door de jachtlobby en met een toezicht dat structureel te nauw verbonden is met de belangen van de jacht om onafhankelijk te kunnen zijn. Dit is geen kwestie van dierenwelzijn. Dit is een kwestie van openbare veiligheid.

Meer over dit onderwerp: Jagen en wapens: Risico's, ongelukken en gevaren van gewapende recreatiejagers en Zwitserland: Statistieken over dodelijke jachtongevallen

Wat zou er moeten veranderen?

Professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht: het monopolie op het gebruik van geweld hoort bij de staat, niet bij recreatieve verenigingen. Deskundig, door de staat geleid wildbeheer, gebaseerd op de Conventie van Genève, is de aanpak die in overeenstemming is met de mensenrechten.
Recht op privégrond vrij van jacht: Grondbezitters moeten de mogelijkheid hebben om recreatieve jacht om ethische redenen van hun eigendommen te weren, zoals reeds mogelijk is in Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Portugal na uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Zwitserland is deze juridische stap verschuldigd. Modelmotie:Voorbeeldteksten voor moties die kritisch staan tegenover de jacht.
Bescherming van de gewetensvrijheid in de jachtwetgeving: Mensen die om morele redenen afwijzen dat ze recreatief jagen, mogen niet gedwongen worden om recreatief jagen structureel te ondersteunen of te tolereren op hun grond. Artikel 15 van de federale grondwet en artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moeten ook van toepassing zijn op de jachtlobby.
Duidelijke regels voor woongebieden: Jacht voor de lol in de directe omgeving van woongebieden, kinderspeelplaatsen en recreatiegebieden is verboden. Indien in uitzonderlijke gevallen een afschot noodzakelijk is, zullen jachtopzieners of de politie de taak uitvoeren. Modelinitiatief:Jachtopzieners in plaats van jagers voor de lol.

Argumentatie: De belangrijkste juridische tegenargumenten

"Jachtwetgeving is kantonaal recht; het EVRM is niet rechtstreeks van toepassing." Het EVRM is wel degelijk rechtstreeks van toepassing in Zwitserland en heeft voorrang op kantonaal recht. De uitspraken van het EVRM tegen Frankrijk en Duitsland zijn geen bindende precedenten voor Zwitserland, maar ze geven wel een duidelijk signaal af over hoe vergelijkbare juridische kwesties op Europees niveau worden beoordeeld. Zwitserse rechtbanken en wetgevers kunnen deze jurisprudentie niet permanent negeren.

"Jagen dient het algemeen belang; daarom weegt het zwaarder dan privérechten." Elke beperking van fundamentele rechten in het algemeen belang vereist echter een wettelijke basis, een legitiem publiek doel en proportionaliteit. De opvatting dat recreatief jagen een legitiem algemeen belang vormt dat de inbreuk op eigendomsrechten en gewetensvrijheid rechtvaardigt, is onhoudbaar volgens de huidige wetenschappelijke inzichten en de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

"Grondeigenaren kunnen bezwaar indienen." De Zwitserse jachtwetgeving voorziet niet in een algemene mogelijkheid om land op ethische gronden van de jacht uit te zonderen. Bezwaren zijn beperkt tot formele procedurefouten, niet tot ethische overwegingen. Dit is de structurele kern van het probleem.

"Jachtlawaai is net als bouwlawaai; het moet getolereerd worden." Bouwlawaai is tijdelijk, publiekelijk toegestaan en dient een gerechtvaardigd publiek doel. Jachtlawaai is periodiek, ongecontroleerd en dient voornamelijk het plezier van een kleine, particuliere minderheid. Deze vergelijking is juridisch onhoudbaar.

Snelle links

Berichten op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze bewering

Jagen is niet alleen een kwestie van traditie en dierenethiek. Het is allang een kwestie van mensenrechten geworden. De garantie van eigendom, gewetensvrijheid en het recht op privé- en gezinsleven zijn vastgelegde grondrechten, geen eisen van activisten. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft in twee baanbrekende uitspraken duidelijk gemaakt dat verplichte jacht en verplichte deelname aan jachtsystemen onverenigbaar kunnen zijn met deze grondrechten. Frankrijk, Duitsland, Luxemburg en Portugal hebben hiernaar gehandeld. Zwitserland heeft dit nog niet gedaan, omdat de jachtlobby machtiger is dan de jurisprudentie van het EHRM. Dat is de conclusie. En die zal niet zomaar verdwijnen door stilzwijgen. Dit dossier zal voortdurend worden bijgewerkt naarmate nieuwe uitspraken, initiatieven of politieke ontwikkelingen dit noodzakelijk maken.

Meer over het onderwerp jacht als hobby: In ons dossier over de jacht vindt u feitencontroles, analyses en achtergrondrapporten.