Psychopaten, sadisten en amateurjagers: De D-factor

Volgens een onderzoek bestaat er een verband tussen duistere karaktertrekken en de neiging om altijd het eigen belang boven alles te stellen. Mensen zoals hobbyjagers, bijvoorbeeld, veroorzaken vaak en willens en wetens leed.

Sadisme , psychopathie , of zelfs gemeenheid en kwaadaardigheid: de eigenschappen die de duistere kant van de mensheid onthullen, delen een gemeenschappelijke "duistere kern", maar die kern is niet bij iedereen hetzelfde. En degenen die een van deze neigingen vertonen, vertonen waarschijnlijk ook meerdere andere. Egoïsme lijkt misschien niet zo extreem als psychopathie. Een nieuwe studie concludeert echter dat mensen met deze zogenaamde duistere karaktertrekken er altijd en vooral op uit zijn om hun eigen belangen na te streven. In veel gevallen genieten zulke mensen er ook van om anderen te kwellen.

De duistere kant van de mensheid kent vele facetten. Psychologen uit Ulm, Landau en Kopenhagen hebben nu aangetoond dat egoïsten, machiavellisten, narcisten, psychopaten en sadisten meer gemeen hebben dan ze van elkaar verschillen. De onderzoekers slaagden erin veel van deze problematische persoonlijkheidskenmerken terug te voeren op een paar fundamentele principes: de "duistere factor" (D-factor) van de persoonlijkheid . De studie werd gepubliceerd in het internationaal gerenommeerde tijdschrift Psychological Review .

“Een kerncomponent van deze duistere persoonlijkheidstrek is overdreven egoïsme dat negatieve gevolgen heeft voor anderen of de maatschappij in het algemeen. Dit gaat gepaard met overtuigingen die gevoelens van schuld, berouw en morele scrupules in de weg staan”, legt professor Morten Moshagen uit. De onderzoekers beschrijven de D-factor expliciet als een extreme vorm van individuele nutmaximalisatie die meedogenloos is, wat betekent dat men willens en wetens schade aan anderen toebrengt of dit zelfs opzettelijk doet. Deze neiging gaat gepaard met de neiging om het eigen gedrag tegenover zichzelf en anderen te rechtvaardigen.

De D-factor uitgesplitst

De studie definieert de gemeenschappelijke factor van alle duistere karaktereigenschappen. De onderzoekers noemen het de 'D-factor' en stellen dat deze ten grondslag ligt aan de duistere kant van de menselijke persoonlijkheid.

In hun analyses onderzochten de wetenschappers negen persoonlijkheidskenmerken. Deze omvatten egoïsme, kwaadaardigheid, machiavellisme, morele ontremming, narcisme, psychopathie , sadisme , zelfzuchtigheid en een buitensporig gevoel van recht. De onderzoekers ontdekten dat vrijwel al deze kenmerken terug te voeren zijn op de D-factor als een duistere persoonlijkheidskern. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat mensen met een sterke neiging tot narcisme zeer waarschijnlijk ook uitgesproken machiavellistische en psychopathische persoonlijkheidskenmerken vertonen.

Bovendien is de kans dat mensen met een hoge D-factor crimineel, gewelddadig of op andere manieren sociale regels overtreden statistisch gezien groter, aldus de onderzoekers.

De 'D-factor' verbindt al deze neigingen. Het verwijst naar de neiging om het lijden van anderen te negeren of zelfs te veroorzaken om de eigen doelen en belangen na te streven. Volgens de onderzoekers omvat dit ook de overtuiging altijd gelijk te hebben.

De wetenschapper Spearman was de eerste die aantoonde dat deze eigenschappen op een vorm van intelligentie lijken. " Zelfs de duistere kanten van het menselijk karakter hebben een gemeenschappelijke noemer. Dat wil zeggen, net als intelligentie, uiten ze allemaal dezelfde neigingen en tendensen ," zegt Ingo Zettler, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Kopenhagen.

Deze term omvat de drie karaktertrekken narcisme, psychopathie en machiavellisme. Wanneer alle drie de eigenschappen bij één persoon aanwezig zijn, duidt dit op een kwaadaardige persoonlijkheid.

Hoewel deze drie eigenschappen verschillend zijn, overlappen ze elkaar vaak. Narcisme wordt gekenmerkt door grootheidswaanzin, trots, egoïsme en een gebrek aan empathie. Machiavellisme manifesteert zich als manipulatie en uitbuiting van anderen. Het gaat vaak gepaard met een cynische minachting voor moraliteit, een focus op eigenbelang en bedrog. Psychopathie wordt gekenmerkt door aanhoudend antisociaal gedrag, impulsiviteit, egoïsme, harteloosheid en meedogenloosheid, typische eigenschappen van recreatieve jagers.

De D-factor kan zich bij een persoon manifesteren als narcisme en psychopathie, als een andere duistere karaktertrek, of als een combinatie van alle drie. Maar als we kijken naar de gemeenschappelijke factor van de verschillende duistere karaktertrekken, wordt het ook duidelijk wanneer iemand een hoge D-factor heeft.

De D-factor geeft aan hoe waarschijnlijk het is dat iemand zich gedraagt op een manier die kenmerkend is voor een of meer van deze duistere persoonlijkheidstrekken. Trekken zoals egoïsme worden misschien niet als zo extreem beschouwd als psychopathie. Maar een nieuwe studie toonde aan dat deze drie zogenaamde duistere persoonlijkheidstrekken een algemene neiging delen om de eigen belangen boven alles te stellen. De onderzoekers merken echter op dat er enkele belangrijke verschillen zijn tussen de duistere trekken die tot drastische gedragsverschillen kunnen leiden.

Het vinden van een gemeenschappelijke factor kan een cruciale rol spelen bij de omgang met dergelijke personen. " We zien dit bijvoorbeeld bij gevallen van extreem geweld, minachting voor regels, leugens en bedrog, zowel binnen bedrijven als in de gemeenschap ", voegt Zettler eraan toe. Mededogen is de hoeksteen van elk goed karakter.

Hun persoonlijkheden zijn eigenlijk fragiel; zulke mensen moeten zichzelf voortdurend bewijzen dat ze beter zijn dan anderen. Simpel gezegd komt het voort uit een soort minderwaardigheidscomplex in combinatie met grootheidswaanzin, legt Christian Fichter (51), hoogleraar sociale en economische psychologie en hoofd onderzoek aan de Kalaidos Hogeschool, uit.

“ Het identificeren van de D-factor bij een persoon kan bijvoorbeeld belangrijk zijn om te bepalen of er een kans bestaat dat iemand terugvalt of zich nog gevaarlijker gedraagt. ”

Mensen met een hoge D-factor zijn eerder geneigd regels te overtreden.

Van bijzonder fundamenteel belang voor onderzoekers is de analogie met de 'G-factor' – een concept ontwikkeld door de gerenommeerde Britse inlichtingenonderzoeker en psycholoog professor Charles Spearman. Deze 'algemene intelligentiefactor' verklaart dat mensen die goed presteren op één type intelligentietest, doorgaans ook goed presteren op andere typen tests. " Net als de G-factor is de D-factor een algemeen concept dat verschillende verschijningsvormen kan hebben ", legt professor Benjamin Hilbig van de Universiteit van Koblenz-Landau uit. Omgekeerd betekent dit dat een hoge D-factor zich kan manifesteren in een breed scala aan problematisch gedrag en persoonlijkheidskenmerken. " Om het botweg te zeggen: als een baas er plezier in heeft zijn werknemers te kleineren, is de kans groot dat hij ook zijn zakenpartners uitbuit, belasting ontduikt of zijn vrouw bedriegt", illustreert psycholoog Morten Moshagen uit Ulm.

Hobbyjagers beleven plezier aan het doden van dieren tijdens de jacht.

Wat drijft amateurjagers? Volgens een onderzoek van wetenschapper Marc Bekoff in " Psychology Today " gaat het ook om de kosten die ermee gemoeid zijn. Er worden grote sommen geld betaald voor de jacht op de grootste en moeilijkst te vangen dieren, en jagers willen laten zien dat ze het zich kunnen veroorloven om een exorbitant bedrag te betalen voor een foto van een gedood dier. Het gaat om status en pronken: een leeuw is als een Cadillac, een jacht of een villa met de koppen van geschoten dieren aan de muur.

En wat is er een betere manier om je status te tonen dan met foto's op sociale media waarop je naast een dood dier staat met een macabere grijns? Maar bij nader inzien zit er meer achter deze vertoning dan alleen een dwaze grijns. Volgens een onderzoek willen jagers die hun "vreugdevolle glimlach" naast dierlijke karkassen tonen, uitdrukken dat de gevaren van het jagen op en doden van dieren veel groter zijn dan algemeen wordt aangenomen. Onderzoeker Chris Darimont legt uit: " Je kunt geen vreugdevolle glimlach veinzen; je kunt het niet op commando doen. Natuurlijk maakt het doden van een dier een jager erg blij, maar ze zijn nog blijer als ze niet zomaar een klein dier hebben gedood, maar een heel groot exemplaar van een bepaalde soort ."

De criminologe Xanthe Mallett bestudeerde ook mensen voor wie jagen een hobby is en concludeerde dat zij een ' duistere triade ' van persoonlijkheidskenmerken vertonen. Deze omvatten narcisme, machiavellisme en psychopathie – dezelfde kenmerken die ook voorkomen bij moordenaars . En er zijn nog meer overeenkomsten: hobbyjagers plannen hun jacht zorgvuldig en ze maken met plezier een einde aan het leven van het ene na het andere dier om hun eigen abnormale verlangens te bevredigen. Wanneer recreatieve jagers op tegenstand stuiten, grijpen ze snel naar termen als 'bevolkingscontrole', 'milieubescherming' en 'rustiger aan doen'. Maar degenen die van dieren houden om wie ze zijn en willen dat ze met rust gelaten worden in plaats van afgeslacht, geloven dit niet. Deze mensen zijn moordenaars; ze verzamelen lijken als trofeeën. Het enige wat ze 'winnen' is de walging van anderen wanneer die zien hoe deze recreatieve jagers zichzelf verheerlijken door het vreugdevolle doden van dieren.

Iedereen die zijn vitamine D-niveau wil weten, kan dat nu zelf ontdekken. Onderzoekers hebben een online vragenlijst en evaluatie gratis beschikbaar gesteld in het Engels.

Meer over dit onderwerp vindt u in het dossier: Psychologie van de jacht