Internationaal Jaar van de Wilgen 2026: Meer wolvenjacht of eindelijk een beter begrazingsbeleid?

De VN heeft 2026 uitgeroepen tot het "Internationale Jaar van de Weidegebieden en de Herders" .

De focus ligt op weidelandschappen als leefgebied voor biodiversiteit, veeteelt op grasland en de sociale realiteit van herders wereldwijd. In Zwitserland proberen de boerenvereniging en de lobby voor recreatieve jacht deze gelegenheid nu al aan te grijpen om oude eisen voor een verhoogde wolvenjacht in een modern jasje te steken.

Wat de VN werkelijk wil

Volgens de FAO beslaan pastorale landschappen ongeveer de helft van het aardoppervlak. Ze bieden bestaansmiddelen, voedsel, klimaatbestendigheid en een breed scala aan ecosysteemdiensten. Het VN-jaar van de toekomst richt zich op vaak gemarginaliseerde gemeenschappen die moeten overleven op schaars en klimaatgevoelig land. Het doel is om politieke kaders te bevorderen die toegang tot land, eerlijke waardecreatie en ecologische duurzaamheid garanderen. Internationaal wordt het jaar gebruikt om de aandacht te vestigen op de kwetsbaarheid van pastorale gemeenschappen, de bedreiging van graslanden door klimaatverandering en landroof, en het belang van traditionele landgebruikssystemen.

Zwitserse weideverhalen: Schildjes voor een problematisch beleid

In Zwitserland springen de boerenvereniging en landbouworganisaties, zoals te verwachten, massaal op de VN-trein, zij het met een zeer selectieve interpretatie. Campagnes zoals "Weidegrond voedt ons" presenteren weidegrond en alpenlandbouw als een vrijwel natuurlijk succesverhaal dat voedselzekerheid, biodiversiteit en klimaatbescherming garandeert. Des te opvallender is echter het feit dat de huidige praktijk van gesubsidieerde begrazing systematisch conflicten met roofdieren veroorzaakt en in veel regio's op een wankele ecologische basis rust.

Tegelijkertijd eisen vertegenwoordigers van de landbouw in het parlement verdere versoepelingen van het wolvenbeheer : er worden moties ingediend om het afschieten te vereenvoudigen, defensieve schietpartijen door gewapende herders worden onderzocht en jachtreservaten worden aangewezen als vermeende veiligheidsrisico's. De wolf wordt gebruikt als zondebok voor structurele problemen die politiek gezien nooit serieus zijn aangepakt: onderontwikkeld kuddebeheer, een gebrek aan waakhonden, slechte arbeidsomstandigheden op alpenweiden en afhankelijkheid van directe betalingen.

Weiden, herders en wolven: wat de VN zegt en wat Zwitserland negeert.

Het VN-jaar van de weiden en herders is geen uitnodiging om roofdieren selectief te demoniseren, maar een oproep tot aangepaste, sociaal rechtvaardige en ecologisch duurzame begrazingssystemen. Dit omvat: toegang tot land en hulpbronnen die niet wordt belemmerd door eenzijdige belangen; een passend aantal vee in plaats van overbegrazing van kwetsbare alpenweiden; en eerlijke arbeidsomstandigheden voor herders, die niet mogen worden gebruikt als een "goedkope veiligheidsmaatregel" om politiek gemotiveerde vijandigheid jegens wolven te rechtvaardigen.

Daarentegen richt het Zwitserse debat zich verrassend zelden op arbeidsrechten, sociale normen of ecologische grenzen, en bijna altijd op afschotquota, dreigende aanvallen en zogenaamd "onbeheersbare" wolvenpopulaties. De wolf moet als zondebok dienen, zodat een begrazingsbeleid dat de klimaatcrisis, het verlies aan biodiversiteit en de problemen met dierenwelzijn verergert, ongestraft kan blijven.

Wanneer de wolf het symptoom is en niet de oorzaak

Voorbeelden zoals Wallis laten zien waar deze logica toe leidt: in plaats van het weidebeheer en de veebescherming serieus te hervormen, worden wolven bij tientallen afgeschoten en complete roedels uitgeroeid, wat politiek wordt verkocht als pragmatisch "beheer". De officiële statistieken vermelden de afgeschoten dieren als prestatie-indicatoren, terwijl jonge dieren het slachtoffer worden van een strategie die conflicten eerder versterkt dan oplost.

Dit is lijnrecht in tegen de geest van het VN-jaar: iedereen die de weidegronden echt wil beschermen als ecologische en sociale basis van het leven, moet begrazingssystemen zo ontwerpen dat ze kunnen samenleven met roofdieren, in plaats van ze te gebruiken als voorwendsel voor steeds meer uitzonderingen op jacht- en natuurbeschermingswetten . Het doel is veerkrachtige landschappen met diverse functies, niet roofdiervrije begrazingsgebieden voor steeds intensievere vlees- en melkproductie.

VN-jaar: een kans of een PR-truc?

Wetenschappelijke netwerken en ngo's wereldwijd benadrukken de noodzaak om te investeren in duurzame veeteelt, de mobiliteit van herders te bevorderen en bestuursstructuren inclusiever te maken. In Zwitserland bestaat het risico dat deze mondiale agenda wordt gereduceerd tot een nationale imagocampagne: mooie plaatjes van weilanden, melkveehouders en kaas, vergezeld van oproepen tot verdere wolvenjacht.

Natuurbeschermingsorganisaties en kritische stemmen worden met name opgeroepen om het officiële verhaal over begrazing te confronteren met de nadelen ervan: de logica achter subsidies, dierentransporten, overbegrazing, jachtprivileges voor hobbyisten en de systematische externalisering van risico's voor wilde dieren.

Wat een eerlijk weidebeleid zou moeten bereiken

Een begrazingsbeleid dat werkelijk recht doet aan het VN-jaar van natuurbehoud zou niet de verwijdering van vee als prioriteit moeten stellen, maar juist: veebescherming als standaardpraktijk invoeren, technisch, financieel en juridisch gewaarborgd. Het zou kuddegroottes en productiedoelen koppelen aan ecologische duurzaamheid en klimaatdoelen. Directe subsidies zouden gekoppeld worden aan specifieke bijdragen aan biodiversiteit en dierenwelzijn, en niet simpelweg aan een algemene aanwezigheid op alpenweiden. En het beleid rond recreatieve jacht zou losgekoppeld moeten worden van lobbybelangen, zodat conflicten met roofdieren niet automatisch leiden tot afschotprogramma's.

Het Internationale Jaar van de Weiden en Herders biedt een kans om dit debat openlijk te voeren, of het te laten verdwijnen in de schaduw van nieuwe initiatieven voor de wolvenjacht. Degenen die zich serieus beroepen op de VN kunnen zich niet langer verschuilen achter de mythe van de "grote boze wolf", terwijl de werkelijke structurele problemen van de veeteelt onopgelost blijven.