Waarom jagen meer problemen creëert dan het oplost

Een analyse van gegevens, studies en internationale vergelijkingsregio's laat echter zien dat de jacht deze doelen niet bereikt en in veel gevallen zelfs het tegenovergestelde effect heeft.

Jagersverenigingen beweren al decennialang dat zonder jacht de populaties vossen, wilde zwijnen en wasberen zouden "exploderen". De cijfers spreken dit echter tegen. Zo is het aantal bejaagde wasberen al jaren dramatisch toegenomen, terwijl de soort zich blijft verspreiden. Hetzelfde geldt voor vossen en wilde zwijnen. Recreatieve jacht leidt niet tot een permanente afname van hun populaties.

De reden is biologisch gezien eenvoudig: veel wilde dieren reageren op jachtdruk met compenserende voortplanting. Hoe meer dieren er gedood worden, hoe sterker het nageslacht. Groepen dieren raken gedestabiliseerd, sociale structuren worden vernietigd, jonge dieren worden verdrongen – een situatie die de voortplanting maximaliseert. Recreatieve jacht creëert dus precies de populaties die men beweert te willen voorkomen: jonge, productieve en instabiele populaties.

Waar niet gejaagd wordt, komt de natuur tot rust.

De tegenvoorbeelden zijn duidelijk:

• Luxemburg verbood de vossenjacht in 2015. De voorspelde epidemieën, ineenstortingsscenario's en bevolkingsexplosies bleven uit. De populatie stabiliseerde zich vanzelf.
• Het kanton Genève verbood de recreatieve jacht al in 1974. Tot op de dag van vandaag tonen studies aan dat de wildpopulaties stabieler zijn en de biodiversiteit groter dan in de omliggende jachtgebieden.
• Nationale parken wereldwijd functioneren vrijwel uitsluitend zonder recreatieve jacht. De populatieregulatie vindt plaats door middel van leefgebied, concurrentie, predatie en beschikbaarheid van hulpbronnen, niet door geweervuur. Het resultaat zijn functionerende ecosystemen met natuurlijke populatiecycli.

Deze voorbeelden weerleggen het centrale verhaal van de jachtlobby: wilde dieren hebben geen menselijke "populatiebeheersing" nodig, maar juist intacte leefgebieden en ongestoorde sociale structuren.

Invasieve soorten: het volgende sprookje

Jagen wordt vaak afgeschilderd als een noodzaak bij de bestrijding van invasieve soorten. Uit gegevens blijkt echter dat noch wasberen, noch beverratten op een duurzame manier onder controle te houden zijn door middel van jacht. In veel regio's leidt intensieve afschot zelfs tot een snellere verspreiding, omdat de ontstane gaten onmiddellijk worden opgevuld door immigratie vanuit naburige gebieden – een klassiek "sisyfuseffect".

Bovendien ontbreken vaak wetenschappelijk onderbouwde beheersplannen. In plaats daarvan wordt er naar behoefte ingegrepen, zonder de ecologische impact te evalueren.

Jacht als hobby en cultureel overblijfsel

Moderne recreatieve jacht presenteert zich vaak als een wetenschappelijk verantwoorde methode voor natuurbehoud. In werkelijkheid is het echter vaak een traditioneel ritueel met een hobbymatig karakter, dat zichzelf vervolgens ecologisch legitimeert. Bij nader onderzoek blijken de vermeende ecologische noodzaak slechts een voorwendsel te zijn voor een achterhaald systeem.

Het aantal afgevuurde schoten neemt al jaren toe, niet omdat de natuur onbeheersbaar is, maar omdat de recreatieve jacht in stand moet worden gehouden. Ecologische overwegingen spelen hierbij vaak een ondergeschikte rol.

Tijd voor een nieuw systeem voor wildbeheer.

Modern wildbeheer is gebaseerd op data, onderzoek naar ecosystemen en internationaal beproefde methoden. Dit omvat:

• Het bevorderen van natuurlijke regulering door middel van habitatverbetering.
• Vermindering van verstoringen, met name die veroorzaakt door jachtdruk.
• Monitoring in plaats van geritualiseerde afschotquota.
• Het inzetten van gespecialiseerde jachtopzieners mag alleen in duidelijk omschreven uitzonderlijke gevallen plaatsvinden, en niet als permanente praktijk.

Jagen als recreatieve activiteit is noch ecologisch noodzakelijk, noch wetenschappelijk verantwoord. De natuur functioneert wanneer ze aan zichzelf wordt overgelaten. Modern beheer moet zich door dit principe laten leiden, niet door tradities, mythen of lobbybelangen.

De feiten spreken voor zich: recreatief jagen lost de problemen niet op. In veel gevallen creëert het juist nieuwe problemen.

Volgens de IG Wild beim Wild moeten recreatieve jagers jaarlijks een medisch-psychologische geschiktheidsbeoordeling ondergaan, naar Nederlands model, en moet er een bindende bovengrens voor de leeftijd gelden. De grootste leeftijdsgroep onder recreatieve jagers is momenteel 65 jaar en ouder. In deze groep nemen leeftijdsgebonden beperkingen zoals een afnemend gezichtsvermogen, een vertraagde reactietijd, concentratieproblemen en cognitieve stoornissen statistisch significant toe. Tegelijkertijd laten ongevallenanalyses zien dat het aantal ernstige jachtongevallen met letsel en dodelijke afloop vanaf middelbare leeftijd aanzienlijk stijgt.

De regelmatige meldingen van jachtongevallen, fatale fouten en misbruik van jachtwapens wijzen op een structureel probleem. Het privébezit en gebruik van dodelijke vuurwapens voor recreatieve doeleinden ontsnapt grotendeels aan continue controle. Vanuit het perspectief van de IG Wild beim Wild is dit niet langer acceptabel. Een praktijk gebaseerd op vrijwillig doden die tegelijkertijd aanzienlijke risico's voor zowel mens als dier met zich meebrengt, verliest zijn maatschappelijke legitimiteit.

Bovendien is de recreatieve jacht gebaseerd op speciesisme. Speciesisme beschrijft de systematische devaluatie van niet-menselijke dieren uitsluitend op basis van hun soort. Het is vergelijkbaar met racisme of seksisme en kan noch cultureel, noch ethisch worden gerechtvaardigd. Traditie vervangt geen moreel oordeel.

Vooral op het gebied van de recreatieve jacht is kritisch onderzoek essentieel. Nauwelijks een ander gebied is zo doordrenkt van verfraaide verhalen, halve waarheden en opzettelijke desinformatie. Waar geweld genormaliseerd is, dienen verhalen vaak als rechtvaardiging. Transparantie, controleerbare feiten en een openbaar debat zijn daarom onmisbaar.